رساله

با سلام و سپاس از ارتباط­تان با مركز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
تعبيراتى كه در مورد احتياط به كار مى‏رود سه گونه است: 1. احتياط مستحب 2. احتياط واجب 3. احتياط مطلق بدون قيد واجب و مستحب كه عملًا به دو قسم اوّل برمى‏گردد، زيرا در واقع يا مستحب است يا واجب.
احتياط مستحب: جايى است كه قيد «استحبابى» يا «مستحب» يا قرينه‏اى ديگر كه دال بر استحباب است، نظير «الاولى و الاحوط كذا» «3» همراه احتياط ذكر شود و يا احتياط مطلقى باشد كه قبل يا بعد از آن فتوايى برخلاف باشد. مثل اين كه گفته شود احتياط آن است كه تسبيحات اربعه سه بار خوانده شود هر چند يك بار هم كفايت مى‏كند. يا اين كه احتياط را بعد از اين فتوا ذكر كنند.
در احتياط استحبابى، عمل مقلّد به احتياط شايسته است ولى واجب نيست، و جاى رجوع به مجتهد ديگر هم نيست.
احتياط واجب در جايى است كه صريحاً قيد «وجوبى» يا «واجب» همراه احتياط آمده باشد يا احتياط مطلقى باشد كه قبل يا بعد از آن فتوايى برخلاف نباشد.
در موارد احتياط واجب، وظيفه مقلّد آن است كه يكى از دو كار را انجام دهد: يا به احتياط عمل نمايد و يا به فتواى مجتهدى كه از نظر علمى پايين‏تر از مجتهد اعلم ولى بالاتر از مجتهدهاى ديگر است (فالأعلم) رجوع كند.(1)
پی نوشت:
1. آیت الله مکارم، دائرة المعارف فقه مقارن، ص: 441