نماز

با سلام و تشکر از ارتباط¬تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی

اختلاف تعداد ركعات نماز و ساير جزئيات عبادات - علاوه بر اسرار و رموزى كه در آن ها نهفته است و ما اطلاع دقيقى از آن ها نداريم - روحيه تسليم در برابر خدا و دستورات پيامبر را در ما تقويت و استوار مى‏كند؛ در واقع همین تفاوت های ناشناخته در دستورات دینی است که در مورد موجودی دارای عقل و شعوری چون انسان روح تسلیم و عبودیت را ایجاد می نماید زیرا با این که انسان در برابر هر عملی می تواند پرسش و چرا و علامت سوالی قرار دهد اما بر اساس ادراک عقلی خود مبنی بر حکمت خداوند و علم به لزوم تعبد و تسلیم همه این اختلافات را نادیده گرفته و تنها در پاسخ این امور می گوید :
فعل خود و رای خود در عالم رندی نیست فعل آنچه تو اندیشی حکم آنچه تو فرمایی
البته چه بسا در منابع دینی در این خصوص توضیحات و اشاراتی وجود داشته باشد و یا عقل انسان با تامل و دقت به برخی از حکمت ها در خصوص دستورات الهی برسد؛ مثلا درباره جزییات مسأله رکعات نماز روایاتی نقل شده :
که طبق آنچه كه از برخي روايات استفاده مي شود، نماز در ابتدا بنا به مصالحي، ده ركعت، يعني هر نمازي دو ركعتی و در پنج وعده واجب شده بود . هفت ركعت ديگر بعد از هجرت به مدینه و قدرت پیدا کردن اسلام، مثل واجبات دیگر که یکی پس از دیگری بر امت واجب می شد، واجب شد. به شکل کنونی؛ یعنی، 17 رکعت نماز واجب و 34 رکعت نماز نافله درآمد؛ چنان كه امام صادق (ع) فرمود:
"... سپس خدا عز و جل نماز را دو ركعت دو ركعت در هر وقتى واجب كرده و همه پنج وقت ده ركعت بود . رسول خدا به دو ركعت (ظهر و عصر و عشا) دو ركعت افزود و به نماز مغرب يك ركعت . اين هم مانند همان فريضه الهى واجب شد . ترك آن ها جز در سفر روا نيست . به مغرب همان يك ركعت افزود و آن را در سفر و غیر سفر ثابت نگه داشت . خدا همه اين مقررات را اجازه داد و نماز واجب يوميه هفده ركعت شد...". (1) اما به طور کل آنچه در این امور معیار است دستور خداوند در تکالیف است و نمی توان برای آن ها علت دقیق عقلی جستجو نمود .
برای مطالعه مراجعه کنید به : علل الشرائع-ترجمه ذهنى تهرانى، ج‏2، ص69.

پي نوشت ها:
1. كليني، الكافي، ترجمه كمره اي، محمدباقر، نشر اسوه، قم 1375ه ش، ج 2، ص 325.