سرخاک رفتن

با سلام و شادباش فرا رسيدن سال نو و تشکر از ارتباط¬تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
از هر کجا فاتحه بخوانید، ثوابش به فرد میت می رسد و ضرورتی برای رفتن به سرخاک وجود ندارد؛ اما به طور کل نسبت به این عمل توصیه شده چون زیارت اهل قبور به غیر از احترام و تکریم مقام و جایگاه درگذشتگان ، برای شخص زیارت کننده هم در کنار خود اهل قبور آثار و برکات بسیار دارد.
به همین جهت یکی از اموری که در فرهنگ اسلامی و شیعی به آن توصیه شده، زیارت اهل قبور و خواندن فاتحه برای آنان است. حضرت علی(ع) می‏فرماید: " اموات خود را زیارت کنید چون آن‏ها به خاطر زیارت شما خوشحال می‏شوند . شخص کنار قبر پدر و مادرش بعد از این که برای آن‏ها دعا کرد، می‏تواند حاجات خود را طلب نماید".(1)
همچنین در روایات متعددی وارد شده: وقتی مؤمنان به زیارت اهل قبور می‏روند، آن‏ها علم به حضورشان پیدا می‏کنند . از حضور مؤمنان بر سر قبور خود خوشحال می‏شوند و با آن‏ها اُنس می‏گیرند . وقتی که مؤمنان از روی قبر آن‏ها دور می‏شوند، دچار وحشت می‏شوند. (2)
به طور کل می توان گفت توجه اموات به محل دفن بدنشان بیشتر است ، در این خصوص حکما معتقدند که در پی مرگ رابطه تدبیری و صوری روح با بدن قطع می‌شود ولی رابطه ضعیفی از روح با بدن همچنان برقرار است، بدین سبب گرچه روح به دلیل تجردش محل و مکان برایش مطرح نیست ولی به جهت علاقه و پیوندی که با بدنش داشته ،حضور و اشراف و احاطه آن بر بدن مدفون در قبر بیشتر است .
میرداماد می‌گوید: به دلیل علاقه نفس با بدن و دریافت فیض و به دست آوردن خیر و برکت توصیه شده که به سر قبور و مشاهده اهل قبور رفته شود، همچنین اجتماع نفوس زائرین که با انوار الهی و روشنایی ربّانی منوّر است، آثار و فوایدی بسیاری دارد ... نفوس متعدد زایرین بر سر قبور مؤمنان نیز چون دعاها، ذکرهای متعدد می‌خوانند ،این اذکار و ادعیه بر اثر تراکم در یک فضا و محل ( قبرستان ) مثل همان آینه‌ها موجب افزایش نورانیت و معنویت آن جا می‌گردد و آثار و برکات بیشتری دارد. (3)
گرچه چنان که گفتیم خواندن فاتحه ،دعا ، قرآن و طلب آمرزش برای اموات و زیارت قبور آنان موجب آرامش اهل قبور و بالا رفتن درجه آن‏ها می‏شود. حتی اگر بر سر قبر آنان نباشد .

پی نوشت‏ها:
1. حر عاملی وسائل الشیعه، نشر دار الاحیا التراث العربی بیروت 1421 ق ج 2، ص 878، ح 5.
2. همان، احادیث 4321.
3. میرداماد القبسات، نشر مؤسسة مطالعات اسلامی دانشگاه مدگیل، شعبه تهران،‌به اهتمام مهدی محقق. بی تا ، ص 456 ـ 458،