با سلام و خسته نباشید
سوال من اینه که در پایان نماز و هنگامی که می گوییم
السلام علینا و علی عبادالصالحین و السلام علیکم و رحمت الله و برکاته
منظور از «علینا» و «علیکم» چه کسانی هستند؟
با آرزوی توفیق روز افزون بر شما خادمان دین شریف اسلام

پرسشگر گرامی باسلان و سپاس از ارتباطتان با این مرکز
در نماز، سه سلام مى دهیم :
یکى به رسول خدا، دومی به اولیاى خدا؛ سومی به مؤ منان و همکیشان خود و دو فرشته الهی با توضیحی که می آید:
خداوند در آیه: « إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا صَلّوا عَلَیْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلیماً؛ (1 ) خدا و فرشتگانش بر پيامبر درود مى‏فرستد؛ اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد، بر او درود فرستيد و سلام گوييد و كاملًا تسليم (فرمان او) باشيد». بدنبال صلوات ، دستور سلام بر پیامبر (ص) مى دهد.
لذا در نماز پس از صلوات بر آن حضرت ، بر او سلام مى دهیم : «اَلسَّلامُ عَلَیْک اَیُّهَا النَّبِىُّ وَ رَحْمَةُ اللّهِ وَ بَرَکاتُه ».
با تکبیرة الاحرام از خلق بریدیم و به خالق پیوستیم . در پایان نماز نیز ابتدا به گل سرسبد هستى ، یعنى پیامبر اکرم (ص) سلام مى کنیم . سپس به خود ونمازگزاران ديگر(علينا ) و به بندگان صالح خدا سلام مى کنیم :
«اَلسَّلامُ عَلَیْنا وَ عَلى عِبادِ اللّهِ الصّالِحینَ» شامل همه انبیا و اوصیاى گذشته و امامان معصوم مى شود.
با سلام خود را با بندگان صالح خدا پیوند مى دهیم . پیوند و رابطه اى فراتر از مرزهاى زمان و مکان ، با همه پاکان و صالحان در طول تاریخ در همه عصرها و نسل ها.
آنگاه در سلام سوم: «اَلسَّلامُ عَلیْکُمْ وَ رَحْمَةُ اللّهِ وَ بَرَکاتُه » به مؤ منانِ همراه و همکیش خود در زمان حاضر مى رسیم ، به آنان که در جماعت مسلمین شرکت کرده اند و با ما در یک صف واحد قرار گرفته اند. به آنان و فرشتگان حاضر در جمع مسلمین و دو فرشته مامور خود سلام مى کنیم :
امام جماعتی که این ذکر را می خواند مخاطب او همه مامومین و دو فرشته چپ و راست است؛ اما ماموم که به امام جماعت اقتداء می کند و فردی که فرادا نماز می خواند مخاطب هر دو ، دو فرشته چپ و راستش می باشند. (1)
پس نماز را با نام خدا آغاز کردیم و با سلام به خلق خدا پایان مى بریم .

پی نوشت:
1. احزاب (33) آیه 56 .
2. گیلانی شفتی ، سید محمد باقر ،تحفه الابرار الملتقط من آثار الائمه الاطهار، انتشارات کتابخانه مسجد سید، نوبت اول، سال 1409ق، اصفهان، ج2 ، ص 393 - 398 .