وعده عذاب درباره گناهان خاص

با سلام و سپاس از ارتباط¬تان با مركز ملی پاسخگویی به سوالات دینی

این حدیثی که شما از آن سوال کردید در کتب روایی وجود دارد:
« عن ابي بصير قال سمعت ابا عبد اللَّه عليه السّلام يقول: ثلاثة لا يكلّمهم اللَّه يوم القيامة و لا ينظر إليهم و لا يزكّيهم و لهم عذاب أليم النّاتف شيبه، و النّاكح نفسه، و المنكوح في دبره.»(1)
ابو بصير مى‏گويد: از امام صادق (ع) شنيدم كه مى‏فرمود: روز قيامت خداوند با سه كس سخن نمى‏گويد و به آنان نگاه نمى‏كند و آنان را پاك نمى‏گرداند و عذاب دردناكى خواهد داشت: كسى كه موى سفيد خود را بكند، و كسى كه با خود نكاح كند، و كسى كه با پشت او آميزش شود.
(علت نهی از کندن موی سفید: موی سفید را بکند تا جوان دیده شود و در نتیجه غفلت بر او مستولی گشته و مرگ را فراموش کند چون موی سفید علامت رفتن است.(2)
البته از نظر شرعی کندن موی سفید حرام نیست و فقها این روایت را بر کراهت حمل کرده اند.(3)
اما توضیح درباره روایت:
اولا: فقط این سه گناه نیست که این تعابیر درباره شان آمده و در روایات دیگری عین همین تعابیر در مورد بعضی گناهان آمده مانند:
«قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) ثَلَاثَةٌ لَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَ لَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ لَا يُزَكِّيهِمْ وَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ شَيْخٌ زَانٍ وَ مَلِكٌ جَبَّارٌ وَ مُقِلٌّ مُخْتَال ٌ» (4) سه طايفه اند كه خداوند در قيامت با آن ها سخن نمي گويد و به نظر رحمت به ايشان نمي نگرد و پاكشان نمي كند و برايشان عذاب درد ناكي است: پير مرد زناكار، حاكم ظلم كننده، فقير متكبر.
همچنین حدیث دیگر: « عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ ثَلَاثَةٌ لَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ لَا يُزَكِّيهِمْ وَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ مَنِ ادَّعَى إِمَامَةً مِنَ اللَّهِ لَيْسَتْ لَهُ وَ مَنْ جَحَدَ إِمَاماً مِنَ اللَّهِ وَ مَنْ زَعَمَ أَنَّ لَهُمَا فِي الْإِسْلَامِ نَصِيبا» (5)
امام صادق علیه السلام می فرمایند: از پیامبر شنیدم که می فرمود: سه گروه هستند که روز قیامت خدا با آن ها سخن نمی گوید و پاکشان نمی کند و برایشان عذاب درد ناکی است، کسی که ادعای امامت از طرف خدا کند و امام نباشد و کسی که امام از طرف خدا را انکار کند و کسی که گمان کند که برای این دو گروه در اسلام بهره و نصیبی است.
ثانیا: این احادیث در مقام بيان شدت گناهان نامبرده است. حدیث اول گناه استمنا و لواط را که از گناهان کبیره است بیان می کند معناي حديث دوم اين است كه عذاب اين سه دسته از جوان زناكار و جبار غير حاكم و متكبر غير فقير بيشتر است زيرا مقتضي گناه در سه طايفه مذكور موجود نيست.
و حدیث سوم هم جایگاه امامت در اسلام را بیان می کند و برای منکران آن چنین عذابی را در نظر گرفته است.
ثالثا:مرتکبین گناهان مذکور و هر گناهكار ديگري نبايد از رحمت خدا نا اميد شوند. چرا كه نا اميدي از رحمت خدا خود از گناهان كبيره است. همه گناهان حتی کبیره را اگر با توبه واقعی همراه باشد یعنی تصمیم جدی بر ترک آن گرفته شود و واقعا پشیمان شده باشد خداوند می بخشد و تعابیر مذکور در روایات فوق برای کسانی است که توبه نکنند و بدون توبه از دنیا بروند.
امام كاظم عليه السّلام فرمود: روزى عمرو بن عبيد بر پدرم وارد شد، و سلام كرد و نشست و اين آيه را خواند:
«و الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبائِرَ الْإِثْمِ وَ الْفَواحِشَ؛ (6) كسانى كه از گناهان كبيره دورى مى‏كنند و نيز از فواحش پرهيز دارند».
سپس ساكت شد، امام پرسيد: چرا ساكت شدى؟ گفت: خواستم بدانم گناهان كبيره در قرآن چيست؟ فرمود: بزرگ ترين گناهان، شرك است و مشرك از بهشت محروم است و جايش در آتش است، چنان كه مى‏فرمايد:
« انه مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ وَ مَأْواهُ النَّارُ؛ (7)كسى كه به خدا شرك ورزد، خداوند بهشت را بر او حرام و جايگاهش را آتش قرار دهد».
و پس از شرك، نااميدى از رحمت حق است و نااميد كافر است، چنان كه مى‏فرمايد:
« وَ لا تَيْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِنَّهُ لا يَيْأَسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْكافِرُون؛(8) از رحمت خدا نااميد نشويد، زيرا نااميد نشود مگر گروه كافران پس از آن ايمنى از مكر خداست». (9)
بنا بر اين اين سه گروه نامبرده شده در اين احاديث اگر اين گناهان را مرتكب شدند، تا در این دنیا هستند براي اين كه در روز قیامت به عذاب دردناك الهي گرفتار نشوند و خدا به آن ها نظر رحمت كند، بايد از اين گناهان توبه كنند و از رحمت خدا نا اميد نشوند که خداوند توبه پذیر و مهربان است.
پی نوشت ها:
1. شیخ صدوق، الخصال، انتشارات جامعه مدرسین، ج1، ص106.
2. تبریزی، جواد، صراط النجاة، ج 5، ص 374 و 375.
3. شیخ حر عاملی،وسائل الشیعة، ج 2، ص 130 و 131،بَابُ جَوَازِ جَزِّ الشَّیْبِ وَ کَرَاهَةِ نَتْفِهِ وَ عَدَمِ تَحریمِه
4. كليني، اصول كافي، انتشارات دارالكتب الاسلاميه، ج2، ص311.
5. همان، ج 1، ص 373.
6. شوري (42) آيه 37.
7. مائده (5) آيه 72.
8. يوسف (12) آيه 87.
9. دیلمی،ارشاد القلوب، ترجمه سلگى،انتشارات شریف رضی، ج‏1، ص 46.