راهنمایی

با سلام و شادباش فرا رسيدن سال نو و تشکر از ارتباط¬تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
عالمی که ما در آن زندگی می کنیم، عالم مادی است که ساختار آن بر اساس نظام علیت و معلولیت است، یعنی هر چیز بر اساس علت‌های شناخته شده یا ناشناخته‌ تحقق می یابد. محال است معلولی بدون علت پدید آید؛ آتش می‌سوزاند، آب سرد می کند، ابر به بارش در می‌آید، ویروس بیماری می‌آفریند و دارو درمان می‌کند؛ همه این حوادث بر اساس ضابطه معینی نظام عالم را تشکیل می‌دهند. بنابراین معلولات عالم بر اساس نظام علت و معلول است که بر تمام عالم هستی و از جمله زندگی انسان ها حکمفرما است.
باتوجه به این نکته می گوییم:
به طور کلی حوادث ناگوار و تلخ که در زندگی اتفاق می افتد، می تواند مولود عوامل گوناگونی باشد. در ذیل به برخی از آن اشاره می شود:
1. حوادث، بازتاب عملکردهای نادرست انسان:
برخی بلاها به دست خود انسان ساخته می‌شود. این حوادث‌ِ دردناک از نوع طبیعی است که پرورده دست انسان‌هاست‌. اگر در شهری زلزله می‌آید و از بخش‌های مستضعف‌نشین‌، هزاران قربانی می‌گیرد. اگر بیماری فراگیر یا قحط سالی همه گیر، تنها از افراد بینوا و از پا افتاده قربانی می‌گیرد، بر اثر عملکرد انسان‌، تحث تأثیر عوامل اجتماعی از جمله زورگویی ستمگران یا عمل نکردن به دستورهای دینی مبنی بر بهره‌گیری صحیح از طبیعت‌، نظم‌، تعهد و... است‌.
2. سختی ها،لازمه عالم دنیا:
از قرآن و روایات استفاده می‌شود نظام زندگی انسان در جهان هستی، نظام تکامل و پرورش است و همه مردم (از پیامبران گرفته تا دیگران) در حوادث روزگار دست و پنجه نرم می‌کنند تا تربیت و ساخته شوند و شایستگی دریافت پاداش‌های عظیم الهی را کسب نمایند. از طرف دیگر وجود سختی‌ها در زندگی، لازمه زندگی مادی است. زندگی مادی همراه با محدودیت و تزاحم و کشمکش‌ها است. مواد و عناصر در همدیگر تأثیر می‌گذارند، یا اثر همدیگر را خنثی می‌کنند و به هر ترتیب، تزاحم بر عالم ماده حاکم است و هیچ انسانی، مؤمن باشد یا غیر مؤمن، نیز از این قاعده مستثنی نیست.
3. سختی ها، عامل شکوفایی استعدادها و سازنده شخصیت انسان:
خداوند برای شکوفا کردن استعدادها و پرورش دادن بندگانش، آنان را با گرفتاری‌ها می‌آزماید، یعنی همان گونه که فولاد را برای استحکام بیشتر در کوره می‌گذارند تا به اصطلاح آبدیده شود، آدمی را نیز در کوره حوادث سخت پرورش می‌دهد تا مقاوم گردد. امتحان خدا با گرفتاری ها، به کار باغبان پر تجربه شبیه است که دانه‌های مستعد را در سرزمین‌های آماده می‌پاشد. دانه‌ها با استفاده از داده‌های طبیعی شروع به رشد و نمو می‌کنند، تدریجاً با مشکلات می‌جنگند و با حوادث پیکار می‌نمایند، در برابر طوفان‌های سخت و سرمای کشنده و گرمای سوزان، ایستادگی به خرج می‌دهند تا شاخة گلی زیبا یا درختی تنومند و پرثمر بار آید که بتواند به زندگی خود در برابر حوادث سخت ادامه دهد.
خداوند نیز زندگی دنیا را برای انسان توأم با رنج و مشقت قرار داد تا وی را تربیت کند و استعدادهایش را شکوفا نماید.
استاد مطهری می‏گوید:
به حکم قانون و ناموس خلقت، بسیاری از کمالات است که جز در مواجهه با سختی‏ها و شداید، جز در نتیجه تصادم‏ها و اصطکاک‏های سخت، جز در میدان مبارزه و پنجه نرم کردن با حوادث، جز در رو به رو شدن با بلایا و مصایب حاصل نمی‏شود. (1)
با توجه به آن چه گذشت روشن می شود :
به صورت مطلق نمی‌توان گفت دلیل سختی ها و بلاها و گرفتاری ها چیست. گاهی محصول گناهان و عملکردهای زشت افراد است. گاهی نیز نعمت های الهی، و الطاف ویژه و ناب خداوند در لباس «سختی‌ها، تنگناها، مصیبت‌ها و مشکلات» ظاهر می شود و گاهی....اما در هر صورت انسان باید مراقب باشد. بهترین راه برای این که انسان بتواند تشخیص دهد که مشکلش از ناحیه کوتاهی خودش در وظایف مادی یا معنوی هست یا امتحان الهی است، این است که با هر بلا و گرفتاری که مواجه می شود، ابتدا نامه عمل خود را بازبینی کند که آیا وظایف خود را انجام داده یا کوتاهی کرده ؟ آیا اسباب مادی را فراهم کرده ؟در صورتی که از طرف او کوتاهی صورت گرفته، برای جبران آن اقدام کند تا خداوند عنایت خود را به او بیشتر نماید و در صورتی که کوتاهی در انجام وظایف از او سر نزده ، در مقابل بلا و گرفتاری صبر نموده و خدا را شاکر باشد تا خداوند سفره نعمت هایش برای او بگشاید.
اگر با بیان این کلیات پاسخ خود را دریافت نکردید. پرسش خود را روشن تر و جزئی تر بیان کنید تا پاسخ دهیم.
موفق باشید.
پی‌نوشت‌:
1. استاد مطهری، بیست گفتار، انتشارات صدرا - قم ، چاپ پنجم ، ص 176.

جهت تسهیل و تسریع در امر پاسخگوئی از این پس، پرسشهای فقهی و احکام شرعی را تنها از طریق سامانه پاسخگوئی پیامکی به شماره 30009640 ، نشانی اینترنتی http://www.30009640.ir/sms و یا تلفن 09640 مطرح نمایید.