تاثیر گناهان بر سرنوشت افراد و چند سوال دیگر

پرسش 1:
تاثير گناهان بر سرنوشت افراد و چند سوال ديگر
شرح : سلام.خسته نباشيد.آيا گناهان يک نفر بر سرنوشت جمعي که آن فرد در آن عضو است (مانند يک عضو از يک خانواده)اثر مي گذارد؟
پاسخ:

آثار اعمال انسان به دو گروه آثار وضعي و آثار تكليفي تقسيم مي شود؛ آثار وضعي همان آثار طبيعي و مستقيم عمل انسان مي باشد، كه مثل اثر بريده شدن دست در صورت كشيدن چاقو بر آن اثر مي گذارند، و آثار تكليفي همان آثار اخروي و عقوبت و يا پاداش انسان به جهت رعايت و يا عدم رعايت حدود و احكام الهي مي باشد.
با توجه به اين تقسيم و با توجه به معارف دين مي توان به اين نتيجه رسيد كه آثار تكليفي و عقوبتي گناه هر فرد فقط متوجه خود او مي باشد. (1) و متوجه اطرافيان او نخواهد بود. مگر آنكه آنها در فراهم نمودن زمينه اين گناه و سوق دادن اين فرد به گناه نقش داشته باشند كه به جهت اين نقش آفريني و متناسب با آن آنها نيز در گناه اين فرد سهيم خواهند بود، ولي در مورد آثار وضعي گناه مثل كاهش بركات الهي و منع از حضور ملائكه الهي در محل گناه، و ديگر مصيبتهائي كه نتيجه طبيعي گناه انسان مي باشد، اطرافيان هم متناسب با جايگاه خود ممكن است گرفتار اين سختيها و محروميت ها بشوند، كه در اين صورت اين محروميت ها مثل ديگر مشكلاتي كه فرد مي تواند به جهت انتخابهاي نادرست ديگر خود در زندگي مثل انتخاب همسر و يا بدهي و قرض و يا زندان رفتن و ... افراد خانواده خود را گرفتار كند، با انجام برخي گناهان ديگران را هم در آثار وضعي گناهان خود مبتلا نمايد.
پي نوشت:
1.زمر(39) آيه 7.
پرسش 2:
3-چرا کتاب توضيح المسايلي که در اختيار مقلدين قرار ميگيرد اينقدر سخت نوشته شده است؟ منظورم استفاده از اصطلاحات و کلمات مشکلي است که معمولا در هنگام استفاده از اين کتاب ابتدا بايد به دنبال معناي آنها باشيم. از طرفي مسايل به صورت کلي نوشته شده اند و من با درک ضعيفم معمولا متوجه تکليف خودم نميشوم.البته از زماني که با سايت پاسخگو آشنا شده ام اين مشکل براي من برطرف شده.واقعا ممنونم.
پاسخ:

در اين زمينه تا حدود زيادي به شما حق مي دهيم و قبول داريم که يافتن تکليف دقيق فقهي براي توده افراد جامعه از طريق رساله هاي رايج توضيح المسائل دشوار است و علت اين امر علاوه بر نکاتي که در ذيل بيان مي شود نوشته شدن متن موجود در سال ها قبل و منطبق بر تعابير و اصطلاحات رايج در چند دهه قبل بوده؛ اما در عين حال بايد توجه داشته باشيد که:
1- در هر علمي اصطلاحات و تعابير خاص و مد نظر انديشمندان همان علم داراي بار معنايي مشخص و محدوده مفهومي و مصداقي معيني هستند که نمي توان به آساني آن ها را ترجمه کرده و قابل فهم نمود و به همين دليل در بسياري از علوم به جاي تغيير اصطلاحات همان علم تلاش مي کنند ابتدا مخاطبان را با فرهنگ واژگان و اصطلاحات همان علم آشنا کنند و آن گاه محتواي آن علم را عرضه نمايند.
اصطلاحات و تعابير خاص به کار گرفته شده در رساله ها نيز در برخي موارد از همين قبيل هستند و هريک بار معنايي مشخص و مفهوم اصطلاحي دقيق دارند که ترجمه و برگردان آن ها گاهي منجر به اشتباه در درک مفهوم يا تشخيص مصاديق مي شود، به همين جهت در برخي رساله ها تلاش مي شود در انتهاي رساله فرهنگ واژه ها و اصطلاحات ارائه شود که با توجه به اين ضميمه درک مقصود مراجع و فهم تکليف اسان خواهد شد.
2- علاوه بر اين مساله برخي از مراجع رساله اي به سبک و سياق جديد و با عباراتي قابل فهم براي توده جامعه تدوين نموده اند که درک احکام بر اساس متون آن ها بسيار آسان تر خواهد بود؛ به علاوه که برخي از مراجع نيز براي توده سني خاص يا اصناف معيني مانند نوجوانان يا بانوان رساله هاي مستقل و با ادبيات جديدي منتشر نموده اند که قابل استفاده آسان تر خواهد بود.
3- در کنار رساله ها کتاب هاي استفتائات معمولا از ادبيان روشن تر و برخوردار ازتوضيح و تبيين بيشتري در خصوص احکام و موضوعات هستند که در صورت عدم دسترسي به سايت مي توانيد از اين کتاب ها استفاده بنماييد.
پرسش 3:
2-چند تا از برادرهايم نماز نميخوانند.چطور آنها را قانع کنم که نماز لازم است؟آنها هميشه از من دليل ميخواهند و ميگويند که نماز به چه درد ميخورد.به آنها چه بگويم؟
پاسخ:

تلاش شما براي آشنا ساختن افراد با نماز، کاري بس ارزشمند و مورد پسند است.دعوت مردم به آشنايي با خداوند و عبادت او از برجسته‌ترين و متعالي‌ترين امور است. اما راهکارهاي عملي قابل ارائه به طور کلي و نسبت به افراد مختلف به قرار زير است:
1- براي ترغيب و تشويق به نماز، در آغاز بايستي زير بناهاي فکري فرد را مورد بررسي قرار داده و در اصلاح آن بکوشيد. ديدگاه فرد در مورد خداوند، جهان هستي، انسان، معاد و... اموري است که داراي نتيجه مستقيم بر عملکرد فرد است. پس بايد به تقويت و اصلاح اين مباني کوشيد.
2- نماز، عملي است که در مجموعة عقيدة توحيدي، داراي معنا و فلسفه خاصي است. انسان‌ طبق ‌فطرتش ‌همواره ‌به‌ چيزي‌که‌ برايش‌ اهميت‌ دارد، توجه‌ و اهتمام‌مي‌ورزد. يکي‌از دلائل ‌مهم ‌اهمال ‌در به‌ جا آوردن‌ نماز، عدم ‌شناخت ‌فلسفه‌ نماز است‌. امام‌علي‌(عليه السلام) مي‌فرمايد:«الناس‌أعداء ما جهلوا؛(1) انسان‌ دشمن ‌چيزي‌است‌ که‌ به‌ آن ‌نادان است».
از اين‌ رو لازم‌است‌ با استفاده‌از آيات ‌و روايات‌ايشان‌ را به‌ فلسفه‌ نماز آشنا سازيد که‌ عبارتند از:
1 - ياد خدا:
قرآن‌مجيد مي‌فرمايد: «أقم‌الصلاة‌ لذکري؛(2) نماز را بر پا دار تا به ‌ياد من‌باشي‌».
2 - مغفرت‌:
رسول‌خدا(ص) مي‌فرمايد: «نماز مانند آب‌جاري‌است ‌که ‌آلودگي‌ها را از بين‌مي‌برد. هر زمان ‌که‌انسان‌ نماز مي‌خواند گناهاني‌ که‌ ميان ‌دو نماز انجام‌شده‌است‌، از ميان‌مي‌رود».(3)
3 - بازدارنده‌از گناه‌:
قرآن‌ مجيد مي‌فرمايد: «نماز انسان ‌را از زشتي‌ها و منکرات‌ باز مي‌دارد».(4)
4-به فردي که مي گويي اهل خير است و در انجام همه کارهاي خدا پسندانه پيشگام است بگوييد هيچ مي داني نماز کليد قبولي همه کارهاي خير است. اگرشخصي اهل نماز بود و نمازش مورد پذيرش خدا قرار گرفت ،ساير کارهاي خير او نيز قبول مي شود . در غير اين صورت هيچ عمل خير وبه ظاهر خدا پسندانه بدون نمازقبول نمي شود و به درد قيامت اونمي خورد
5 - پرورش‌فضائل‌:
نماز خودپرستي‌ و آثار بد آن‌را محو مي‌کند: امام‌علي‌(ع) مي‌فرمايد: «خداوند ايمان‌را براي‌پاک‌سازي‌انسان‌ها از شرک ‌و نماز را براي‌پاک‌سازي‌از کبر واجب‌ کرد».(5)
6 - شکر و سپاس‌از نعمت‌ها:
نماز عالي‌ترين‌شکل‌سپاس‌ گزاري‌از منعم‌حقيقي‌است‌.
7 - تقويت‌اراده‌:
اقامه ‌نماز در اوقات‌معين‌، روح ‌انضباط‌ و تسلط‌ بر نفس‌ را در انسان ‌تقويت‌ مي‌کند.
نمازگزار از طريق‌ نماز از قدرت‌ لايزال ‌الهي‌ مدد مي‌جويد و بر مشکلات‌فائق ‌مي‌آيد. پس در آغاز بايستي اين مجموعه شناخته شود تا نماز جايگاه خود را در ذهن و انديشه فرد باز نمايد، از اين رو شناخت صحيح و سالم و واقعي را در ذهن شخص رقم بزنيد و او را به صورت مستقيم و غير مستقيم از اين واقعيت آگاه سازيد. مانند اين که گوشزد گردد در بينش توحيدي اسلام و ديگر اديان الهي، انسان موجودي است که به سوي کمال و لقاي پروردگار در حرکت است: «إنّا لله و إنّا إليه راجعون؛ از خداييم و به سوي او باز مي‌گرديم». حال در اين مسير، ابزارهايي به مدد انسان مي‌آيد، تا او را از فراموش کردن مسير و هدف باز دارد که از مهم‌ترين آنها «نماز» است.
آدمي بدون نماز راه را گم خواهد کرد. نمازهاي پنج گانه همانند چراغ‌هاي برق هستند که مسيري طولاني و پر خطر را روشن کرده‌اند تا کسي راه را گم نکند و به بيراهه و سقوط کشانده نشود. آنچه که موجب مي‌گردد برخي از نماز، روي گردان باشند و يا نسبت به آن تساهل کنند، ندانستن فلسفه نماز و يا بينش غلط از آن است.
برخي مي‌پندارند که نماز انسان، نيازي را از خداوند برطرف مي‌کند که البته خيالي واهي است. خداوند نيازي به هيچ مخلوقي ندارد. از اين رو آنچه که به عنوان عبادات بر آن تأکيد شده، جملگي در جهت کمال انسان است.
- نماز، تقدير و سپاس‌گزاري از خداوند است.
- موجب آرامش انسان است.
- موجب ياد خداست.
- نماز زمينه پرهيز از گناه را در انسان فراهم مي‌کند.
- تأکيد بر نظافت و سلامتي است.
- موجب انضباط و وقت‌شناسي است.
- داراي آثار وحدت بخش اجتماعي است.
. اين اطلاعات را به دو روش مستقيم و يا غير مستقيم مي‌توان منتقل کرد . انتخاب روش به روحيه مخاطب و توان روحي و علمي شما بستگي دارد. مانند اين که خود، اين گونه مطالب را گوشزد کنيد و در صورت عدم پذيرش از طرف مخاطب، به ديگران بگوييد و يا کتاب‌هاي معرفي شده را در اختيار او بگذاريد.
1- پرتوي از اسرار نماز، قرائتي؛
2- اسرار الصلاه، ملکي تبريزي؛
3- آداب الصلاه، امام خميني؛
4- صلاه الخاشعين، دستغيب؛
5- اسرار الصلاه، جوادي آملي.
8- در هيچ يک از مراحل ارشاد و راهنمايي از برخورد نيک و ملاطفت‌آميز و احترام نهادن دور نشويد. اين را بدانيد که با فشار و اجبار کسي را نمي‌توان هدايت نمود و چه بسا تأثير منفي آن بيشتر از هدايت گرد
9- تبليغ عملي داشته باشيد. يعني بايد آثار خواندن نماز، مانند دوري از گناهان، داشتن اخلاق نيکو، کمک به دوستان و وفاداري و فداکاري، پاکيزه بودن در ظاهر و باطن، اعمال نيک و شايسته و برخورد خوب و... در رفتار و کردار و گفتارتان نمايان باشد. بهترين روش تبليغ از يک عمل ديني و نيک، تبليغ عملي است.
10 - هر شخصي يک نقطه پذيرش و به قول معروف «رگ خوابي» دارد، سعي کنيد اين رگ خواب و نقطه پذيرش را به دست آوريد و از اين کانال وارد شويد و هدف خود را تعقيب کنيد . صرف اين که بايد شخصي را هدايت کرد بسنده نکنيد، بلکه با مطالعه روي خصوصيات وي راه نفوذ در او و جلب نظر او را به دست آوريد و اقدام کنيد.
11- بيان تأثيرات منفي ترک نماز و روزه و استفاده از روايات بيان شده توسط اهل بيت (ع ) در اين زمينه بسيار مؤثر است. به خصوص اگر به روش غير مستقيم ارائه گردد و موجب تنبه و موعظه کردن را فراهم سازد. يعني غير از ارائه شناخت بايد در صدد موعظه‌گري و آگاهي قلبي وي نيز برآييد .با ترس و بيم دادن از عذاب اخروي و پيامدهاي منفي ترک نماز و روزه دل او را از غفلت آزاد سازيم.
12- اين راهکارها هم به صورت مستقل و هم همراه يکديگر مي‌تواند مؤثر باشد. خوب تر آن است که روشنگري و موعظه و... همراه هم ارائه گردد تا نافذتر افتد.
13-تشويق‌:
براي‌برانگيختگي ‌و بازدارنده گي‌، تشويق‌ نقش‌اساسي‌دارد. امام‌علي‌(ع) مي‌فرمايد:«ضادّوا الشرّ بالخير؛(6) به‌وسيله خوبي‌ با بدي‌بستيزيد».
در مراحل‌نخست‌نمي‌توان ‌توقع‌ داشت‌همه افراد با انگيزةه عالي ‌به‌ نماز و انجام‌ تکاليف‌ بپردازند. غالب‌ مردم ‌به‌ چنان‌ مرحله‌اي‌از کمال‌ نرسيده‌اند که به‌تحسين ‌و ستايش‌ محتاج‌ نباشند.
پي‌نوشت‌ها:
1. نهج‌البلاغه‌، فيض‌الاسلام‌، قصار 163.
2. طه‌(20) آيه‌14.
3. وسائل‌الشيعه‌، ج‌3، ص‌7.
4. عنکبوت‌(29) آيه‌45.
5. نهج‌البلاغه‌، فيض‌الاسلام‌، قصار 252.
6. غرر الحکم‌، ج‌4، ص‌231.