آمرزش گناهان

روایات مربوطه اطلاق دارد و شامل همه گناهان می شود. از حضرت صادق (ع) روایت شده که رسول خدا (ص) فرمودند: چهار خصلت است كه در هر كه باشد (هنگام) ورود به (پيشگاه) خداوند پس از آنها هلاك نگردد مگر آنكه سزاوار هلاكت باشد: بنده آهنگ كار خوب می كند كه آن را انجام دهد، كه اگر آن را انجام ندهد خداوند بخاطر حسن نيت او، يك حسنه براى او بنويسد و اگر آن را انجام بدهد خداوند برايش ده حسنه بنويسد، و بنده آهنگ كار بد می كند كه آن را انجام دهد، پس اگر انجام ندهد چيزى بر او نوشته نشود و اگر به جا آورد تا هفت ساعت مهلتش دهند، و فرشته موكل حسنات به فرشته موكل سيئات كه در طرف چپ است گويد: شتاب مكن شايد دنبال آن (كار بد) كار خوبى كند كه آن را محو سازد (و از بين ببرد) زيرا خداى عز و جل فرمايد: «همانا كارهاى خوب كارهاى بد را ببرند» (سوره هود آيه 114) و يا آنكه آمرزش خواهد و استغفار كند پس اگر گويد: «استغفر اللَّه الذى لا اله الا هو، عالم الغيب و الشهادة العزيز الحكيم الغفور الرحيم ذو الجلال و الاكرام و اتوب اليه» چيزى بر او نوشته نشود، و اگر هفت ساعت بگذرد و دنبالش حسنه‏اى نياورد (و كار نيكى نكند) و استغفار هم نكند فرشته حسنات بفرشته سيئات گويد: بنويس (گناه را) بر اين بدبخت محروم (از خير).(1) بله، اگر کسی گناهی مرتکب شد و زود (تا پیش از هفت ساعت) متوجه گناه و اشتباه خویش شود و توبه کند، نه تنها گناهش بخشیده می شود، بلکه آثار تیرگی و ظلمت گناه نیز از قلب او زدوده می شود. ولی این مفهومش این نیست که اگر بعد از هفت ساعت یا چند روز و چند سال دیگر توبه حقیقی کرد، گناهش بخشیده نمی شود و توبه اش پذیرفته نیست؛ بلکه مفهوم آن سخن این است که زمینه برای پذیرش توبه و محو شدن آثار گناه از قلب تا هفت ساعت بعد از گناه بیش تر است؛ هر چه دیر تر شود، ممکن است سبب سلب توفقات او شود و شیطان او را به انجام گناه دیگری وسوسه کند و به تدریج، توفیق توبه کردن را به طور کلی از او بگیرد؛ نه آن که اگر توبه کند، پذیرفته نمی شود. باب توبه و بازگشت به درگاه پروردگار، همیشه به روی بندگان خدا باز است، توبه از گناه و لغزش ها اگر حقیقی باشد و با لوازم و شرایط روحی و عملی آن همراه گردد، سبب آمرزش گناه می شود؛ ولی اگر توبه شخص تنها لقلقه زبان و صرفا گفتن استغفرالله باشد، بدون آن که عزم راسخ و تصمیم جدی بر ترک گناه داشته باشد و بدون آن که به طور واقعی از گناه و معصیت خود پشیمان شده باشد و گناهان او بخشیده نمی شود. این از یک سو؛ از سوی دیگر باید به این نکته نیز توجه کرد که این روایات مجوزی برای انجام گناه نمی باشد، چرا که در مقابل روایاتی نیز داریم که انسان را از فکر و اندیشه گناه نیز باز داشته اند، زیرا فکر گناه انسان را سر انجام به گناه می کشاند. حضرت علی (ع) در این باره می فرمایند: «من كثر فكره في المعاصي دعته إليها» (2) کسی که زیاد در باره گناهان فکر کند سرانجام به طرف گناه کشیده می شود.
دوست عزیز!
نکته ای که در باب توبه باید متذکر شد این است که توبه از هر گناه، باید متناسب با گناه صورت بگیرد. توبه کسی که نماز و روزه و سایر عبادات را در گذشته ترک کرده، قضا کردن همه آن ها است. توبه کسی که به هر عنوان مال مردم و یا حقّی از آن ها را ضایع کرده ، باز گرداندن آن مال و آن حقّ به مردم است، همین طور سایر گناهان و اموری که از روی جهل و غفلت و یا به هر جهت دیگری از انسان واقع شده است، به نوعی باید جبران شود .صرفا به آه و ناله نمی­توان اکتفا نمود. (3) بنا بر این در رابطه با حق الناس و کسی که به هر عنوان حقی را از مردم ضایع کرده، درست است که این روایات از این نظر اطلاق دارد و شامل این دسته از گناهان نیز می شود. ولی باید توجه کرد که علاوه بر استغفار و توبه از این گناهان باید اگر مال و یا حقی از دیگران ضایع شده آن مال و یا حق به مردم باز گردانده شود و به نوعی جبران شود و یا اینکه آنها از حق خود بگذرند؛ در این صورت است که اگر انسان زود از گناه خود پشیمان شد و متوجه گناه و اشتباهش شد و توبه نمود گناهش بخشیده می شود و در پرونده اعمالش ثبت نمی شود.
موفق باشید.
پی نوشت:
1. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ترجمه سيد جواد مصطفوى ، تهران، اسلامی، چاپ اول، ج4، ص163‏.
2.آمدی، غرر الحکم و دررالکلم، قم، دفتر تبلیغات، 1366ه.ش، ص186.
3. انصاریان، حسین، عرفان اسلامی، اصفهان، نشر حجت، چاپ سوم ، ج12-11، ص138 از ج12.