مشكلات من در نوجواني

با سلام و سپاس از ارتباط¬تان با مركز ملی پاسخگویی به سوالات دینی

پرسشگر گرامی من ابتدا برای آشنایی شما با مشکل وسواس مقدمه ای کوتاه تقدیم می کنم و سپس راهکارهایی برای مقابله تقدیم می دارم چه آنکه روان درمانگران اعتقاد دارند که دادن بینش(insight) به افراد در مورد مشکلشان، سهم بسزائی در درمان دارد. و در پایان نیز به فرازهای دیگر نامه شما می پردازم.
وسواس معادل انگليسيobssession است. ولي برخي معتقدند كه وسواس معادل خوبي براي اين واژه نيست. زيرا نقطة مركزي در آنچه كه به نام وسواس مشهور است «گيردادن» است و بهتر است كه معادل واژة فوق را «گير دادن» بدانيم. زيرا گير دادنِ بیمار گونه ويژگي مشترك تمام انواع و اقسام وسواس است.
وسواس از نظر محتوا، در يك تقسيم بندي كلي به سه قسم تقسيم مي شود. 1- وسواس فكري كه محتوايش فكري است؛ در اين قسم شخص به گيردادن هاي فكر خود كه بصورت اجباري دائما تكرار مي شوند و شخص را راحت نمي گذارند مبتلا مي شود. يعني يك فكر خاصي بدون اراده او و بصورت آزار دهنده اي در ذهن او تكرار مي شود و شخص را بيچاره مي سازد كه اگر فرد اقدام به درمان آن نكند اين اختلال پيشرفت كرده و حتي امكان دارد شخص را به حد جنون برساند. اين قسم خود به چندين دسته تقسيم مي شود مثل وسواس تكرار اعدا در ذهن و وسواس تكرار يك جمله در ذهن و........... 2- وسواس عملي كه محتوايش عمل است، در اين قسم شخص به طور ناخود خواسته مبادرت به تكرار يك عمل مي كند، مثلا موي هاي ريش و يا دست خود را مي‌كند، درب خانه را قفل مي‌كند و بعد از اينكه چند قدم از خانه دور شد دوباره باز مي‌گردد و قفل درب را باز بيني مي‌كند و دوباره بعد از چند ثانيه باز مي گردد و همين كار را تكرار مي كند.كه اين قسم نيز به دسته هاي مختلفي همانندوسواس دقت وسواس شستوشو وغيره تقسيم مي شد. 3- وسواسي كه محتوايش فكري عملي است، گاهي دو قسم ذكر شده؛ باهم تركيب شده و قسم سومي به نام وسواس فكري و عملي كه در اصطلاح روانشناسي علامت اختصاري آن OCD (obsession compulsion disorder) به معني اختلال وسواس فكري وعملي مي باشد، درست مي كنند. در اين قسم شخصي كه دچار وسواس فكري است، براي رهايي از فشارهاي افكاري كه بصورت آزاردهنده اي در ذهن او تكرار مي‌شوند و دست از سر او برنمي دارند؛ به تكرار يك عمل روي مي آورد تا آن فكر مزاحم دمي او را راحت بگذارد. مثلا فكري در ذهن شخص كه به او مي گويد دستت نجس است، دائما و به صورت آزار دهنده اي تكرار مي شود و شخص براي رهايي دست خود را مي شويد و چون دوباره آن فكر بطور ناخواسته اي تكرار مي شود شخص دوباره براي رهايي شستن دست خود را تكرار مي كند و دائما اين عمل تكرار مي شود.
معمولا وسواس يك مبناي زيست شناختي(biological) دارد، در اين صورت شخص مبتلا به وسواس و بويژه در نوع شديد آن، بايد ابتدا به يك متخصص اعصاب و روان(روان پزشک) مراجعه نمايد تا با شروع درمان بوسيله دارو تا حدي بتواند بر خود مسلط شود و بعد از آن مداخلات روان درماني و رفتار درماني براي بهبود وضيت شخص مبتلا به وسواس شروع مي شود. تكنيكهاي كنترل و توقف فكر و غرقه سازي بهترين و متداول ترين روش براي درمان انواع وسواس مي باشد ولي همانطور كه گفته شد در وسواسهاي شديد ابتدا بايد درمان دارويي صورت پذيرد. نكته ي ديگر اينكه چون وسواس از اختلالات اضطرابي به حساب مي آيد آموزش تنش زدايي(relaxation) مي توانى كمك زيادي به كنترل آن بنمايد شما مي توانيد اين فن بيسار كاربردي را با مراجعه به مراكز روان درماني و مشاوره فراگيريد.
برخی از زمینه های پیدایش وسواس بدین قرار است: نگرانی فکری و خیالات واهی، نداشتن اعتماد به نفس، برخی از زمینه های ژنتیکی، مشکلات روحی و روانی، وابستگی بیش از حدّ به پدر و مادر، ضعف اراده، تحولات ایّام بلوغ، عوامل محیطی، بی‌اطّلاعی از احکام، در وسواسهایی که محتوای دینی دارند، غفلت از یاد خدا و پرداختن به خود که می‌تواند یک عامل مهّم در ابتلا به وسواسهایی باشند که محتوای دینی دارند.
مطالبی که به عرض‌تان رسید برای آشنایی اجمالی شما با اختلال وسواس بود، که بنابر مبنای برخی از روانشناسان، دادن آگاهی و بینش به شخص می تواند در طریق درمان بسیار مفید باشد.
فرموده اید:« وسواس دارم در نماز وضو نشستن بلند شدن لباس پوشيدو...وقتي هم مي گم مي گن توجه نكن فكر مي كنن اهميت ندادن به وسواس به همين راحتي است مي گويم اگر انجام ندهم آرامش ندارم» این فرمایش شما کاملا درست است و توصیه آنها به توجه نکردن؛ مربوط به بی اطلاعی آنها از اختلال وسواس می‌شود. زیرا همانطور که ذکر شدن وسواس اجباری است و توجه و یا عدم توجه به آن در اختیار شخص نیست و توصیه های غیر کارشناسانه فقط موجب اضطراب بیشتر آنها می شود و بهترین راه مراجعه به متخصص است که توضیح آن ذکر خواهد شد.
نکته دیگر اینکه هرگز و هرگز و هرگز تا خوب شدن کامل وسواستان سراغ اموری مثل سیر و سلوک و درس اخلاق و... نروید. زیرا این امور وسواستان را بشدت تشدید می کند.
برای رهایی از وسواس چند چیز به شما پیشنهاد می شود.
ابتدا می توانید توصيه هاي زير را با دقت انجام دهيد. در طي انجام دادن اين اعمال اگر ديديد كه اضطراب و ناراحتي شما افزايش يافت نشانه نگران نباشید زیرا این امر نشانه ی خوبی در جهت کنترل وسواس تسط شماست. روزهاي اول انجام اين اعمال اضطراب زياد است. ولي به مرور اين اضطرابات كاهش يافته و شما بر مشكل خود كنترل پيدا مي كنيد.
1- اگر حمام رفتن را طول می دهید، براي دو هفته هرگاه به حمام رفتيد براي خود وقت تعيين كنيد. مدت 30دقيقه فرصت داريد غسل و دوش بگيريد. بيشتر از اين مدت را در حمام نمانيد! حتي اگر كف بر سرتان باشد! مي توانيد از مادر يا برادر و خواهر كمك بگيريد كه آنها زمان پايان گرفتن دوش را به شما اعلام كنند و اگر شما سرپيچي نموديد. فلكه آب را بر روي شما ببندند!. از هفته سوم به مدت 10 روز زمان دوش گرفتن شما به 25 دقيقه كاهش مي يابد.به مرور اين تمرين انجام مي گيرد تا اينكه بتوانيد زمان را به 20 دقيقه يا كمتر برسانيد.
2- فاصله بين غسلهاي خود را افزايش دهيد.
3- براي دو هفته روي فرش، جايي كه احساس مي كنيد زياد تمييز نيست نماز بخوانيد. نگران نباشيد شما در حال انجام درمان وسواس خود هستيد.
4- هفته اي دوبار به استخرهاي عمومي برويد. يادتان باشد كه اينكار در سانسهاي شلوغ باشد كه تن و بدنتان به ديگران بخورد. از سونا و جكوزي مشترك استفاده كنيد. پس از آمدن از استخر مطلقا دوش نگيريد. شما بايد دوش پاياني را كه 5 دقيقه است در استخر گرفته باشيد.
5- به كوه برويد و فعاليتهاي ورزشي سنگين انجام دهيد. بعد ازآان به مدت دو ساعت با بوي عرق بدن بمانيد سپس دوش بگيريد.
6- دانش خود را در زمینه ی احکام تقویت کنید. زیرا در بسیاری از موارد؛ وسواس بوسیله ی جهل به احکام تقویت می شود. موفق باشید. همانطور که گفته شد برخی از وسواسهای اینچنینی ریشه در جهل به احکام دارد و شما می توانید با مراجعه به احکام بسیاری از اعمال خود را اصلاح کنید، مثلاً در رسالة مراجع تقلید از شکهایی که هرگز نباید به آن اعتنا کرد شک کثیر الشک است و یا شرط نجس دانستن چیزی اینست که با چشم خود دیده باشید که آن چیز نجس شده است و حدس و گمان نمی‌تواند اثبات کنندة نجاست باشد، واگر به دستورهایی که در رساله ها آمده بی‌اعتنایی کنید و همچنان به وسواس خو پای بفشارید، معلوم می‌شود که دیگر پای خدا درمیان نیست و شیطان بر گردة شما سوار شده، و منیّت بر شما حاکم کرده است، زیرا احکام خدا معلوم و دین او بسیار راحت است.
7- باید توجه داشته باشید که وسواس زاییده بیکاری است و از جمله کارهایی که شما می توانید برای رهایی از وسواس‌تان به آن متوسل شوید مشغول کردن خودتان به کارهای اجتماعی و ورزش و تفریحات جمعی است، تا آنجا که می‌توانید از تنهایی بپرهیزید و خود را به کارهای مختلف مشغول کنید تا افکار وسواسی فرصت پیدا نکنند که به ذهن شما وارد شوند.
8- برای مطالعة درسهای‌تان هرگز در خانه و یا در اتاق خلوت نکنید سعی نمایید که تمام مطالعاتتان در کتابخانه باشد.
9- با کارهای مختلف به تقویت ارادة خود بپردازید تا بتوانید به برخی از کارهایی که بصورت اجباری انجام می دهید یک نه بزرگ بگویید.
10- به برخی از آثار و پیامدهای زشت و سوء وسواس فکر کنید و ببینید که این کارهای زشت و بی دلیل چگونه شما را پیش خانواده، دوستان و آشنایان خوار و خفیف‌کرده و شما که قبلا شخصیّت خوب، مثبت و محترمی بین همگان داشتید، اکنون فردی سَبُک، مسخره و دلقک اطرافیان شده اید. و توجه داشته باشید که اگر به وسواس خود پایان ندهید اوضاع بسیار وخیم تر از الان خواهد شد و احتمالا کارتان به دارو درمانی و بیمارستان روانی خواهد کشید.
11- و همیشه این ذکر را با توجه به معنی آن بر زبان و قلب خود جاری کنید که:«بِسم الله و بِالله، تَوکَلتُ علی الله، اعوذُ بِالله السمیعُ العلیم مِن الشیطانِ الرجیم.
اگر این حالت در شما بسیار قوی است و واقعا با تکنیکهای یاد شده از پس آن بر نمی آیید. ابتدا به یک متخصص اعصاب و روان(روانپزشک) مراجعه نمایید تا وی با تجویز چند قرص ساده به کنترل اضطراب شما بپردازد و بعد از یکی دو هفته که از مصرف قرصها گذشت و شما اندکی برخود مسلط شدید راهکارهای گفته شده را پی گیری نمایید تا درمان کامل گردد. اگر ساکن تهران هستید ما شماره کلینیک دو تن از روانپزشکان و روان درمانگرانی که در امر درمان وسواس مهارت ویژه ای دارند به شما ارئه می نماییم. دکتر حمدیه 02188885060 و 02188523416 و دکتر یونسی02144015879
فرموده اید:« من احساس شهوت وسوسه مي كنم. حوصله درس خواندن هم ندارم بلوغ زود رس هم داشته ام و بالغ شده ام»، من در زیر راهکارهایی برای رهایی از تشدید فشار غریزه جنسی تقدیم می دارم که به شرط عمل به مجموع آنها در طول زمان قدرت کنترل غریزه جنسی تان را بدست خواهید آورد.
- چون شما جوان هستید، و سرشار از انرژی! باید سعی کنید نیرو و انرژی خود را در راه صحیح بکار بگیرید. یکی از بهترین کارهایی که میتوانید برای تخلیه انرژی تان بکار بگیرید ثبت نام در کلاس های ورزشی است. ورزش موجب دفع نيروهاى متراكم بدن تان مى شود. در اين صورت، قواى جنسى تعديل مى گرددد و زمينه انحرافات جنسى، بخصوص خودارضايى، تا حد زيادى از بين مى رود. ورزش هایی مثل شنا ،پیاده روی ،والیبال ،بسکتبال و...پس - سعی کنید حتما ورزش کنید تا انرژی شما تخلیه شود.
-سعی کنید مدت زیادی تنها نمانید. بیشتر در محیط صمیمی خانواده حضور داشته باشید. در جلسات گروهی شرکت کنید.چون در تنهایی فکرهای مختلفی به ذهن فرد خطور می کند.
- موقعی که ذهنتان به سوی افکار جنسی می‌رود باید بتوانید حواس خود را پرت کنید. همان موقع محیط را ترک کنید و به فعالیتی دیگر بپردازید.
- سعی کنید اگر افکار جنسی به سراغ شما آمد حتما آن محیط را ترک کنید وبه دستشویی رفته و بدون دست ورزی، آلت تناسلی خود را با آب سرد بشویید.
- برنامه ریزی برای اوقات فراغت خود داشته باشید. سعی کنید هیچ وقت بیهوده ای نداشته باشید.
- سعی کنید از خوردن بیش از اندازه غذاهای تند ، تخم مرغ، دارچین ، پیاز،غذاهای چرب بپرهیزید. چون این غذاها سرشار از انرژی هستند.
- از دیدن فیلم های مبتذل خودداری کنید. چون همیشه صحنه های آن فیلم در ذهن شما می ماند. اگر این فیلم ها داری حتما آنها را از بین ببرید طوری که به هیچ وجه به آن ها دسترسی نداشته باشید.
- قطع رابطه با دوستانی که مشکل افرین هستند. چون این دوستان منحرف و بى بند و بار سعى دارند احساس ها و تجربه هاى راست يا دروغ خود يا ديگران را درباره مسائل جنسى و انحراف اخلاقى با حرص و ولع و با حالتى غرورآميز، براى شما تعريف كنند وشما را به سمت اين ناهنجارى ها سوق دهند.
- سعی کنید اگر برایتان امکان دارد به سرکار بروید.
- برنامه خوابتان را تنظبم کنید.سعی کنید اول شب به رختخواب بروید. وسعی کنید در روز فعالیت های زیادی انجام داده باشید و بعدازظهر هم نخوابید تا شب با خستگی کامل به رختخواب بروید. چون اگر خسته نباشید افکار شهوتی به سراغ شما خواهد آمد.و سعی کنید با شکم پر نخوابیدو به پشت هم بخوابید.
- از پوشیدن لباس های تنگ و چسبان خودداری کنید.
- برای درس خواندنتان سعی کنید حتی الامکان به کتابخانه بروید و اگر برای شما مقدور نیست و یا سخت است به کتابخانه بروید ، اگر میخواهید در خانه درس بخوانید سعی کنید در اتاق را باز بگذارید.وقتی در باز باشد شما احساس تنها بودن نمی کنید و احساس میکنید که خانواده مراقب تان اند و شما را نظارت میکنند. سعی کنید کلا از تنها بودن بپرهیزید.
- کوتاه کردن مدت حمام. در هنگام استحمام به نكاتى كه در پى مى آيد، توجه لازم مبذول دارید:
1. سعى كنید مدت حمام كردن تان كوتاه بوده، زمان زيادى در حمام نمانید.
2. به آلت تناسلى خود در آينه و يا به طور مستقيم توجه نكنید.
3. از بازى با آلت خود و ماليدن آن اجتناب نمایید.
4. براى نظافت موهاى بدن خود، از داروهاى نظافت بهداشتى مثل «موبر» بجای تیغ استفاده كنید.
5. در حمام، هيچ گاه كاملا عريان نشوید، بلكه از شورت يا لنگ استفاده نمايید.
6. حتى الامكان موهاى زايد بدن خود را با فاصله بيشترى ازاله کنید، يعنى سعى نمايند موى بدن خود را بيشتر نگه دارند. ولی به این نکته هم توجه کنید که اگر بیش از اندازه بزرگ شون موجب کثیفی و خارش میشوند و زمینه را برای تحریک جنسی فراهم می آورد
توجه داشته باشید که همه این امور بدون کم وکاست و به صورت مستمر نتیجه بخش خواهد بود. و در تمام حالات از خداوند برای حفظ پاکی استعانت بجویید
شما باید اراده خود را تقویت کنید.راههایی برای تقویت اراده وجود دارد از جمله: 1- همان مورد بالا که گفتم تلقین جملاتی که به شما انرزی و نیروی مثبت دهد.2- از پراکنده کاری و آشفتگی در کارهایتان بپرهیزید.باید به کارهایتان انسجام دهید. سعی کنید کاری که بر عهده میگیرید، ناتمام رها نکنید3- هرگز در کارتان ناامید نشوید و تا جایی که میتوانید تلاش کنید4- هر روز سعی کنید چند آیه قران همراه با ترجمه بخوانیدو همیشه به خدا توکل کنید 5- از شکست خوردن نترسید و بدانید هر شکستی مقدمه پیروزی است.