حدیث در مورد گوش دادن

در باره مسئولیت تمامی اعضای بدن در روز قیامت و نیز سوال از آن ها، هم در قرآن و هم در روایات متعدد، هشدار های زیادی داده شده است که در این باره به یکی از آیات الهی و نیز مطابق با درخواست پرسشگر به پنج روایت اشاره می شود.
خدای متعال فرمود:
"وَ لا تَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ كُلُّ أُولئِكَ كانَ عَنْهُ مَسْؤُلاً" (1)
یعنی:از آن چه به آن آگاهى ندارى پيروى مكن، چرا كه گوش و چشم و دل، همه مسئول اند.
در این آیه، علاوه بر مسئولیت گوش یعنی همان شنیدن؛ چشم و دل نیز در مقابل با عملکرد خود مسئول اند.
و اما مسئولیت گوش در روایات متعدد نیز مورد تذکر قرار گرفته است.
1. پیامبر گرامی اسلام (ص) فرمود: "مَنْ أَصْغَى إِلَى نَاطِقٍ فَقَدْ عَبَدَهُ فَإِنْ كَانَ النَّاطِقُ عَنِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَقَدْ عَبَدَ اللَّهَ وَ إِنْ كَانَ النَّاطِقُ عَنْ إِبْلِيسَ فَقَدْ عَبَدَ إِبْلِيسَ"(2)
یعنی: هر كسی به سخن سخن رانى گوش دهد،او را پرستش كرده است. پس اگر او(سخن گوینده ) از خدا سخن بگويد،(شنونده ) خدا را پرستيده است، و اگر از زبان ابليس سخن بگويد، ابليس را عبادت كرده است.
َ2.پیامبر گرامی اسلام (ص)فرمود: "فَمَنْ سَمِعَ احِشَةً فَأَفْشَاهَا فَهُوَ كَالَّذِي أَتَاهَا"(3)
یعنی:هر كسی سخن زشتى را بشنود و آن را آشكار كند، مانند كسى است كه آن را انجام داده باشد ...
3.و باز حضرت فرمود:" مَنْ سَمِعَ النِّدَاءَ فِي الْمَسْجِدِ فَخَرَجَ مِنْهُ مِنْ غَيْرِ عِلَّةٍ فَهُوَ مُنَافِقٌ إِلَّا أَنْ يُرِيدَ الرُّجُوعَ إِلَيْهِ"(4)
یعنی اگر کسی ندای (اذان) را در مسجد شنید و بدون علت و بدون عذر از مسجد خارج شد،منافق است مگر آن که قصد بازگشتن داشته باشد.(یعنی این که در موقع نماز بودن عذر نماز را رها کند و برود)
4.امام علی(ع)فرمود: سامع الغيبة شريك المغتاب.(5)
یعنی: شنونده غيبت، شريك غيبت‏كننده است.
5.مولای متقیان سلام الله علیه فرمود::إِنَّمَا الْبَصِيرُ مَنْ سَمِعَ فَفَكَرَ وَ نَظَرَ فَأَبْصَرَ وَ انْتَفَعَ بِالْعِبَر"(6)
یعنی: آگاه کسی است که بشنود، فکر کند، بنگرد، سپس بصیرت یابد و از عبرت ها بهره گیرد.
پی نوشت ها:
1. سوره اسراء، آیه 36.
2. مجلسی محمد باقر، بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار،تهران،انتشارات دار الکتب الاسلامیه، چاپ مکرر، ج‏26، ص 240
3. شیخ صدوق، أمالي الصدوق،لبنان، بیروت، انتشارات اعلمی، سال 1400 ه.ق، چاپ پنجم، ص 431.
4. همان، ص 502.
5. انصاری محلاتی و صابری یزدی علی رضا، الحكم الزاهرة، قم،انتشارات مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی، سال 1375 .ه.ش، چاپ دوم، ص 558.
6. خوانساری آقا جمال الدین،شرح غرر الحكم، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، سال 1366 ه.ش، چاپ اول، ج‏7، ص 230.