همه به سوی خداوند باز می گردند(انا لله وانا الیه راجعون) پس نقش صراط مستقیم در حرکت به سمت خدا چیست؟ نقش (جایگاه و وظیفه) یعنی؟
با سلام و سپاس از ارتباط¬تان با مركز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
در ابتدا باید اشاره اگر پیام آیه درست دریافت شود. پاسخ به خوبی معلوم است. لذا باید گفت: معنای درست آیه آن است که انسان از آن خدا است. بازگشت او به سوی خدا است. این جمله در پایان آیة ای آمده که در باره امتحان و آزمونهای گوناگون الهی سخن گفته که از آن جمله ضرر مالی و مرگ است.
خداوند به بندگان خود توصیه می کند که در پی این گونه ضررها باید به یاد خالق و آفریدگار خود باشید و بگویید که انسان با تمام ثروت و دارایی و امکانات مال و اولاد و فرزند و همه چیز او از خداوند است. خداوند به او داده و بالاخره برگشت همه چیز به سوی خداوند است.
آیه اشاره بدین حقیقت دارد که انسان هر اندازه و از هر نظر قوی بشود، نباید خدا را فراموش کند. بلکه باید به خود این حقیقت را تلقین کند که او هر چه دارد ،از خداوند است .از خود هیچ چیزی ندارد. کسانی که از دنیا رفتند، نیست و نابود نمی شوند، بلکه به سوی پروردگار باز می گردند. حضرت امیرمؤمنان شنید که شخصی میگوید: «إنّا لله وإنّا إلیه راجعون» فرمود:
إنّ قولنا: «إنّا لله» إقرارٌ علی أنفسنا بالمُلک وقولنا: «إنّا إلیه راجعون» إقرارٌ علی أنفسنا بالهُلک؛(1)
وقتی ما انسانها میگوییم: از خداییم، به بندگی خود اقرار کردهایم. آن گاه که میگوییم: به سوی او بازمیگردیم، به هلاکت اعتراف نمودهایم.
چه این که بر اساس این آیه انسان با مردن نیست و نابود نمی شود، همان گونه که در دنیا به خود رها شده نیست، بلکه از خدا است و به سوی خدا می رود.
پس آنچه در آیه ذکر شده ، رجوع به سوی خداوند است که اشاره به حقیقت مرگ یعنی انتقال انسان از دنیا به عالم آخرت است.
همه انسانها پس از مردن و نیز در عالم آخرت به خدا و در حقیقت به جلوه خدایی می رسند، یا با مظهر اسم رحمت او ملاقات میکنند که بهشت جاودان است و یا با مظهر اسم غضب الهی که دوزخ است. هر یک از این دو توسط انسان در دنیا فراهم آمده است.
اگر فردی صالح باشد، به بهشت رفته و به نعمت و رحمت خدا میرسد. اما اگر ناصالح باشد، به جهنم رفته و گرفتار عذاب میشود، (2) بنابر این نقش حرکت در صراط مستقیم و عمل به وظایف با رجوع همگان به سوی خدا منا فات ندارد . زیرا آن که در صراط مستقیم حرکت می کند به لقاء اسمایی جمال نظیر رحمت ولطف مانند آن می رسند که مظهر آن بهشت پر نعمت است. ولی کسانی که در مسیر غیر مستقیم می روند به لقاء اسماء جلال نظیر قهر وغضب ومانند آن می رسند که مظهر آن جهنم پر رنج و عذاب است.
پینوشتها:
1. نهج البلاغه، نشر موسسه امیر المومنین قم 1385 ش، حکمت 99.
2. ناصر مکارم، تفسیر نمونه نشر دار الکتب الاسلامیه، تهران ـ 1379ش، ج 1، ص 531.
