تابوت عهد چیست؟ توضیح دهید.
با سلام و سپاس از ارتباط¬تان با مركز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
تابوتِ عَهْد، صندوق یا جعبهای چوبی با پوشش طلا و از مقدسترین اشیاء دینی و عبادی نزد بنیاسرائیل بوده است.
بنا بر آنچه در سفر خروج، از اسفار پنجگانۀ عهد عتیق آمده است، موسى (ع) فرمان ساختن «خیمۀ اجتماع» ـ که عبادتگاه قابل انتقال قوم بنیاسرائیل بود ــ و نیز تابوت عهد را از طریق وحی دریافت داشت و پس از آن به وسیلۀ صنعتگرانی از میان ایـن قـوم ــ کـه خداونـد آنها را تعیین کرده بـود ــ تابـوت را مطابق الگوی وحی شده ساخت. این صندوق جعبهای چهارگوش از چوب اقاقیا (عبری: شِطّیم) بود که پوششی از طلای خالص بیرون و درون آن را میپوشاند، تزییناتی از طلا همچون تاجی دور تا دور لبۀ بالایی آن را در بر میگرفت و 4 حلقه برای قرارگرفتن چوب دستهایی طلاپوش که برای حمل تابوت از آنها استفاده میشد، در 4گوشۀ پایین آن نصب شده بود. برفراز تابوت نیز درپوشی از طلای ناب قرار داشت که «جایگاه رحمت» (عبری: کپورت) نامیده میشد و در دو سوی آن پیکر دو «کروبی» طلایی، با بالهای گشاده که به سوی یکدیگر خم شده بودند و این صفحۀ طلاییرا میپوشاندند، نصب شده بود.
موسى (ع) پس از ساختهشدن تابوت، بقایای شکستۀ الواحی را که ده فرمان خداوند در کوه سینا بر آنها حک شده بود، و نیز دو لوح جدیدی که ده فرمان دوباره بر آنها نوشته شده بود، همراه با کاسۀ زرینی از مَنّ (خوراک آسمانی که در صحرای «تیه» بر آنها نازل شده بود)، و نیز عصای هارون را که به قدرت خداوند شکوفه داده بود، در تابوت نهاد و آن را در مقدسترین بخش خیمۀ عبادت (قدسالاقداس) قرار داد و با پارچهای آن را پوشاند. از آنجا که ده فرمان حک شده بر الواح سنگی، بیان مکتوب میثاق خداوند با بنیاسرائیل شمرده میشد، تابوت محتوی آنها «تابوت عهد» نام گرفت و از آنجا که این الواح در واقع شاهدی بر این میثاق به شمار میآمد، این تابوت همچنین «تابوت شهادت» خوانده شد.
تابوت عهد از همان آغاز نماد حضور خداوند و سکینۀ او در میان بنیاسرائیل بود، حضوری که در ضمن آن موسى(ع) با خداوند سخن میگفت و کلام او را از ورای پوشش تابوت و از میان ابرجلال و شکوه خدا ــ که در میان دو کروبی نهاده بر تابوت ظاهر میشد ــ میشنید. این سکینۀ خداوند به بنیاسرائیل قوت و اطمینان میبخشید، آنان را هدایت میکرد و ایشان را از حضور خداوند در میانشان، و نیز پشتیبانی و نگاهبانی او مطمئن میساخت از همین روی بود که تابوت از مقدسترین اشیاء دینی نزد بنیاسرائیل شمرده میشد و در مقدسترین مکان خیمۀ اجتماع، و پس از آن در مقدسترین و درونیترین مکان معبد جای میگرفت...بنیاسرائیل از همان زمان موسى(ع)، در هنگام سرگردانی خود در بیابان، تابوت عهد را همهجا پیشاپیش قوم به حرکت درمیآورد و در تعیین مسیر و محل اقامت از آن بهره میبرد. همچنین، در نبردهای مختلف در زمان حیات موسى (ع) و پس از آن نیز همواره تابوت عهد پیشاپیش سپاه در حرکت بود و به باور بنیاسرائیل، به سبب حضور خداوند در میانشان، پیروزی را نصیبآنان میساخت ...در عهد عتیق دربارۀ سرنوشت تابوت در دورۀ معبد دوم و پس از آن مطلبی یافت نمیشود، اما بر اساس برخی روایتهای یهودی، در دورۀ معبد دوم تابوت در محلی مخفی نگاهداری میشد. بنا بر برخی روایتهای دیگر، یوشیا آن را در غاری پنهان ساخت تا در هنگام ویرانی معبد در امان باشد.(1)
پی نوشت:
1. کاظم بجنوردی، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج14، کلمه تابوت عهد.
