احکام

با سلام و تشکر از ارتباط¬تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی

پرسش: احکام
شرح : با سلام 1- کاشت مژه برای زنان چه حکمی دارد؟
پاسخ:

کاشت مژه اگر مانع از رسیدن آب به مژه اصلی چشم باشد و موقع وضو قابل برداشتن نباشد کاشتن آن جایز نیست. و اگر کاشته شد در هنگام وضو و غسل اگر امكان ندارد كه مژه کاشته شده را بردارد،بايد علاوه بر وضو و غسل جبيره‌اى، تيمّم بدل از غسل يا وضو بنمايد.(1)
پی نوشت:
1. آیت الله فاضل، احکام پزشکان و بیماران، سوال 410.

پرسش: رفتار با همسر و تبعیت از شوهر تا چه حد مورد احکام و اشاره دین مبین اسلام و فرمایشات ائمه هدی است؟
پاسخ:

زندگی مشترک یک ارتباط دو سویه بین دو نفر است که در تمامی ابعاد جسمانی و روانی شریک یکدیگرند. اگر چه « وظایف » محدوده عمل آدم ها را مشخص می کند، ولی یک زندگی گوارا و دلنشین را نمی توان تنها بر حسب تذکر وظایف افراد، شکل داد. وظایف برای پیشگیری از تخطی افراد است، نه شکل دهنده یک زندگی زیبا و دلچسب. یک زندگی مشترک مناسب، مهر و ارادت می طلبد، ایثار و گذشت دارد، احترام گذاشتن به احساسات و عواطف همسر دارد، خوش رویی و خوش گویی می خواهد، آغوش و نوازش و شور و مهر و عشق نیاز دارد. گذشتن از خواسته های خود در مسیر رضایت و رفاه و راحتی شریک زندگی خود را به همراه دارد و .....
اگر زن و شوهر، با تفاهم كامل و دوستى و صميميت ، محيطى با صفا در خانه ايجاد كنند، آنها نه تنها با اين كار، فرزندانى شايسته و با ادب پر استعداد پرورش مى دهند، بلكه خودشان نيز از اين محيط سالم نيرو مى گيرند و زندگى آنها همواره پر فروغ و با نشاط خواهد بود.
لذا محيط سالم خانواده، فضاى بسيار مناسبى است براى شكوفا شدن استعدادهاى فكرى و روحى و جسمى فرزندان، تا بتوانند، به سعادت خود و اجتماع كمك كنند.
پيامبر گرامى اسلام فرمود: مابنى بناء فى اسلام احب الى الله عزوجل من التزويج؛ هيچ بنايى در اسلام، نزد خداوند عزوجل، محبوبتر از (كانون ) ازدواج نيست.(1)
در ادامه به برخی از آداب شوهرداری یا همان نحوه رفتار با شوهر اشاره می شود:
1- آرامش بخشيدن
قرآن می فرماید: «و من آياته ان خلق لكم من انفسكم ازواجا لتسكنوا اليها»؛(2)از نشانه هاى پروردگار اين است كه همسرى از خودتان آفريد تا نزد او آرام گيريد.
نظام خانواده به تناسب روحيات و توان زن و مرد، برنامه ريزى مى شود، يكى از وظائف مهم بانوان، تعديل عواطف و مهيا كردن فضاى آرام و با صفا در ميان خانه است، بانوان به لحاظ لطافت و حساسيت روح ، مسئول تنظيم آرامش و صفاى خانواده مى باشند.
اگر مردى بر اثر ضعف نفس، و يا برخورد با مشكلات و سختى روح و يا به هر دليل موجه يا ناموجه، عصبانى شد، بر يك بانوى فهميده لازم است، بيش از آنكه خود را رقيب حساب كند، همانند يك پرستار دلسوز، به فكر آرام كردن روح و روان شوهر و اهل خانه باشد و اين كار اگر چه از دو طرف لازم است ولى مسئوليت بيشتر به عهده زن است لذا قرآن از زن ها بعنوان آرامش دهنده ياد نموده است.
پس همواره درمنزل هم چون گل شكفته، در گلستان خانواده شادى آفرين باشيد. گره از ابرو باز كنيد. سنگ صبور خانواده باشید.
2- به شوهر خود در امور دين و دنيا كمك كنيد
امام صادق (ع) می فرماید: ثلاثه للمؤمن فيها راحة ... و امراة صالحة تعينه على امر دنيا و الاخرة (3) سه چيز براى مؤ من راحتى است، از جمله: زن شايسته اى كه كمك كار او در دنيا و آخرت باشد.
يك بانوى فهميده علاوه بر انجام مسئوليت خانه و امور تربيتى فرزندان، و وظائف دينى خود، به شوهر خويش در راه انجام كارهاى نيك پسنديده نيز كمك كند، زن مى تواند بهترين تشويق كننده مرد در انجام واجبات و ترك محرمات، و بالاتر از آن ، انجام مستحبات و ترك مكروهات باشد.
پذيرا شدن ميهمان با روى باز از طرف زن و يا توصيه به صله رحم و يا انفاق به نيازمندان، دقت و مراقبت در انجام امور دينى مثل نماز و روزه و خمس و مانند اينها همراه با قناعت و ايجاد فرصت كار خير، مى تواند كمك مهمى به شوهر باشد.
بعد از عروسى حضرت فاطمه و حضرت على پيامبر اكرم از حضرت على عليه السلام پرسيدند خانواده خود را چگونه يافتى ؟ ايشان جواب داد: (نعم العون على طاعة الله)فاطمه را بهترين كمك در راه فرمانبردارى خدا يافتم.(4)
3- امانت دارى
زن بايد نسبت به اموال و اسرار شوهر امين باشد.
پيامبر اكرم (ص ) از خداوند عزوجل نقل مى كند كه فرمود: وقتى بخواهم خير دنيا و آخرت را براى مسلمانى گرد آورم چهار چيز به او مى دهم...زوجه مؤمنة تسره اذا نظر اليها و تحفظه اذا غاب عنها فى نفسها و ماله (5) یکی از آنها زن با ايمانى است که در نبودن شوهر عفيف و در اموال شوهرش امين باشد.
يكى از صفات مهم كه بانوان بايد آن را به شدت رعايت كنند امانت دارى است ، طبيعت و صميميت زندگى مشترك ايجاب مى كند كه زن و مرد، نسبت به برخى اسرار يكديگر آگاه شوند و مى بايست، تا آخر عمر آن را در سينه نگاه دارند.
حفظ عفت براى زن در وقتى شوهر غايب است و دورى از نامحرم و با ديگران سخنان تحريك آميز نگفتن، مقتضاى امانت و عفت است .
اسرار خانوادگى همانند كمبودهاى اقتصادى ، يا روحى و اخلاقى و يا نواقص جسمى ، همه و همه بايد مثل يك امانت نگه دارى شود، زن يا مرد كه نتوانند زبان خود را كنترل كنند و نسبت به آبروى خود و همسر خود و يا خانواده بى اعتنا باشند، زندگى موفقى نخواهد داشت.
هر چه در خانه مى گذرد و يا گفته مى شود، مخصوصامسائل زناشويى قابل بازگو كردن نيست ، هر چند طرف شما پدر يا مادر و مانند اينها باشد.
4- كم خرج بودن
پيامبر اكرم (ص ) فرمود:المراة الصالحة احد الكاسبين .(6) همسر شايسته يكى از دو كاسب است .
يكى از وظائف مهم زن، تعديل خواسته هاى خويش نسبت به در آمد زندگى مى باشد، زن نبايد تنها به خواسته هاى خود و يا فرزندان و يا مخارج زندگى نظر كند، و امكانات و مخارج مرد را ناديده بگيرد، و با ناراحتى و خشم و بهانه گيرى را تلخ و سخت نمايد.
آرى طبق آن حديث شريف، هرگاه زن با عقل و سليقه خود خوشبختى خانواده را تاءمين كند، اثر كار او كمتر از كسب و كار شوهر نيست، زيرا حفظ درآمد همانند تلاش براى درآمد ارزشمند است و در روايتى حضرت فاطمه به حضرت على (ع) فرمود:
5- اطاعت
امام صادق(ع) فرمود: زن وقتى از شوهرش نيز اطاعت كند از هر درى از درهاى بهشت كه خواست ـ می تواند ـ وارد شود.(7)
اطاعت و فرمانبردارى ، لازمه مديريت مرد در خانه و لازمه صفا و صميميت محيط خانواده است، اين اطاعت، نسبت به مسائل جنسى و امورى كه مربوط به مسائل زناشوئى و كاميابى، و هر چه مربوط به اين مسئله است جنبه واجب دارد، هم چنان كه در خروج از خانه نيز واجب است زن از مرد اجازه بگيرد.
بر این اساس در اوامر و نواهى الهى (یعنى آنچه شرعا بر زن واجب یا حرام است مثل نماز یا ترک گناه ) امر و نهى و رضایت و عدم رضایت واذن و عدم اذن شوهر اثرى ندارد، بلکه بر زن واجب است مطیع شرع مقدس باشد نه دستور شوهر ، اما در مورد خروج از منزل و پوشیدن لباس و انجام مستحبات باید مطیع شوهر باشد، مگر این که شوهر از او بخواهد که بدون رعایت حجاب و یا با لباس مهیج یا با آرایش از خانه بیرون رود که در این صورت اطاعت لازم نیست. بنابراین حد اطاعت از شوهر تا آنجا است که مخالف دستور الهی نباشد.
اما در امور ديگر جنبه توصيه و لازمه نظم و سعادت خانواده و موجب صفاى بيشتر خواهد بود، البته مساله اطاعت در بسيارى از موارد جنبه متقابل دارد، و تا آنجا كه شرع و عقل مجاز مى دانند و مسائل ضد اخلاقى در بر نداشته باشد، توجه به خواسته هاى به جاى همسر فهميده مانعى ندارد، و چه بسا موجب افزايش محبت است. البته سخن در اطاعت جائز است، وگرنه اگر زن يا مرد، درخواست نامشروع و حرامى داشته باشند، چه در امور جنسى و چه در امور ديگر قابل پذيرش نيست، و هيچ بانویى حق ندارد، بخاطر شوهر خود را به حرام آلوده كند، حجاب و عفت او نيز از واجبات است، و اگر شوهرى در اثر بى غيرتى، همسر خود را وادار به بى حجابى و يا بد حجابى و يا وارد شدن در مجالس حرام و غنا و اينگونه امور كند، بر زن حرام است كه از او اطاعت كند، بلكه مى بايد شوهر خود را از حرام باز دارد.
برای آگاهی بیش تر، ر.ک :
- نقش دین در خانواده ،نوشته صادق احسان بخش
- آیین همسرداری , ابراهیم امینی , انتشارات سازمان تبلیغات اسلامی
- جوانان و انتخاب همسر, علی اکبر مظاهری , انتشارات پارسایان
- اخلاق در خانواده، نوشته حسین مظاهری
- بهشت خانواده، مصطفوی
- تا ساحل آرامش اثر آقای عباسی
- گلبرگ زندگی اثرحسین دهنوی ، انتشارات خادم الرضا
- صمیمانه با عروس و داماد اثر محمود اکبری ، انتشارات نور الزهراء
پی نوشت ها :
1. شيخ صدوق، من لا يحضره الفقيه، انتشارات جامعه مدرسين قم، 1413 ه.ق، ج3، ص383.
2. روم (30) آیه 21.
3.ثقة الاسلام كلينى، الكافي، دار الكتب الإسلامية تهران، 1365 هجرى شمسی، ج 5، ص 327.
4. علامه مجلسى، بحار الأنوار، مؤسسة الوفاء بيروت - لبنان، 1404 ه.ق ، ج43، ص 117.
5. ثقة الاسلام كلينى، الكافي، ج5، ص 327.
6. علامه مجلسى، بحار الأنوار، ج73، ص 60.
7. شيخ صدوق، من لا يحضره الفقيه، ج3، ص 441 .