با سلام و شادباش فرا رسيدن سال نو و تشکر از ارتباطتان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
بهشت یا جهنم، آخرین منزلگاه بشر در سیر عالم وجود است. آنان که وارد بهشت می شوند، همیشه و جاودان در آن جا زندگی می کنند و در ناز و نعمت به سر می برند. اما آنان که به جهنم می روند، دو دسته هستند:
یک دسته مدتی در آن جا مجازات می شوند و وقتی حساب شان پاک شد، از جهنم بیرون می آیند و وارد بهشت می شوند.
دستة دیگر از جهنمیان برای همیشه در آن جا می مانند و جایگاه ابدی آنان دوزخ است.
بنابر این زندگی اخروی بی نهایت است و آن را حد و نهایتی نیست تا سؤال شود تا کی ادامه دارد و پایان آن کجاست؟اصولا لازمه روح بی نهایت و مطلق طلب انسان همین است که حیات آخرتی او به منتهایی ختم نشود . همچنان در اوج شکوه و لذت و زیبایی و تکامل ادامه یابد .وگرنه بشر انگیزه چندانی برای رسیدن به چنین نعمت محدود و گذرایی در دنیا نخواهد داشت. اگر بنا بر خوشی موقت باشد، خوشی موقت دنیایی را برای خود بر می گزیند .
سخن از "تا کی" زمانی روا است که حد و محدودیتی در کار باشد، اما در بی حدی و عدم نهایت، " تا کی " معنا ندارد. مثل آن است که گفته شود: بی نهایت تا کی و تا کجا است ؟
طبیعی است که در این جا سؤال اشتباه و متناقض است، زیرا فرض بی نهایت، سازگار با تصور کجایی نیست.
توضیح بیشتر این مساله آن که :
ميل به جاودانگي در وجود و فطرت انسان قرار داده شده است به اين جهت است كه جاودانگی عالم آخرت و بهشت، خواسته فطری و درونی انسان است که همیشه آن را می خواهد ؛ بنابراین عالم آخرت و بهشت، پاسخی به خواستة درونی آدمی است.
به علاوه که آخرت محل بر طرف شدن محدودیت ها و سرآغاز زندگی سراسر کمال و خوشی است . تکامل و رشد در ابعاد گوناگون در آن وجود دارد . امکان تعالی و تکامل روحی و معرفتی و.... به طور نامحدود برای بشر در آن جهان اقتضا مي كند که حیات در آن سرا هم نامحدود باشد .
البته چگونگی حیات در آخرت به صورت کامل و واضح برای ما که در دنیا و با محدودیت های ماده زندگی می کنیم، قابل درک نیست .چه بسا توضیحات مختصر قرآن در این زمینه هم ناشی از همین امر باشد . اما وقتی امکان تکامل و رشد علمی و معرفتی در آخرت به مراتب بهتر و بیش تر از دنیا فراهم است ، پس بسیاری از اهداف خلقت انسان هم چنان در آخرت باقی است.
بر فرض که زندگی بهشتیان تنها لذت محض و بهره های التذاذی از حیات ابدی بهشت باشد ، این نعمت بی کران عین هدف مندی است . نمی توان آن را یک زندگی بی برنامه خواند؛ در واقع نتیجه و غایت یک حرکت، جزیی از برنامه ای است که در آن امر جای گرفته است.
علاوه بر اینکه در آن عالم نیز هر لحظه و آن، چیز تازه ای تحقق می یابد. خلقت تداوم یافته و هر لحظه چیزی نو پدید می یابد. نوعی حیات ناشناخته در همه موجودات وجود دارد که شوق و میلی جدید را آن به آن تجدید می سازد؛ تصور هر نوع ملالت و یکنواختی ناشی از زندگی ما در عالم دنیاست که غرق در محدودیت ها و کاستی است.
در مورد کمال یافتن آخرت هم باید گفت از آن جا که ذات و صفات خدا بی نهایت است، بدون شک جلوه های او نیز بی پایان است. هر روز لطف و عنایت تازه ای و هر دم رحمت جدیدی از آن خزانه غیب به بهشتیان می رسد، به گونهای که اصلاً تکراری در آن نیست.
امام صادق (ع) فرمود: «خداوند بهشتى آفریده که هیچ چشمى ندیده و هیچ مخلوقى از آن آگاه نیست. خداوند هر صبحگاه آن را مى گشاید و مى گوید: بوى خوشت را افزون کن و نسیمت را بیفزا». (1) بنا بر این برای بهشتیان هیچ گونه ملال و دلزدگی از بهشت و نعماتش معنی و مفهوم ندارد.
«برای اهل بهشت سفره هایی می گسترانند که بر آن، آنچه مورد علاقه آن هاست ، قرار داده می شود. طعام هایی که از آن لذیذتر و معطر تر نیست». (2)
در نتیجه می توان گفت در بهشت نوعي تکامل وجود دارد، در همه چیز حتی در خود بهشتیان. هر تکاملی جلوه جدیدی از زیبایی های همان منظر واحد را به انسان می نمایاند، چه رسد به اینکه همان منظر نیز در حال تکامل است؛ در روايتي آمده است:
«سوگند به خدایی که قرآن را بر محمد نازل کرد! اهل بهشت پیوسته بر جمال و زیبایی شان افزوده می شود، همچنان که در دنیا بر پیری و فرتوتی آنان افزوده می شد». (3)
برای مطالعه بیش تر مي توانيد به اين منابع مراجعه نماييد:
1. جوادی آملی، تفسیر موضوعی قران کریم (معاد در قران) ج 5، نشر مرکز اسرا.
2. گفتار فلسفی، معاد از نظر روح و جسم ، ج 2، هیئت نشر معارف اسلامی.
3. ناصر مکارم شیرازی، پیام قران، ج 6، نشر دارالکتب الاسلامیه تهران.
پی نوشت ها:
1. بقره (2) آیه 81.
2. بحرانى سيد هاشم، البرهان فى تفسير القرآن ، بنياد بعثت ، تهران، 1416 ه ق ، ج4 ص 394 .
3. علامه مجلسى، بحار الأنوار، مؤسسة الوفاء بيروت ، 1404 ه ق ، ج8،ص199.
4. فيض كاشانى ، علم اليقين في أصول الدين، انتشارات بيدار، قم ، 1418 ه ق ، ج 2 ،ص 1256 .
