سفر حج، درآمد عربستان، شیعه کشی!؟

در ابتدا باید گفت: آمار ارائه شده اغراق آمیز می باشد، ودر ایام حج چنین هزینه های صورت نمی گیرد، ازسوی دیگر این گونه نیست که یک نفر چندبار به حج تمتع مشرف شود و افراد زیادی چندین بار به عمروه بروند ،بلکه تعداد محدود چند بار به عمره می روند ، افزونبرآن رفتن متعدد به عمره مشکل ساز نیست، زیرا این امر آثار فراوانی مادی ومعنوی دارد . دراین سفر انسان به اماکن مقدسه وزیارت گاهها ، مانند قبر رسول خدا (ص) می روند که این امر موجب قرب به خدا گردیده وبرکات فراوان دارد ، همچنان که اگر انسان بیشتر نماز بخواندآثاربیشتری را درپی دارد ، ازسوی دیگرممکن است اگر کسی به این سفر ها نرود، به جاهای دیگر ، - مانند ترکیه برود-که آثارسازنده ندارد- .درضمن عربستان از منابع دیگر به کشور بحرین کمک می کند، دراین امر نیاز به پول حج ندارد . به عبارت دیگر اگر-برفرض اینکه- مراسم حج انجام نشود، باز هم عربستان به بحرین کمک می کند ، پول حج درکمک عربستان به بحرین تاثیر ندارد .بر این اساس ثبت نام ورفتن والدین شما به عمره نه تنها اشکال ندارد ، بلکه در اسلام به این امر تاکید شده است .
اما در خصوص هزینه حج می توان گفت: حج دارای آثارمعنوی، سیاسی، اقتصادی واجتما عی زیادی است که هزینه سازی در این خصوص ارزش دارد؛ این هزینه دربرابر هزینه های مانند، مسافرت به ترکیه وکشور های اروپائی محدودتر می باشد.که آثار سازنده ای ندارد .دراین جابه برخی آثار حج اشاره می شود:
1- بعد اخلاقى حج
مهمترين فلسفه حج همان دگرگونى اخلاقى است كه در انسانها به وجود مى‏آورد، مراسم" احرام" انسان را به كلى از تعينات مادى و امتيازات ظاهرى و لباسهاى رنگارنگ و زر و زيور بيرون مى‏برد، و با تحريم لذائذ و پرداختن به خودسازى كه از وظائف محرم است او را از جهان ماده جدا كرده و در عالمى از نور و روحانيت و صفا فرو مى‏برد، و آنها را كه در حال عادى بار سنگين امتيازات موهوم و درجه‏ها و مدالها را بر دوش خود احساس مى‏كنند يك مرتبه سبكبار و راحت و آسوده مى‏كند.
2- بعد سياسى حج
به گفته يكى از بزرگان فقهاى اسلام مراسم حج در عين اينكه خالصترين و عميقترين عبادات را عرضه مى‏كند، مؤثرترين وسيله براى پيشبرد اهداف سياسى اسلام است. روح عبادت، توجه به خدا، و روح سياست، توجه به خلق خدا است، اين دو در حج آن چنان به هم آميخته‏اند كه تار و پود يكپارچه!. حج عامل مؤثرى براى وحدت صفوف مسلمانان است. حج عامل مبارزه با تعصبات ملى و نژاد پرستى و محدود شدن در حصار مرزهاى جغرافيايى است. حج وسيله‏اى است براى شكستن سانسورها و از بين بردن خفقانهاى نظامهاى ظالمانه‏اى كه در كشورهاى اسلامى حكمفرما مى‏شود .حج وسيله‏اى است براى انتقال اخبار سياسى كشورهاى اسلامى از هر نقطه به نقطه ديگر، و بالآخره حج، عامل مؤثرى است براى شكستن زنجيرهاى اسارت و استعمار و آزاد ساختن مسلمين. و به همين دليل در آن ايام كه حاكمان جبار همچون بنى اميه و بنى عباس بر سرزمينهاى مقدس اسلامى حكومت مى‏كردند و هر گونه تماس ميان قشرهاى مسلمان را زير نظر مى‏گرفتند تا هر حركت آزادى‏بخش را سركوب كنند، فرا رسيدن موسم حج دريچه‏اى بود به سوى آزادى و تماس قشرهاى جامعه بزرگ اسلامى با يكديگر و طرح مسائل مختلف سياسى. روى همين جهت امير مؤمنان على (ع) به هنگامى كه فلسفه فرائض و عبادات را مى‏شمرد در باره حج مى‏گويد الحج تقوية للدين: خداوند مراسم حج را براى تقويت آئين اسلام تشريع كرد بى جهت نيست كه يكى از سياستمداران معروف بيگانه در گفتار پر معنى خود مى‏گويد:" واى به حال مسلمانان! اگر معنى حج را نفهمند، و واى به حال دشمنانشان اگر معنى حج را درك كنند!.
3- بعد فرهنگى:
ارتباط قشرهاى مسلمانان در ايام حج مى‏تواند به عنوان مؤثرترين عامل مبادله فرهنگى و انتقال فكرها در آيد. مخصوصا با توجه به اين نكته كه اجتماع شكوهمند حج، نماينده طبيعى و واقعى همه قشرهاى مسلمانان جهان است (چرا كه در انتخاب افراد براى رفتن به زيارت خانه خدا هيچ عامل مصنوعى مؤثر نيست و زوار كعبه از ميان تمام گروه‏ها، نژادها، زبانهايى كه مسلمانان به آن تكلم مى‏كنند بر خاسته و در آنجا جمع مى‏شوند). لذا در روايات اسلامى مى‏خوانيم: يكى از فوائد حج نشر اخبار و آثار رسول اللَّه ص به تمام جهان اسلامى است. " هشام بن حكم" كه از دوستان دانشمند" امام صادق (ع)" است مى‏گويد: از آن حضرت در باره فلسفه حج و طواف كعبه سؤال كردم، فرمود: " خداوند اين بندگان را آفريد ... و فرمانهايى در طريق مصلحت دين و دنيا به آنها داد، از جمله اجتماع مردم شرق و غرب را (در آئين حج) مقرر داشت تا مسلمانان به خوبى يكديگر را بشناسند و از حال هم آگاه شوند، و هر گروهى سرمايه‏هاى تجارى را از شهرى به شهر ديگر منتقل كنند ... و براى اينكه آثار پيامبر (ص) و اخبار او شناخته شود، مردم آنها را به خاطر آوردند و هرگز فراموش نكنند. به همين دليل در دورانها خفقان بارى كه خلفا و سلاطين جور اجازه نشر اين احكام را به مسلمانان نمى‏دادند ،از سوى ديگر، حج مى‏تواند، مبدل به يك كنگره عظيم فرهنگى شود و انديشمندان جهان اسلام در ايامى كه در مكه هستند گرد هم آيند و افكار و ابتكارات خويش را به ديگران عرضه كنند. اصولا يكى از بدبختيهاى بزرگ اين است كه مرزهاى كشور اسلامى سبب جدايى فرهنگى آنها شود، مسلمانان هر كشور تنها به خود بينديشند، كه در اين صورت جامعه واحد اسلامى پاره پاره و نابود مى‏گردد، آرى حج مى‏تواند جلو اين سرنوشت شوم را بگيرد. و چه جالب مى‏فرمايد: امام صادق ع در ذيل همان روايت هشام بن حكم: اگر هر قوم و ملتى تنها از كشور و بلاد خويش سخن بگويند و تنها به مسائلى كه در آن است بينديشند همگى نابود مى‏گردند و كشورهايشان ويران مى‏شود، منافع آنها ساقط مى‏گردد و اخبار واقعى در پشت پرده قرار مى‏گيرد.
4- بعد اقتصادى حج
بر خلاف آنچه بعضى فكر مى‏كنند، استفاده از كنگره عظيم حج براى تقويت پايه‏هاى اقتصادى كشورهاى اسلامى نه تنها با روح حج منافات ندارد بلكه طبق روايات اسلامى يكى از فلسفه آن را تشكيل مى‏دهد چه مانعى دارد مسلمانان در آن اجتماع بزرگ، پايه يك بازار مشترك اسلامى را بگذارند، و زمينه‏هاى مبادلاتى و تجارى را در ميان خود به گونه‏اى فراهم سازند كه نه منافعشان به جيب دشمنانشان بريزد، و نه اقتصادشان وابسته به اجانب باشد، كه اين دنيا پرستى نيست، عين عبادت است و جهاد. و لذا در همان روايت" هشام بن حكم" از" امام صادق" ع ضمن بيان فلسفه‏هاى حج صريحا به اين موضوع اشاره شده بود كه يكى از اهداف حج، تقويت تجارت مسلمانان و تسهيل روابط اقتصادى است.(1)
پی نوشت :
1. ناصر مکارم شیرازی، تفسير نمونه تهران، دار الكتب الإسلامية، 1374 ش، ج‏14، ص 77به بعد.