آیا در قرآن تناقض وجود دارد؟

با سلام و سپاس از ارتباط¬تان با مركز ملی پاسخگویی به سوالات دینی

@@پرسشگر ارجمند و گرامی با عرض سلام و سپاس از ارتباط با این مرکز.
مدت آفرینش آسمان ها و زمین (یعنی مجموعه خلقت) شش روز است. در آیاتی که در نامه آورده اید ،به صراحت آمده است. در چهار آیه تصریح دارد که آسمان ها و زمین را در شش روز آفریدیم و در سه آیه دیگر تصریح دارد که آسمان ها و زمین و آنچه بین آن دو است، در شش روز آفریده شده است.
بیان دوم تفصیل بیان اول است که مقداری اجمال و کلی گویی داشت . این هفت آیه در این که جهان خلقت در شش روز آفریده شده ، صراحت دارد و بحثی در آن نیست.
در آیه 9-12فصلت جریان خلقت با تفصیل بیشتری بیان شده:
زمین را در دو روز خلق کردیم ... و لنگرها(کوه ها)را در آن قرار دادیم . روزی ها را در چهار روز تقدیر کردیم ... آسمان های هفتگانه را در دو روز آفریدیم.
بعضی از این آیات برداشت کرده اند که بین آیات تعارض است ، در حالی که تعارضی نیست. در این جا خلقت زمین را در دو روز بیان کرده ، در آن آیات خلقت زمین و آسمان ها(و آنچه بین آن دو است) را در شش روز . این دو موضوع است و با هم ربطی ندارد.
بعضی گمان کرده اند در آیات فصلت مجموع زمان خلقت 8 روز است ، در حالی که صحیح نیست، زیرا:
ممکن است آن جا که مى‏گوید" اربعه ایام" (چهار روز) منظور تتمه چهار روز است، به این ترتیب که در دو روز اول از چهار روز، زمین آفریده شد . در دو روز بعد سایر خصوصیات زمین(تقدیر اقوات و جعل رواسی و...) . خلقت آسمان ها نیز در دو روز که مجموعا شش روز (شش دوران) مى‏شود.
نظیر این تعبیر در زبان عرب و تعبیرات فارسى نیز وجود دارد که گفته مى‏شود: از این جا تا مکه ده روز طول مى‏کشد و تا مدینه پانزده روز، یعنى پنج روز فاصله مکه و مدینه است و ده روز فاصله این جا تا مکه.(1)
از آن جا که آیات قرآن یکدیگر را تفسیر مى‏کنند و قرینه یکدیگر مى‏شوند، تفسیر بالا قابل قبول است ،چون تصریح آیات دیگر بر این که خلقت آسمان ها و زمین در شش روز بوده، قرینه می شود که منظور از چهار روز در این جا، تتمه چهار روزی است که دو روزش صرف خلقت زمین شده است، نه این که چهار روز غیر از دو روز اول (2)
ممکن است اربعه ایام (چهار روز) مربوط به خلقت نباشد ، بلکه اشاره به فصول چهارگانه سال باشد، که مبدء پیدایش ارزاق و پرورش مواد غذایى انسان ها و حیوانات است.(3)
بنا بر این زمین در دو روز خلق شده و در دو روز برای سکونت آماده گردیده ، دو روز هم صرف خلقت آسمان ها شده ، مجموع می شود شش روزی که در آیات دیگر بدان تصریح شده است.
پاسخ به این پرسش و شبهات دیگر در سایت مرکز نیز آمده است.
http://www.pasokhgoo.ir/fa/node/7587
http://www.pasokhgoo.ir/fa/node/9031

پی نوشت ها:
1. طبق این تفسیر آیه تقدیرى دارد ، به این صورت : قدر فیها اقواتها فى تتمه اربعه ایام و یا به تعبیرى که در تفسیر کشاف آمده :کل ذلک فى اربعه ایام‏.
2.حدیثى نیز به این مضمون در تفسیر على بن ابراهیم آمده است‏.
3.موسوی همدانی . سید محمد باقر . ترجمه المیزان ،انتشارات اسلامی . ج10،ص224.