دیده شده است برخی جوانان در انجام فرایض دینی کوتاهی می کنند و مثلا نماز خود را اینقدر به تاخیر می اندازند که قضا می شود و بعد می گویند خداوند رحمن و رحیم است و می بخشد و از حق الله می گذرد و با همین توجیه در انجام فرایض کوتاهی می کنند. چگونه می شود برای این دوستان روشن ساخت که با این بهانه نمی شود از انجام فرایض کوتاهی کرد؟
تلاش شما براي آشنا ساختن نوجوانان و جوانان با خداوند و عبادت او از برجسته ترين و متعالي ترين امور است. در نامه خود به یکی از ابهاماتی که در ذهن این عزیزان است اشاره کرده اید. به طور کلي برای رفع این شبهه و رفع آن به نکته ای باید توجه کرد و ایشان را آگاه کرد:
حق الله اصطلاحاً به حقوقی می گویند که خدا آن ها را بر انسان واجب کرده و وظیفه انسان قرار داده است. باید انسان آن ها را به جهت احترام گذاشتن به خدا و رعایت ادب انسانی با خالقش انجام دهد یا ترک کند.
بر این اساس رعایت نکردن هر حکمی که از ناحیه خدا واجب شده باشد، ترک حق اللّه است و ترک حقوق الهی،گناه محسوب می شود . برای جبران آن، نیاز به توبه است. در بعضی موارد، غیر از توبه, نیاز به جبران و کفّاره و پرداخت جریمه است, مثلاً اگر کسی به طور عمد روزه نگرفت, غیر از قضا, باید کفاره نیز بدهد.
با توجه به این نکته می گوییم از آن جایی که خداوند نماز خواندن را بر انسان واجب کرده است، خواندن نماز، حق الله است و ترک آن عمدا، از جمله گناهان کبیره بوده و فرد گنهکار مستحق عذاب است.
حال اگر کسی بگوید"خداوند رحمن و رحیم است و می بخشد و از حق الله می گذرد"در پاسخ می گوییم:
آری؛ خداوند رحمن و رحیم است و می بخشد و از حق الله می گذرد اما حقیقت آن است که خداوند در آیات بسیاری از قرآن شرط بخشش خود را توبه و جبران گذشته معرفی کرده است: «هر کسی کار بدی انجام داده یا به خود ستم روا داشته (اگر) از خداوند طلب آمرزش کند، خدا را آمرزنده و مهربان خواهد یافت».(1)
«ای بندگان من! ای کسانی که (با بدیها و گناهان) بر خود ستم روا داشتید، از رحمت خداوند ناامید نشوید (و بدانید که در صورت توبه کردن) خدا همه گناهان را میآمرزد، چه این که او بسیار آمرزنده و مهربان است». (2)
بنابراین شرط اینکه مورد رحمت و بخشش خداوند قرار بگیریم، جبران حقوق الهی است و به خوبی روشن است برای جبران حقوق الهی، نیاز به توبه است. البته در بعضی موارد, غیر از توبه ,نیاز به جبران و کفّاره و پرداخت جریمه است, مثلاً اگر کسی به طور عمد روزه نگرفت, غیر از قضا, باید کفاره بدهد و یا کسی که به عمد نماز های واجبش را ترک کند و یا به اندازه ای تاخیر اندازد که قضا شود، باید نماز های قضا شده را اعاده کند. در غیر این صورت توبه او محقق نمی شود ووقتی توبه او محقق نشد، معلوم نیست مورد رحمت و بخشش خداوند قرار بگیرد.
آشنا کردن جوانان و نوجوانان با فلسفه نماز و هشدار به سستی و کاهلی در نماز تا کمک بسیار زیادی به ایشان می کند. کتاب های زیر برای مطالعه در این زمینه مناسب اند:
1/ نماز عارفانه، جواد محدثی.
2/ پرورش در پرتو نیایش، حسنعلی نوری ها.
3/ نماز زیباترین الگوی پرستش، غلامعلی نعیمآبادی.
4/ نماز از دیدگاه قرآن و حدیث، موسوی لاهیجی.
5/ نماز، حسین انصاریان.
پینوشتها:
1. نساء (4) آیه 110 .
2. زمر (39) آیه 53 .
