شرط اخلاص برای تأثیر گذار بودن کار

با سلام و شادباش فرا رسيدن سال نو و تشکر از ارتباط¬تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی

از نظر اسلام عملی صحیح و خدایی است که بر اساس حکم خدا وپیامبر(ص) و امامان(ع) باشد که از آن به صراط مستقیم یاد می‌شود. به هر مقدار از این مسیر فاصله گرفته شود، انحراف صورت می‌گیرد.
انسان باید اعمال و رفتار‌های خود را با موازین شرعی و احکام الهی و ارزش‌های اخلاقی بسنجد، تا متوجه شود که چه مقدار در مسیر الهی است و اعمال او رنگ خدایی دارد. هم چنین باید به سیره و سنت و زندگانی پیامبر (ص) و معصومین (ع) بنگرد و آنها را الگوی زندگانی خود قرار دهد.
اگر انسان بخواهد اعمال و رفتار او کاملا رنگ خدایی داشته باشد، باید اخلاص در اعمال نیک داشته باشد. معیار سنجش عمل از دیدگاه اسلام اخلاص می‌باشد.
اخلاص روح عبودیت و بندگی است و عبادت جز با اخلاص مفهومی ندارد. به تعبیر امام صادق(ع)که می فرمایند: «نیت برتر از عمل است و آگاه باشید که نیت، حقیقت عمل است».(1)
برادر گرامی! از آنجایی که اخلاص به معنای خالص نمودن عمل برای خدا و پاک کردن نیت از شرک و ریا است، در روایات آمده است: چون اخلاص امری قلبی و وجدانی است، ‌نمی‌توان آن را با ظاهر زیبا و حجم کار ارزیابی کرد. پیامبراکرم(ص) می‌فرماید: خداوند متعال به اموال و صورت‌های شما نگاه نمی‌کند، بلکه به قلوب و اعمال شما نگاه می‌کند».(2) پس آنچه که به نظر می رسد این است که وجود اخلاص در برگزارکنندگان یک فعالیت، در نتیجه بخش بودن و اثرات خاص، موثر است.
البته باید توجه داشت که، اگر انسان بخواهد به مرحله ای از خلوص برسد که همه کارهای او برای خدا باشد، بسیار دشوار می‌باشد و هر کس نمی‌تواند به راستی چنین ادّعایی نماید، البته نباید انسان مأیوس شود. بلکه در این مسیر هر مقدار که بتواند اخلاص در اعمال را به دست آورد، نیکو و ارزشمند است ، یا حتی بتواند به آن نزدیک شود. باید تمرین کرد، چرا که خودسازی و ریاضت نفسانی همانند ورزش جسمانی است. همان طور که در تربیت بدن، باید از کم شروع کرد و به تدریج بالا رفت تا به مرحلة قهرمانی رسید، در تهذیب روح نیز باید از کم شروع کرد و به تدریج بالا رفت و هر مقدار که حاصل شود، ارزشمند است. آنان که به مراحلی از کمال رسیده اند، بدون زحمت و رنج بدین مقام نایل نشده اند، بلکه سال‌ها زحمت کشیده و با هوای نفس مبارزه کرده و کوشیده اند نیت خود را خالص کنند و برای جلب رضایت پروردگار وظایف خویش را انجام دهند.
توصیۀ ما این است که از حداقل اخلاص هم برای برگزاری جلسات مذهبی-معنوی، استفاده کنید و با برنامه های اخلاقی، درجات اخلاص را بالاتر ببرید. زیرا تعطیلی این گونه جلسات، پاک کردن صورت مسأله است، زیرا غالبا أفرادی که با این عناوین، جلسات را حذف می کنند، به دنبال اخلاص سازی برای خود نمی افتند تا بگوییم که بالاخره یک وقتی این اتفاق می افتد و دوباره جلسه برگزار می شود. شیاطین از این حربه برای تعطیلی مراسمات و جلسات استفاده می کنند و با جلوه ای به ظاهر اسلامی (همچون: اخلاص نداریم! ناچیز هستیم! مورد رضایت امام زمان نیستیم! و ...) خود را به مومنین نزدیک می کند. بهترین کار این است که در ضمن فعالیت در امور معنوی، به مسایل اخلاقی همچون اخلاص هم توجه داشته باشیم و با یادآوری نکات اخلاقی (به صورت غیر مستقیم) در ضمن کار، فضا را دگرگون سازیم.
نکته پایانی: (روش حفظ اخلاص در مواقع فعالیت)
انسان باید همیشه از خدا بخواهد که به او توفیق دهد تا پایان کار خلوص خود را حفظ کند، چرا که گاهی در میان راه به موانعی برخورد می‌کند که ادامة راه بسیار دشوار است. در منابع روایی ما، نشانه‌ها و اسبابی برای به دست آوردن اخلاص ذکر شده است. که به بعضی اشاره می‌نماییم، تا با شناخت و معیار قرار دادن آنها، متوجه شوید که کار با اخلاص،‌ چگونه است:
1- پیامبر گرامی(ص) فرمود: «علامت انسان مخلص چهار چیز است: دلش پاک، اعضا و جوارحش سالم، ‌خیرش مبذول و شرّش مأمون است (یعنی مردم از خیرش بهره مند و از شرّش در امانند)».(2)
3- نیز حضرت (ع) فرمود: «کمال اخلاص پرهیز از گناهان است».(3)
4- در روایت دیگری فرمود:‌«عبادت خالص آن است که انسان به کسی جز خدا امیدی نداشته باشد و جز گناهش از چیزی بیمناک نباشد».(4)
5- امام صادق(ع) فرمود: «عمل خالص آن است که نخواهی کسی جز خدا تو را برای انجام آن ستایش کند».(5)
6- امام صادق(ع) فرمود: «هیچ بنده ای به حقیقت اخلاص نمی‌رسد مگر آن که دوست نداشته باشد مردم او را برای کارهایی که برای خدا انجام دهد،‌ستایش کنند».(6)
پی‌نوشت‌ها:
1. کلینی، اصول کافی، ج 2،‌ص 16، حدیث 4، کتاب ایمان و کفر، باب ریا.
2. الحسن بن شعبه البحراني، تحف العقول،ص16، مؤسسه النشر الاسلامي، قم، 1404 ه.ق .
3. مجلسی، بحارالانوار، ج74، ص213، دار احیاء التراث العربی، چاپ دوم،1403ق.
4. همان، ص 229.
5. اصول کافی، ج 2، ص 16، حدیث 4.
6. مشکوه الانوار، ص 11، ‌به نقل از اخلاق عملی، آیت الله مهدوی کنی، ‌ص 421.

جهت تسهیل و تسریع در امر پاسخگوئی از این پس، پرسشهای فقهی و احکام شرعی را تنها از طریق سامانه پاسخگوئی پیامکی به شماره 30009640 ، نشانی اینترنتی http://www.30009640.ir/sms و یا تلفن 09640 مطرح نمایید.