نظر به اینکه در اسلام جواب سلام واجب است حتی اگر کافری سلام دهد چه رسد به برادر وی که مخالف امام نیز بوده است
با سلام و سپاس از ارتباط¬تان با مركز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
زيد بن موسي برادر حضرتعلي بن موسي الرضا (ع) از جانب ابوالسرايا در بصره بود و با او گروهي از اهل بيت وي بودند، او به کمک ابوالسرايا قيام کرد و عليه حکومت بنيالعباس وارد مبارزه شد، و خانههاي بنيعباس و پيروان آنها را در بصره به آتش کشيد و نخلستانهاي آنان را آتش زد، به اين جهت به "زيد النار" معروف گشت و موقعي که رهبر آنان کشته شد مبارزين و مجاهدين بني هاشم پراکنده شدند و "زيد" متواري شد و بعداً عمّال مأمون وي را دستگير کردند و مدتي زنداني بود تا آنکه مأمون خليفه عباسي وي را به توصيه امام هشتم آزاد کرد(1).
در آن موقع امام رضا در مرو اقامت داشت، زيد بن موسي بن جعفر بر مأمون وارد شد مأمون مقدم او را گرامي داشت به او احترام نمود، حضرت رضا(ع) در همان مجلس حضور داشت زيد به امام رضا(ع) نيز سلام داد، ولي امام (ع) او را تحويل نگرفت و پاسخ نداد. زيد گفت من پسر پدر تو هستم. پس چرا جواب سلام مرا نمي دهي؟!
امام درپاسخ فرمود:
"انت اخي ما اطعت الله فاذا عصيت الله لا اخاء بيني و بينک"(2) تو آن وقت برادر من هستي که خدا را اطاعت نمائي، و اگر خدا را نافرماني کني هرگز بين من و تو برادري نيست.
سپس امام ـع ـ به آيه شريفه استناد فرمود آنجا که نوح گفت:
پروردگارا فرزند من از اهل من است که وعده لطف به آنها داده اي و وعده عذاب تو هم حتمي است.
خداوند در پاسخ نوح فرمود: فرزند تو هرگز با تو اهليت ندارد او را عملي ناشايست است خداوند پسر نوح را به خاطر کردار ناروايش از فرزندي نوح خارج ساخت(3).
زید عقیده و تصوراتی خاصی داشته که بر خلاف اسلام ومکتب اهلبیت(ع) بوده است و امام (ع) از این طریق در واقع خواسته به همگان اعلام کند که آن باورهای برادرش زید مورد تایید او نیست. چون طبق نقل امام رضا(ع) در رد آن تصورات زید خطاب به او فرمود:
"يا زيد اغرک قول ناقلي الکوفه ان فاطمه(س) احصنت فرجها فحرم اللـه ذريتها علي النار؟ فواللـه ما ذلک الا للحسن و الحسين و ولد بطنها خاصه...".(4)
اي زيد ترا قول برخي از کوفيان مغرور کرده است که مي گويند فاطمه دامنش را پاک ساخته به همين خاطر خداوند فرزندان او را بر آتش جهنم حرام نموده است، به خدا قسم اين تنها اختصاص به حسن و حسين فرزندان خود آن حضرت دارد .
آيا تو خيال مي کني اين درست است که حضرت موسي بن جعفر (ع) اطاعت خدا کند، روزها را روزه بگيرد و شبها را عبادت کند، تو نيز خدا را معصيت کني، سپس هر دو تاي شما روز قيامت مساوي باشيد؟! در اين صورت تو در پيشگاه الهي بايد از او گرامي تر باشي که بدون زحمت وارد بهشت شدي.
پس گرچه جواب سلام واجب است. ولی چه بسا ممکن است بدلیل یک مصلحت بالاتر انجام آن واجب ترک شود تا آن مصلحت تامین شو د . وممکن است عدم جواب امام نیز از همین باب باشد یعنی امام از این طریق زید و تصورات نادرست اورا در نزد انظار عمومی وبه صورت ماندگار مورد نفی ورد قرارداده است واعلام نموده که تنها ائمه معصوم از ذریه فاطمه از گزند آتش مصون اند وسایر آنها مثل بقیه مردم وامدار عمل خود هستند و مصونیتی قطعی برای شان نیست.
پی نوشت ها:
1. صدوق، عيون اخبار الرضا، نشر دار العلم قم بی تا، ج2، ص 232ـ233.
2. ابن شهر آشوب، مناقب آل ابي طالب، نشر دار الکتب الاسلامیه تهران 1405 ق ، ج4، ص 361.
3 . صدو ق، عيون اخبار الرضا، نشر دار العلم قم بی تا، ج2، ص 234.
4. صدو ق، معاني الاخبار، نشر دار الاحیا التراث العربی بیروت 1408 ق، ص 107ـ108.
