با سلام. وقتی با دوستان و نزدیکانم در مورد احکام شرعی و وجوب رعایت آن صحبت میکنم در آخر آنها در جوابم میگویند:از کجا میدونی همه ی این احکام راست باشد مثلا از کجا معلوم روایاتی که در مورد تراشیدن ریش یا بسیاری از احکام و مخصوصا مکروهات و مستحبات که از روایات معصومین به دست می آید از کجا معلوم آن احادیث جعلی نباشد و من هم گاهی به این فکر میکنم که از کجا میتوان به سند احادیثی که حتی معتبر نامیده میشوند این قدر مطمئن بود من هم در پاسخ آن ها هیچ جوابی ندارم لطفا مرا راهنمایی کنید
با سلام و شادباش فرا رسيدن سال نو و تشکر از ارتباط¬تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
در مباحث دینی علما و دانشمندان از صدر اسلام تا کنون آن قدر بر مبانی و معارف و احکام دینی کنکاش و دقت و بحث و جدل کرده اند که در هیچ رشته از علوم دیگر این قدر بحث و جدل نشده است شما و دوستانتان اگر فرصت کنید و چند صباحی در حوزه های علمیه از نزدیک شاهد باشید به آنچه گفته شد پی خواهید برد احاديث در منابع و جوامع روايى ما شيعيان در چند بخش عرضه شده است: بخشى از احاديث ما مربوط به اعتقادات و كلام و اصول دين مىباشد. در صورتى كه اين احاديث شكل جدّى درباره سند آنها مطرح نباشد و از طرفى اگر هماهنگ و مطابق با احكام عقل و فطرت باشد، ديگر نيازى به پرداختن از جهت سلسله سند آنها نداريم.
بخش ديگرى از احاديث مربوط به اخلاق و مواعظ اخلاقى و تربيتى و پندها و اندرزها است. از آنجا كه اين احاديث جنبه پند و اندرز و تربيت انسان را در بردارند، نيازى به تحقيق از سلسله سند آنها وجود ندارد.
بخش ديگرى از روايات مربوط به فروع و احكام دين مىباشد، كه احاديث مختلفى از اشخاص مختلف در اين بخش وجود دارد. از آن جا كه اين احاديث مربوط به تكاليف انسان و واجبات و محرّمات و غيره مىباشد، علما و مراجع معظّم تقليد، حسّاسيّت و دقّت ويژهاى در اين احادیث از خود نشان مىدهند و در استنباط احكام نهايت دقّت را دارند. وجود كتابهاى مختلف و متعدّد درباره رجال و نقل كنندگان روايت، گوياى اين مدّعا است.
از همين رو است كه احاديث را به متواتر، واحد، ضعيف، موثّق، حَسَن، مرسل و صحيح دسته بندى كردهاند.
منابع روايى معتبر و مورد اعتماد ما شيعيان چهار كتاب مىباشند که اين چهار كتاب عبارتند از:
1- الاستبصار فيما اختلف من الاخبار تأليف محمد بن حسن طوسى معروف به شيخ طوسى(ره).
2- تهذيب الاحكام تأليف شيخ طوسى(ره).
3- من لا يحضره الفقيه تأليف محمد بن على، ابن بابويه، معروف به شيخ صدوق.
4- كافى تأليف ابى جعفر محمد بن يعقوب كلينى(ره).
البته در بعضى كتابها همانند كتاب كافى، اين ادّعا وجود دارد كه همه احاديث را جز اندكى با تمام سلسله سند تا برسد به امام معصوم(ع)، ذكر مىكند حتّى برخى از علما و محقّقان بزرگ معتقدند كه اين كتاب به امام زمان(عج) عرضه شده است، و آن حضرت(ع) فرمود: «الكافى كافٍ لشيعتنا؛ كتاب كافى شيعيان ما را بس است».(1)
پى نوشت ها:
1. ثقة الاسلام كلينى (ره)، كافى، ج 1، مقدمه كافى، ص 7، چاپ تهران.
