لطفا در مورد فلسفه وضو توضیحات بیشتری بدهید .
باسلام و تشکر از ارتباطتان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی و مذهبی
1- نماز خواندن بالاک باطل نیست. ولی اگر ناخن های دست یا پا لاک داشته باشد، مانع رسیدن آب به ناخن می شود و با وجود مانع، وضو و غسل باطل است. و چنانچه با وضو و غسل باطل نماز خوانده شود، نماز باطل است.
اگر ذره لاک در ناخن های دست باشد وضو باطل است، هم چنین اگر تمام ناخن های پا لاک داشته باشد مسح روی آن باطل است. ولی اگر یکی از ناخن های پا لاک نداشته باشد و بقیه آنها لاک داشته باشد، روی ناخنی که لاک ندارد از سر انگشت تا برامدگی پا مسح شود وضو صحیح است. و برای غسل باید تمام ناخن های دست و پا بدون لاک باشد(1)
2- روشن است که همه احکام الهى تابع مصالح و مفاسد واقعى است. بنابراین در صورتى که فلسفه حکمى را ندانیم، بنابر قاعده کلى فوق از آن باید پیروى کرد. زیرا یقین به وجود مصلحتى در آن هست هر چند بر ما ناشناخته باشد.
درباره فلسفه وضو علاوه بر تعبدی که اشاره شد به طور خلاصه مىتوان مطالب زیر را بیان کرد:
1ـ طهارت و پاکیزگى ظاهرى،
2ـ طهارت باطنى؛ چون وضو گیرنده، وقتى به نیت عبادت و اطاعت خداوند وضو مىگیرد، در مسیر طهارت باطنى و عبودیت خداوند گام برمىدارد.
3ـ وضو عملى است که از سر تا قدم انسان را در برمىگیرد. شستن و مسح اعضا، نوعى یادآورى به او در مورد مسؤولیت اعضا و جوارح است.
4ـ تقویت روحیه بندگى و تعبد
از امام علی بن موسی الرضا(ع) نقل شده است: «برای این به وضو مأمور شدهایم که بندگان هنگامی که در پیشگاه خدا میایستند و با او مناجات میکنند، پاک باشند و از آلودگیها و نجاستها دور باشند و قلب انسان برای قیام در پیشگاه خدا نورانی و با صفا باشد».(2)
همان گونه که از این روایات و روایات مشابه آن بر میآید، هدف اساسی این اعمال، نورانیت و پاکی قلب ها است. در ضمن طهارت ظاهری نیز حاصل میشود.
بنابراین وضو هم جسم را نظیف میکند و هم از نظر معنوی به وسیلة قصد قربت، اثر تربیتی خوبی برای انسان دارد و موجب قرب الهی میشود. در عین حال که موجب یاد آوری انسان و آماده کردن او به ایستادن در مقابل پروردگار میشود. یاد خدا را که روح تمام عبادات را تشکیل میدهد، نباید فراموش کرد.
فوائدی که ذکر و یاد خداوند برای انسان و تاثیری که در اعمال و رفتار انسان دارد، بحث مستقلی است.
. فایدة غسل و وضو تنها نظافت جسمانی نیست تا کسی بگوید وقتی که بدن انسان تمیز است، چرا باید غسل یا وضو انجام دهد. فوائد دیگری غیر نظافت بر این عبادات مترتب است که یکی از مهم ترین آنها احساس قرب معنوی و یاد آوری انسان در مواقع مختلف از زندگی و اظهار تعبد و تسلیم انسان در مقابل پروردگار است. در روایتی از امام صادق(ع) آمده است:
«الوضو علی الوضو نورٌ علی نور(3) وضو بعد از وضو، نوری بر نور است». یعنی باعث نورانیت چند برابر میشود.
پیامبر(ص) فرمود: «اگر انسان با طهارتی دوباره وضو بگیرد، برای او ده حسنه و ثواب نوشته میشود».(4)
غسل و وضو از جمله طهارتهایی است که غیر از جنبة نظافت و تمیزی بدن، باعث نورانیت قلبی و صفا و تقویت روح معنوی انسان میشود. این هدف اساسی در تشریع غالب احکام و تکالیف الهی به خصوص اعمال عبادی است. ایجاد نورانیت دل و نیاز معنوی چیزی است که انسانها در هر عصر و زمانی بدان نیاز دارند، به خصوص در عصر حاضر که عصر ماشین و توجه به زندگی مادی و بحران معنویت در جوامع است.
پینوشتها:
1. امام خمینی، استفتائات، ج1، احکام وضو، سؤال 40؛ توضیح المسائل، شرط سیزدهم برای وضو، مسأله 290.
2. تفسیر نمونه، ج 4، ص 293.
3. محمدی ری شهری، میزان الحکمه، عنوان4106.
4. همان.
