تفاوتهای شیعه وسنی

پرسشگر گرامی باسلام و تشکر از ارتباط با این مرکز.
در ابتدا باید گفت :شیعه وسنی مشترکات زیاد دارند ، امادرعین حال بعضی از مسایل موجب اختلاف این دو گروه شده اند ، از جمله:
1.اعتقاد به امامت
موضوع امامت عامل مهم اختلاف میان شیعه و اهل سنت است، یعنی اینکه اهل سنت باور دارند ، - بعد از رحلت پیامبر (ص)- انتخاب رهبری به مردم واگذارشده است، در حالی که شیعیان امامت را مرجعیت دینی و منصب الهی می دانند، از این رو باور دارند امامان ما،از سوی خداوند به رهبری منصوب شده اند، و علی (ع) خلیفه بلافصل پیامبر (ص) می باشد.
2. عصمت اهل بیت(ع):
شیعیان می گویند: پیامبر(ص)، حضرت زهرا(س) و امامان (ع) از موهبت عصمت بهره مندند. آنان الگوهای شایسته و انسان های کامل هستند که از گفتار و کردار آنان باید اسلام را شناخت و تفسیر صحیح از اسلام و احکام و قواعد و اعتقادات اسلام، تنها از طریق آنان درست است. هر تفسیری که آنان ارائه نمودند، باید آن را پذیرفت؛ در حالی که اهل سنت عصمت امامان را قبول ندارند. طبیعی است عدم اعتقاد به عصمت امامان و عدم حجیت سخنان آنان، تفاوت های مهم بین شیعه و سنی محسوب می شود
3. عدالت صحابه
بسیار از اهل سنت، به عدالت صحابه قائل هستند و روایات صحابه را می پذیرند؛ اما شیعیان چنین عقیده ندارند. اعتقاد به عدالت صحابه و پذیرش بی چون و چرای روایات صحابه که ریشه در اعتقاد به عدالت صحابه دارد، موجب پیدایش تفاوت ها و اختلافات بین شیعه و اهل سنت گردیده است.
4. اختلافات در فروع و احکام:
اختلاف دیگر این دو فرقه مر بوط به منابع استنباط احکام اسلامی است؛ بدین معنا که اهل سنت در کنار کتاب، سنت و اجماع، قیاس و اجتهاد صحابه را نیز به عنوان یکی از منابع اصلی شناخت احکام می شمارند؛ در حالی که نزد شیعه قرآن و سنت دو منبع اساسی برای احکام الهی است؛ اما قیاس و عمل به رأی جایگاهی ندارد. (1) بنابراین برخى از اختلافات فقهى ریشه در همین نکته دارد.مثلا اختلاف در وضو از همین نوع است: امامان ما چنین راهنمایی کردند که وضو را به همین صورت که الان هست، انجام دهیم، چنان که امام باقر(ع) ظرف آبى برداشت و به وضو پرداخت و فرمود: پیامبر (ص) چنین وضو مى ساخت؛(2) اما کیفیت وضوى اهل سنت به جهت تفسیرى است که از آیه «فاغسلوا وجوهکم و ایدیکم الى المرافق» (3) دارند. ظاهر معناى آیه چنین است که صورت و دست‏ها را تا آرنج بشویید. اهل سنت از کلمه «الى»برداشت مى‏کنند که آیه مى‏گوید دست‏ها را از سرانگشتان به طرف آرنج بشویید؛ ولى با اندکى دقّت روشن مى‏شود که کلمه «الى» تنها براى بیان حدّ شستن است، نه کیفیّت شستن. توضیح این که: آیه درست به آن مى‏ماند که انسان به کارگرى سفارش مى‏کند دیوار اتاق را از کف تا یک متر رنگ کند. بدیهى است منظور این نیست که دیوار از پایین به بالا رنگ شود؛ بلکه منظور این است که این مقدار باید رنگ شود، نه بیشتر و نه کمتر. بنابراین، فقط مقدارى از دست که باید شسته شود، در آیه ذکر شده است؛ اما کیفیت آن، در سنت پیامبر آمده است و آن شستن آرنج است به طرف سر انگشتان. (4)
یکی اموارد اختلاف شیعه و اهل سنت در" رجعت" ظهور می نماید ، یعنی اینکه شیعه قایل به رجعت می باشد، وحال اینکه اهل سنت رجعت راقبول ندارد.به عبارت دیگر"‌رجعت" از عقاید معروف شیعه است. بعد از ظهور ‌حضرت مهدی (‌عج) و در آستانه رستاخیر، گروهی از مؤمنان خالص و کفار و طاغیان بسیار شرور، به جهان‌باز می‌گردند. گروه اوّل، مدارجی از کمال را طی می‌کنند. گروه دوم، کیفرهای شدیدی می‌بینند. مرحوم سید ‌مرتضی از علمای شیعه می‌فرماید: ‌خداوند بعد از ظهور حضرت مهدی، گروهی از کسانی را که قبلاً از دنیا رفته‌اند، به جهان ‌باز می‌گرداند تا در ثواب و افتخارات یاری او و مشاهده حکومت حق بر سراسر جهان شرکت جویند. نیز ‌گروهی از دشمنان سرسخت را باز می‌گرداند تا از آن‌ها انتقام گیرد. ‌بعد می‌فرماید: دلیل بر اثبات این عقیده، اجماع امامیه است. (5)
‌البته از کلمات بعضی از قدمای علمای شیعه و همچنین از سخنان مرحوم طبرسی در مجمع البیان ‌برمی‌آید که اقلیت بسیار کوچکی از شیعه با این عقیده مخالف بودند. رجعت را به معنای بازگشت دولت و ‌حکومت اهل بیت(ع) تفسیر می‌کردند؛ نه بازگشت اشخاص و زنده شدن مردگان؛ ولی مخالفت آن‌ها طوری ‌است که لطمه‌ای به اجماع نمی‌زند. (6)
درباره مسایل اختلاف شیعه وسنی- ازجمله بداء- به منابع زیر مراجعه فر مایید:
1 . فرق و مذاهب کلامي، علي رباني گلپايگاني.
2 . رهبري امام علي(ع) در قرآن و سنت (ترجمه المراجعات)، محمدجعفر امامي.
3 . ملل و نحل شهرستاني، ترجمه مصطفى خالقداد هاشمي و سيد محمدرضا جلالي نائيني.
4 . مذاهب فقهي، دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم، مرکز مطالعات و تحقيقات اسلامي.
5 . الملل و النحل، جعفر سبحاني.
6 . خاستگاه اختلاف در فقه مذاهب، از مصطفي الزلمي و حسن ابراهيم صابري 0
7 . آشنايي با فرق ومذاهب اسلامي ، رضا برنجکار
8. دو مكتب ، سيد مرتضي عسگر
9 .فرهنگ فرق اسلامی، اثر محمد جواد مشکور
پى‏نوشت‏ها:
1. http://www.bekhon.com/show_content.php?txt&code=1040
2. شیخ حرّ عاملی، وسائل الشیعه، ، ‌بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1412ق. ج 1، ص 274
3. مائده (5) آیه 6.
4. ناصر مکارم شیرازی و دیگران ، تفسیر نمونه، تهران ، دار الكتب الإسلامية، 1374ش ، ج 4، ص 286
5. مكارم شيرازي، همان ، ج 15، ص 556.
6. همان، ص 556.