توسل

با سلام و سپاس از ارتباط¬تان با مركز ملی پاسخگویی به سوالات دینی

به طور کلی توسل نسبت به اهل بيت(ع) به دو صورت صحیح است :
1- اينكه شخص، بر آورده شدن حاجتي را از خداوند طلب كند و فقط از ائمه بخواهد استجابت آن دعا را از خدا بخواهند؛ همان گونه که در بسیاری از مواقع شخصی دعا می کند و از جمع می خواهد در برابر دعای ایشان آمین بگویند؛ آن چنان که خود رسول خدا (ص) در جریان مباهله وقتی که حسين (ع) را در آغوش و دست حسن (ع) را در دست گرفته، فاطمه (س) دنبالش و على (ع) به دنبال فاطمه (س) به راه افتادند، فرمود: هر گاه من دعائى كردم شما آمين بگوئيد (1)
و يا خداوند در قرآن خطاب به پيغمبر (ص) می‏فرماید: «وَ لَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جاؤُکَ فَاسْتَغْفَرُوا اَللَّهَ وَ اِسْتَغْفَرَ لَهُمُ اَلرَّسُولُ لَوَجَدُوا اَللَّهَ تَوَّاباً رَحِیماً ؛ (2) اگر به هنگام ستم برخویش نزد تو آیند "ای پیامبر" و استغفار کرده و تو نیز برای آنان استغفار کنی خدا را توبه پذیر و مهربان خواهند یافت"، حال همان گونه كه ملاحظه مي كنيد شخص مي تواند حتي در استغار نيز، از هر دو طريق استفاده نمايد يعني يا مستقيم بگويد"استغفرالله" و يا بزرگان دين را واسطه در استغفار قرار دهد .
2- فرض دوم آن است که ما مستقیماً از آنها طلب کمک کرده و بخواهیم که فلان حاجت ما را بر آورده کنند یعنی از آنجا که آنها را از مقربان در گاه حق می دانیم، اعتقاد داریم خداوند به آن ها قدرتی عنایت کرده است که بواسطه آن قادرند فلان حاجت ما را برآورده کنند همچنانکه ما برای درمان بیماری علاوه بر دعا، نزد متخصصین امر رفته و از آن ها کمک می خواهیم آن چنانكه از ابو بصير نقل شده است كه خدمت حضرت باقر (ع) رسيدم و عرض كردم: شما ورثه حضرت رسول (ص) هستيد؟ فرمود: آرى، عرض كردم: رسول خدا وارث همه پيغمبران است و تمام علوم آنها را هم داشت؟ فرمود: آرى، عرض كردم: پس اينك شما قادر هستيد مردگان را زنده كنيد و امراض سخت را شفا دهيد؟
حضرت باقر (ع) فرمود: آرى به اذن خداوند همه اين كارها را انجام مي دهيم پس از اين فرمود: نزديك من بيا، دست خود را بر صورتم كشيد در اين هنگام آفتاب و آسمان و زمين و خانه‏ها را ديدم، فرمود: اگر ميل دارى همين گونه باش و مانند مردم در ثواب و عقاب شركت كن، و اگر هم ميل دارى مانند كور زندگى كنيد و روز قيامت بهشت برويد. ابو بصير گويد: عرض كردم: دوست دارم مانند اول باشم، وى گويد: حضرت بار ديگر دست بر چهره‏ام كشيد مانند اول نابينا شدم.(3)
در نتيجه براي رفع تمام حاجت بزرگ و كوچك،دو عامل در كنار هم مقرر شده است و انسان براي درخواست از هر كدام، مختار است، گر چه مانند مثال بيان شده، قدرت و اختيار يكي وابسته به اذن ديگري است
اما صورت سوم توسل که شرک محسوب می شود آن است که فرد ، ائمه یا هر فرد یا موجودی دیگر را در قدرت برآوردن حاجاتش مستقل از خداوند تلقی نماید و گمان کند که ایشان در عرض خداوند می توانند کاری انجام دهند و خود قدرتی مستقل دارند ، که این امر شرک در استعانت بوده و به هیچ وجه در تفکر شیعی جایی ندارد .

پي نوشت ها:
1. ر.ك علامه حلي، ألفين، ترجمه وجدانى‏،جعفر، چ سعدي،تهران، بي تا، ص 748 .
2. نساء (4) آیه 64.
3. شيخ طبرسى‏، إعلام الورى بأعلام الهدى‏، چ اسلاميه‏، تهران 1390 ه ش، ص267 .