عدم خواندن نماز توسط زن و فرزندان من علارغم سفارش زیاد من و وظیفه من چیست

با سلام و شادباش فرا رسيدن سال نو و تشکر از ارتباط¬تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی

تلاش شما برای آشنا ساختن همسرو فرزندانتان، کاری بس ارزشمند و مورد پسند است. دعوت ایشان به آشنایی با خداوند و عبادت او از برجسته ترین و متعالی ترین امور است. راهکارهای عملی قابل ارائه به طور کلی به قرار زیر است:
1. برای ترغیب و تشویق به نماز، در آغاز بایستی زیر بناهای فکری همسرو فرزندانتان را مورد بررسی قرار داده و در اصلاح آن بکوشید. دیدگاه فرد در مورد خداوند، جهان هستی، انسان، معاد و ... اموری است که دارای نتیجه مستقیم بر عملکرد فرد است. پس باید به تقویت و اصلاح این مبانی کوشید.
2. نماز، عملی است که در مجموعه عقیده توحیدی، دارای معنا و فلسفه است. انسان‌ طبق‌ فطرتش‌ همواره‌ به‌ چیزی ‌که ‌برایش ‌اهمیت‌ دارد، توجه ‌و اهتمام ‌می‌ورزد. یکی ‌از دلائل ‌مهم ‌اهمال‌ در به‌ جا آوردن‌ نماز، عدم‌ شناخت ‌فلسفه ‌نماز است‌. امام‌ علی‌ (ع)می‌فرماید: "الناس‌أعداء ما جهلوا؛ (1) انسان ها ‌دشمن‌ چیزی ‌هستند که ‌به ‌آن‌ جهل ‌دارند". از این‌ رو لازم‌ است‌ با استفاده‌ از آیات‌ و روایات، ‌ایشان ‌را به ‌فلسفه ‌نماز آشنا سازید که ‌عبارتند از:
1. یاد خدا؛
2. مغفرت‌؛
3. باز دارنده ‌از گناه؛
4. پرورش‌ فضائل‌؛
5.شکر و سپاس‌از نعمت‌ها
6. تقویت‌اراده‌.
3. در هیچ یک از مراحل ارشاد و راهنمایی از برخورد نیک و ملاطفت آمیز و احترام نهادن دور نشوید.
با فشار و اجبار نمی توان کسی را هدایت نمود. چه بسا تأثیر منفی آن بیش تر از هدایت گردد.
4. تبلیغ عملی داشته باشید. یعنی باید آثار خواندن نماز، مانند دوری از گناهان، داشتن اخلاق نیکو، کمک به دوستان و وفاداری و فداکاری، پاکیزه بودن در ظاهر و باطن، اعمال نیک و شایسته و برخورد خوب و ...، در رفتار و کردار و گفتارتان نمایان باشد. تبلیغ عملی موثرتر از تبلیغ زبانی است. به نماز اول وقت خود اهمیت دهید و مقید باشید در اول وقت نمازتان را بخوانید.
از نظر شرعی وظیفه دارید که با اخلاق نیک و زبان ملایم آنها را نصیحت کنید. امر به معروف و نهی از منکر کنید. کار را به دعوی و مجادله نرسانید. فقط به تذکر و نصیحت با اخلاق نیک و بدون خشونت اکتفا کنید. روشن است که امر به معروف برای تبدیل به وضعیت بهتر و نیکوتر است. پس اگر تا به حال چند بار تذکر داده اید، و گفتن شما تاثیری نداشت، تکلیفی دیگر ندارید. بهتر است مدتی در این باره با ایشان گفتگو نکنید. چون اگر با تندی روی این مسئله پا فشاری کنید، ممکن است لج بازی کنند و دیگر به حرف های شما توجه نکنند. همیشه با زبان نمی توان افراد را اصلاح کرد.
سعی کنید از این به بعد از توصیه و نصیحت - که نوعی نگاه از بالا به پایین می‌باشد - در مورد نماز و مسایل دیگر به همسرتان که باعث موضع‌گیری منفی وی می‌شود، بپرهیزید، زیرا اثر معکوس خواهد داشت و شما را از انجام اقدامات بعدی محروم می‌سازد.
تلاش نمایید از زیر نظر گرفتن و کنترل رفتارهای او برای مدتی بپرهیزید . وانمود کنید دیگر حساسیت سابق را نسبت به رفتار او ندارید و به یک نحوی اعتماد سابق را به او پیدا کرده‌اید. اما خوش رفتاری و نیکی و احسان نسبت به او را بیش تر کنید. به گونه ای با همسر خود رفتار کنید که جذب اخلاق شما گردد .
سستی مسلمان در نماز می تواند علت های مختلفی داشته باشد. بدون آن که همسرو فرزندانتان متوجه شوند ، علت یابی کنید، زیرا نماز عملی است که در مجموعه عقیده توحیدی، دارای معنا و فلسفه خاصی است. انسان‌ طبق ‌فطرتش ‌همواره ‌به ‌چیزی ‌که ‌برایش ‌اهمیت‌ دارد، توجه ‌و اهتمام‌ می‌ورزد. یکی از علل ترک نماز یا سستی در انجام آن عدم آشنایى با فلسفه نماز است. اگر انسان بداند چرا نماز می خواند و نماز چه آثاری و برکاتی در زندگی دنیا و آخرت او دارد و ترک نماز چه عواقب و نتایجی خواهد داشت، قطعا نماز را ترک نخواهد کرد.
5. هر شخصی یک نقطه پذیرش و به قول معروف «رگ خوابی» دارد.
سعی کنید این رگ خواب و نقطه پذیرش همسرو فرزندانتان را به دست آورید . از این کانال وارد شوید و هدف خود را تعقیب کنید. به صرف این که باید شخصی را هدایت کرد، بسنده نکنید، بلکه با مطالعه روی خصوصیات وی، راه نفوذ در ایشان و جلب نظر ایشان را به دست آورید و اقدام کنید.
زن و شوهر می‏توانند نقش‏آفرینی حیاتی گسترده‏ای بر یکدیگر داشته باشند. البته کیفیت و میزان اثرگذاری و اثر پذیری‏ها بسیار متفاوت است. آنچه در این جا با اهمیت می‏باشد، داشتن درک روان‏شناختی ژرف و درستی از طرف مقابل است.
دقیقاً باید راه‏های نفوذ و تأثیرگذاری بر همسرو فرزندانتان را بشناسید . متناسب با آن برنامه‏ریزی کنید. بدون داشتن چنین درکی چه بسا بسیاری از زحمات شما بی‏نتیجه یا کم ثمر خواهد بود. بنابراین اگر همسرو فرزندانتان خودگرا و منطق‏پذیر اند، باید با زبانی بسیار منطقی و مستدل ایشان را قانع سازید. اگر فردی نصیحت و انذارپذیر اند، باید بیش تر بر جنبه‏های عقوبتی ترک نماز و روایات و حکایات وارده در این مورد با ایشان سخن گویید. با محبت بیش تر می‏توانید ایشان را به سوی خدا بکشانید، اگر راه‏های دیگری بر ایشان مؤثر است تا جایی که با احکام شرع انطباق دارد، از آن راه‏ها استفاده کنید.
6. بیان تأثیرات منفی ترک نماز و روزه و استفاده از روایات بیان شده توسط اهل بیت (ع) در این زمینه بسیار موثر است. به خصوص اگر به روش غیرمستقیم ارائه گردد و موجب تنبه و موعظه کردن را فراهم سازد. یعنی غیر از ارائه شناخت باید در صدد موعظه گری و تنبه قلبی وی نیز برآیید. با ترس و بیم دادن از عذاب اخروی و پیامدهای منفی ترک نماز و روزه دل ایشان را از غفلت آزاد سازید.
7. این راهکارها هم به صورت مستقل و هم به همراه یکدیگر می تواند مؤثر باشد. خوب تر آن است که روشنگری و موعظه و ...، همراه هم ارائه گردد تا نافذتر افتد.
8. جدی‌گرفتن ‌نماز در محیط‌ خانه‌:
اگر انجام‌ وظایف ‌دینی ‌از جمله‌ نماز خواندن ‌را جدی ‌بگیرید، در همسرو فرزندانتان تأثیر می گذارد.
9. پرورش‌عواطف‌دینی‌:
به‌ موازات ‌آموزش ‌تعالیم‌ دینی‌، لازم‌است ‌عواطف ‌دینی ‌را پرورش‌دهید. شرکت‌ در مراسم‌ مذهبی ‌از قبیل‌: نماز جماعت ‌مسجد، نماز جمعه‌، مراسم ‌اعیاد مذهبی ‌و مراسم ‌سوگوار در ماه‌ محرم ‌و جلسات ‌دینی ‌در پرورش‌ عواطف‌ دینی ایشان بسیار مؤثر است‌. حضور در این ‌قبیل ‌برنامه‌ها پیوند قلبی‌ آن‌ها را با دین ‌و معنویات‌ افزایش‌می‌دهد و زمینه ‌را برای‌ شکوفایی ‌ایمان ‌فراهم ‌می‌سازد.
10. برقراری‌ارتباط ‌با دوستان ‌نماز خوان‌:
گروه‌های ‌همسال ‌و دوستان‌‌ در باز سازی ‌شخصیت افراد نقش ‌حیاتی‌ دارند. بر این ‌اساس ‌برای ‌تشویق‌ همسرو فرزندانتان‌، زمینه ارتباط ‌با بستگان و دوستان‌ نماز خوان ‌و مؤمن‌ را فراهم ‌نمایید.
11. تشویق‌:
برای ‌برانگیختگی‌ و بازدارنگی‌، تشویق، ‌نقش ‌اساسی ‌دارد. امام‌ علی ‌(ع) می‌فرماید: "ضادوا الشر بالخیر؛ (2) به‌ وسیله ‌خوبی‌ با بدی ‌بستیزید!".
در مراحل ‌نخست ‌نمی‌توان‌ توقع ‌داشت ‌همه افراد با انگیزه ‌عالی‌ به ‌نماز و انجام‌ تکالیف ‌بپردازند. غالب ‌مردم ‌به ‌چنان ‌مرحله‌ای ‌از کمال‌ نرسیده‌اند که‌ به ‌تحسین ‌و ستایش ‌محتاج‌ نباشند. از این‌رو لازم ‌است‌ همسرو فرزندانتان ‌را با تشویق ‌گفتاری ‌یا عملی ‌به ‌نماز خواندن ‌فرا خوانید.
12. ازخدا استمداد کنید و مأیوس نباشید:
حالات انسان متفاوت است. بسیار شده که ما نسبت به کسی مأیوس می‏شویم، ولی برخلاف تصور ما، شرایطی فراهم می‏شود و شخص متحوّل می‏گردد. تجربه و تاریخ شواهد زیادی را نشان می‏دهد که به طور غیر مترقّبه کسی دگرگون گشته و سرنوشت دیگری پیدا کرده است.
ای خوش آن جذبه که ناگاه رسد ناگهان بر دل آگاه رسد
ای خوشا بوی دلاویز گلی‏ کز پری چهره‏ای چون ماه رسد
برای توضیحات بیشتر با شماره (09640)تماس بگیرید
پی نوشت ها:
1. علامه مجلسی ،بحارالانوار،مؤسسه الوفا، بیروت، 1404 ه ق، ج1 ، ص 219.
2. عبدالواحد بن محمد تميمى آمدى، غرر الحكم و درر الكلم، انتشارات دفتر تبليغات اسلامى قم، 1366 ه. ش، ص 106 .

جهت تسهیل و تسریع در امر پاسخگوئی از این پس، پرسشهای فقهی و احکام شرعی را تنها از طریق سامانه پاسخگوئی پیامکی به شماره 30009640 ، نشانی اینترنتی http://www.30009640.ir/sms و یا تلفن 09640 مطرح نمایید.