وقتی خداوند به ملائکه اعلام کرد که می خواهد خلیفه خود را در زمین خلق کند، ملائکه عرض کردند:
أَ تَجْعَلُ فيها مَنْ يُفْسِدُ فيها وَ يَسْفِكُ الدِّماء (1)
آيا كسى را در آن قرار مىدهى كه فساد و خونريزى كند؟!
از این جواب بعضی استفاده کرده اند که ملائکه چون انسان های قبلی را دیده بودند، این انسان و نسل او را هم مانند آنان فرض کردند و این سؤال را پرسیدند. از نظر آنان این آیه دلالت بر وجود انسان قبل از حضرت آدم دارد.
البته غالبا گفته اند آنها وقتی فهمیدند خلیفه موجودی مادی و زمینی است و با توجه به طبع ماده که دار فساد و تزاحم است، این سؤال را پرسیدند. پس از نظر این گروه که غالب مفسران می باشند ، این آیه دلالت بر وجود انسان قبل از حضرت آدم ندارد.
در آیات قرآن سخن از انسان و بنی آدم است که تصریح شده همگی از نسل آدم و همسرش هستند:
یا أيها الناس اتقوا ربكم الذي خلقكم من نفس واحدة وخلق منها زوجها وبث منهما رجالا كثيرا و نساء (2)
ای مردم تقوای پروردگارتان را داشته باشید که شما را از یک نفس آفرید و همسرش نیز هم جنس خود او بود و از آن دو مردان و زنان بسیار خلق کرد.
بنا بر این غیر از آیه بالا که بحث شد، آیه ای ارائه نشده که بر وجود انسان قبل از حضرت آدم دلالت داشته باشد. ولی در روایات آمده که قبل از آدم که پدر بشر کنونی است، آدم و بنی آدم های دیگر بوده اند.
امام پنجم (ع) به یکی از یارانش فرمود: خلقت خداوندی به همین عالم و همین نسل بشر منحصر نمی شود. بلکه خداوند هزار هزار جهان آفرید و نیز هزار هزار آدم خلق کرد که این بشر و این جهان آخرین آنها است".(3)
پی نوشت ها:
1. بقره (2) آیه 30.
2. نساء (4) آیه 1.
3. مجلسی، بحار الانوار، بیروت، الوفا ، 1403 ق، ج 54، ص 321.
