غيبت

غيبت در اصطلاح به اين معنا است كه شخص از عيب برادر ديني اش مطلع شود و در حالي كه آن فرد از بيان عيب ناراحت مي شود(1) آن را براي ديگري بازگو كند، خواه آن عيب و نقص در بدن شخص باشد مثل اين كه بگويي فلاني كور يا كوتاه يا بلند است، يا در صفات و اقوال و اخلاق شخص باشد، مثل اين كه بگويي بد اخلاق يا رياكار است و ... اين ها غيبت محسوب مي شوند. بنابراين غيبت به معناي بدگويي كردن پشت سر ديگران و عيب را آشكار كردن(2) است. غيبت حرام و از گناهان كبيره است.
از نظر علمای اخلاق، غیبت نوعی بیماری روحی و روانی است، ‌کسی که غیبت می‌کند یا دوست دارد غیبت بشنود، مریض است. برای درمان این بیماری ابتدا باید بیماری را شناخت. مصادیق مختلف آن و راه‌های نفوذ و آثار و عوارضی که بیماری بر روح می‌گذارد، نیز آثاری که بر سرنوشت مادی و معنوی، دنیوی و اخروی دارد، شناخته شود، سپس ریشه‌ها و عواملی که باعث بروز غیبت یا تقویت این شجره خبیثه می‌شود، مورد بررسی قرار گیرد.
سوء ظن و بدگمانی، تجسس در امور مردم، همرنگی با دوستان، خودستایی و مباهات و فخر فروشی، تنزیه نفس و تبرئه خویش، حسد از جمله عواملی هستند که باعث بروز غیبت یا تقویت آن می شوند.
چگونه غیبت نکنیم:
ساده ترین و بهترین راه مبارزه با بیماری غیبت، از بین بردن علل و عوامل آن است که به برخی از آنها در بالا اشاره شد.جهت آگاهی بیش تر در این زمینه به کتاب شریف معراج السعاده تألیف اسوه اخلاق ملا احمد نراقی(ره) مراجعه کنید که در بیان معالجه مرض غیبت دوازده راه را ذکر نموده است. ما دراینجا تنها به یک نکته اشاره می کنیم :
تقویت معرفت و شناخت به خدا و ایمان و اعتقادات، بهترین راه پیشگیری و درمان ریشه ای غیبت است. زیرا مهم ترین عاملی که در مبارزه با عوامل فساد و بیماری‌های معنوی و نفسانی مؤثر و کارساز است، عنصر ایمان است؛ تقویت ایمان به خدا و روز حساب، باعث خوف و خشیت، از عذاب شدید الهی، و اجتناب از همه گناهان و معاصی، پیدایش روح تواضع و تسلیم و تهذیب نفس و تزکیه و اعتلای روح می‌گردد.
بعداز آن ، یاد خدا، خود آگاهی، خویشتن شناسی و توجه به عیوب خویش(4) از اسباب دیگری هستند که انسان را در ترک غیبت کمک می کنند.
برای مطالعه بیشتر در مورد غیبت و احکام آن و مباحث مربوطه به کتاب های ذیل مراجعه نمایید:
1. گناهان کبیره، شهید دستغیب،دفتر نشر اسلامی
2. اخلاق در قرآن، مکارم شیرازی،انتشارات مدرسه امیرالموممنین، ج3
3. نقطه های آغاز در اخلاق عملی، مهدوی کنی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
پی‌نوشت‌ها:
1. شيخ حر عاملى، وسائل الشيعة، 29 جلد، مؤسسه آل البيت (ع) قم، 1409 ه.ق ، ج12، ص 280.
2. شيخ حر عاملي، وسائل الشيعة، ناشر مؤسسة آل البيت، قم،1409ق، ج 12، ص 282، ح 16313.
3. مهدوی کنی،‌ اخلاق عملی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ص 182.
4. همان.