در مورد

آیات زیادی از قرآن حاوی این عبارت است از جمله:
یُِنَزِّلَ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ عَلى‏ مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ (1)
خداوند به فضل خويش، بر هر كس از بندگانش بخواهد، آيات خود را نازل مى‏كند؟
وَ اللَّهُ يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ يَشاءُ (2)
خداوند، رحمت خود را به هر كس بخواهد، اختصاص مى‏دهد.
يَهْدي مَنْ يَشاءُ إِلى‏ صِراطٍ مُسْتَقيم (3)
خدا هر كس را بخواهد، به راه راست هدايت مى‏كند.
وَ اللَّهُ يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِساب (4)
خداوند، هر كس را بخواهد بدون حساب روزى مى‏دهد.
يَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ (5)
هر كس را بخواهد (و شايسته بداند)، مى‏بخشد و هر كس را بخواهد، مجازات مى‏كند.
يَجْعَلُ مَنْ يَشاءُ عَقيما (6)
هر كس را بخواهد عقيم مى‏گذارد.
دقت در این آیات نشان می دهد فاعل فعل خدا است نه غیر خدا و این آیات در صدد اثبات مشیت مطلقه خداوند است.
البته مشیت خدا گر چه مطلق است و هیچ مانع و رادعی برای آن نیست و کسی را بر خدا سلطه نیست تا او را بر کاری واردارد و خداوند "فعال ما یشاء" است و هر کاری که بخواهد می کند اما اراده خدا گتره و بی حساب و قاعده نیست و خود خداوند برای اراده اش قانون و قاعده گذاشته است از جمله این که هدایتش را نصیب و ارزانی کسانی می کند که هدایت او را بخواهند ( الذین اهتدوا زادهم هدی، هدی للمتقین ،.. ) و کسانی که هدایت او را نخواند به زور به راه خود نمی برد:
َلَوْ شاءَ لَهَداكُمْ أَجْمَعين (7)
اگر خدا بخواهد، همه شما را (به اجبار) هدايت مى‏كند.
بنا بر این گر چه خدا فقط کسانی را که هدایت طلب باشند، هدایت می کند و ضلالت طلبان را هدایت نمی کند ولی آیات فوق در صدد بیان این معنا نیست. بلکه در صدد بیان مشیت مطلقه خداست که "فعال ما یشاء" می باشد.
اگر بخواهیم ضمیر در "یشاء" را به "من" موصول برگردانیم، در آیه پنجم فراز اول و فراز دوم بی معنا می گردد زیرا همه خواهان مغفرتند و هیچ کس خواهان عذاب نیست پس خدا نباید کسی را عذاب کند و باید همه را بیامرزد در صورتی که این گونه نیست.
در آیه ششم هم اگر ضمیر را به "من" برگردانیم ،درست در نمی آید زیرا هیچ کس نمی خواهد عقیم باشد در حالی که بسیاری را خدا عقیم قرار می دهد.
پی نوشت ها:
1. بقره (2) ایه 90.
2. همان، آیه 105.
3. همان، آیه 142.
4. همان، آیه 212.
5. آل عمران (3) آیه 129.
6. شوری (42) آیه 50.
7. نحل (16) آیه 9.