گناه

توبه عبارت است از پشیمانی و بازگشت از گناه. خود را در پیشگاه خدا شرمنده ببیند و گناه را کنار بگذارد و در صدد کسب رضای حق تعالی باشد، تا مقبول درگاه احدیت واقع شده و آثار و برکاتش نمایان می‌گردد. هر چند گناه بزرگ یا بسیار باشد. قرآن کریم می‌فرماید: «ای بندگان که بر خود اسراف و ستم کردید، از رحمت خدا مأیوس نشوید که خدا همة گناهان را می‌آمرزد، زیرا او بسیار آمرزنده و مهربان است».(1)
اگر گناهی که در گذشته داشته اید، حق الناسی به گردنتان آورده است با پرداختن دیونی که دارید آن را جبران کنید و در صورتی که مفسده ای نداشته باشد از وی حلالیت بگیرید و اما در صورت وجود مفسده ای ـ مثلا طرف طوری است که اگر بگویید که از شما غیبت کرده ام اختلاف و آبروریزی می شود ـ استغفار کرده و با انجام اعمال خیر و اهدای ثواب برای آنها امید است که ذمه شما از این حقوق بری بشود. همچنین باید توجه داشت که یادآوری گناهان گذشته در حدی مثمر ثمر است که یاس و ناامیدی نیاورد و الا خود دامی از دامهای شیطان است.
توبه دری است از رحمت رحیمی خداوند که به روی بندگان خود باز فرموده است.امام زین العابدین (ع) در مناجات تائبین فرمود: «دری به سوی عفوت گشوده‌ و نامش را توبه نهاده‌، و فرموده‌ای باز گردید به سوی خدا و توبه کنید توبه خالص، حال که این در رحمت باز است. عذر کسانی که از آن غافل شوند، چیست؟
غالباً انسان‌ها گرفتار لغزش‌هایی می‌شوند. اگر در توبه بسته بود، رستگاری برای کسی میسر نمی‌شد، از این رو خدای حکیم و مهربان توبه را دوای دردهای معنوی و علاج امراض قلبی و پاک کننده انواع آلودگی‌ها قرار داده است، تا انسان پس از گرفتاری به گناه به برکت توبه پاک شده واهل نجات گردد. خوشبخت کسی است که از این باب رحمت قدردانی کرده و از آن استفاده کند.
انسانی که از انحرافات و گناهان توبه کرد، باید پابرجا و دائم باشد؛ واز سوى دیگر، از هر گناهى توبه مى کند باید کمال مراقبت را به خرج دهد که آن توبه را نشکند و بر تعهد خود در پیشگاه خدا نسبت به ترک آینده باقى بماند.
مهم آن است که توبه کننده چه دستوراتى را باید به کار بندد که به گناه گذشته بازگشت نکند؛ براى این امر رعایت امورى لازم است:
1)جدا شدن از محیط گناه و عدم شرکت در مجالس معصیت.
2) باید در دوستان و معاشران خود تجدید نظر کند؛ هرگاه در گذشته کسانى بوده اند که او را تشویق به گناه مى کردند، از آنها فاصله گیرد.
3) هر زمان وسوسه ها و انگیزه هاى آن گناه در او پیدا مى شود، به ذکر خدا روى آورد، چرا که: «ذکر خدا مایه آرامش دلها است:" الَّذينَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ‏ تَطْمَئِنُ‏ الْقُلُوب‏."(2)
4) همواره درباره آثار زیانبار گناهى که آن را ترک گفته بیندیشد و آن آثار را نصب العین خود قرار دهد.
5) در داستانهاى پیشینیان و کسانى که بر اثر گناهان مختلف گرفتار مصائب دردناکى شدند، بیندیشد.
6) به عقوبتها و مجازاتهایى که بر یکایک از گناهان وعده داده شده بیاندیشد.
و نیز به الطاف و عنایات الهیه که در انتظار توبه کاران است و شامل حال او شده است توجه کند.
7) باید وقت شبانه روزى خود را با برنامه هاى صحیح پرکند، برنامه تلاش براى زندگى آبرومند، برنامه عبادت و بندگى خدا و برنامه سرگرمى هاى سالم؛ زیرا بى کارى و خالى ماندن اوقات از برنامه، بلاى عظیمى است که زمینه را براى وسوسه هاى بازگشت به گناه فراهم مى سازد.
از دانشمندى پرسیدند که تفسیر حدیث التائب حبیب الله (توبه کننده دوست خداست) چیست؟ گفت: منظور کسى است که مصداق این آیه شریفه باشد: التَّائِبُونَ الْعابِدُونَ الْحامِدُونَ السَّائِحُونَ الرَّاكِعُونَ‏ السَّاجِدُونَ‏ الْآمِرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّاهُونَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ الْحافِظُونَ لِحُدُودِ اللَّهِ وَ بَشِّرِ الْمُؤْمِنينَ ."(3)(مؤمنان) توبه کنندگان، عبادتکاران، حمد خدا گویان، سیاحت کنندگان (که پیوسته در میان کانونهاى اطاعت خدا رفت و آمد دارند) رکوع کنندگان، ساجدان، آمران به معروف، نهى کنندگان از منکر و حافظان حدود الهى (هستند) و بشارت ده (این چنین) مؤمنان را!»
نکته پایانی: گناه هر چه باشد قابل توبه است و توبه از آن در درگاه الهى پذیرفته مى شود، به شرط آن که توبه حقیقى باشد یعنى انسان از عمق دل توبه کرده باشد. مکتب تربیتى اسلام تمام آلودگان به گناه را دعوت مى کند که براى اصلاح خویش و جبران گذشته از در توبه که درب رحمت الهى است وارد شوند و سعادت خود را باز یابند.واین که فرمودید در بین راه نماز و کارهای خوب را رها می کنید دلیلهای مختلفی دارد و هر کدام راههای علاج جداگانه دارد(مثل تنبلی ،سستی در عقیده،زیاده روی در عبادت ...) که در صورت تمایل علت این مساله را مکاتبه کنید و یا برای توضیحات بیشتر با شماره (09640)تماس بگیرید
منابعی برای مطالعه بیشتر:
1. توبه آغوش رحمت، استاد حسين انصاریان، مرکز علمی تحقیقاتی دارالعرفان.
2. توبه، آيت‌الله العظمی مظاهری، مؤسسه‌ی فرهنگی مطالعاتی الزهرا (س).
پی نوشت ها:
1. زمر(39) آیه 53.
2.سوره رعد(13) آیه 28.
3.توبه(9)آیه112.