در مورد لزوم نماز قضاي پدر بر پسر بزرگ تر، حکمت های مختلفی مطرح است که یکی از مهم ترین آن ها، امتیاز پسر بزرگ تر نسبت به دیگر ورثه در ارث است. از نظر فقهی، پسر بزرگ تر می تواند وسایل اختصاصی و شخصی پدر را صاحب شود. اين وسایل، شامل لوازم شخصي پدر همچون: انگشتر، قرآن و شمشير است كه در اصطلاح فقهي، «حبوه» خوانده مي شود. در فقه تأكيد شده كه پسر بزرگ تر، حق ارث بردن اين وسایل را دارد. (1)
در مقابل این امتیازات، وظایفی هم بر عهده او نهاده شده است؛ از جمله به جا آوردن قضای نمازهای خوانده نشده پدر. ارتباط اين دو امر، به گونه اي است كه برخي از فقها تأكيد مي نمايند که اگر پسر بزرگ تر نمازهاي قضا را به جا نياورد، حق ارث بردن حبوه را ندارد. (2)
به هر حال، تكليف نمازهاي پدر، يك تكليف واجب براي پسر بزرگ تر است، همانند همه تكاليف ديگرش. در نتيجه، فرزند بزرگ تر به دلیل حرمت و جايگاه پدر، موظف به احترام او و ادا نمودن برخي از ديون وي مي شود. وقتی به امر خدا قضای نماز پدر بر پسر بزرگ واجب شد، با وجوب، آن نمازها مثل نمازهای خودش، جزو اعمال واجب پسر می گردد. چه بسا دليل تكليف، آن باشد كه وي به جهت بزرگ تر بودن، معمولا از حيات پدر بيش ترين بهره و استفاده را نسبت به ديگر فرزندان برده است.
اما در عين حال، عمل برای پسر بزرگ تر، جزء اعمال نیکو و صالح خود او نیز شمرده شده است و ثواب فراوان دارد. امام صادق (ع) میفرماید: "حج، روزه و... از جانب میت قضا میشود. انجام دادن این کار، نیکو است". (3)
- پی نوشت ها:
1. امام خميني، توضیح المسائل (محشي)، انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم، 1424 ه ق، ج 2، ص 748.
2. بهائى، جامع عباسى و تكميل آن ( محشى)، مؤسسة منشورات الفراهاني، تهران، بي تا، ج 2، ص 396.
3. شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج 8، ص 279، مؤسسه آل البیت، قم، 1409 ق.
