چرا در ایران به بعضی از اولیا دین (پیابران و امامان) توجه خاصی میشود وبه مابقی خیلی کم یا هیچ توجهی نمیشود؟
نكته اصلي در پاسخ اين تفاوتها در توجه به پيامبران و اولياء دين به تفاوت در مقام آنها بازگشت دارد.
توضيح مطلب:
به طوری که از اشارات موجود در آیات و روایات به دست میآید، کسانی که از طرف خدا مأموریت داشتند، دارای مقاماتی بودند:
- مقام نبوّت؛ یعنی دریافت وحی از خداوند. نبی کسی است که وحی بر او نازل میشود. چنانچه کسی از او بخواهد وحی را در اختیار او بگذارد، این کار را میکند.
- مقام رسالت؛ یعنی مقام ابلاغ وحی و تبلیغ و نشر احکام خداوند و تربیت نفوس از طریق تعلیم و آگاهی بخشیدن.
رسول کسی است که موظف است در حوزه مأموریت خود به تلاش و کوشش برخیزد. از هر وسیله ای برای دعوت مردم به سوی خدا و ابلاغ فرمان او استفاده کند. برای انقلاب فرهنگی و فکری و عقیدتی تلاش نماید.
- مقام امامت؛ یعنی رهبری و پیشوایی خلق. امام کسی است که با تشکیل حکومت الهی و به دست آوردن قدرتهای لازم سعی میکند احکام خدا را به مردم تعلیم داده و آنها را اجرا و پیاده نماید. اگر نتواند رسمأً تشکیل حکومت دهد، تا آن جا که در توان دارد، در اجرای احکام میکوشد. وظیفه امام اجرای دستور الهی است، در حالی که وظیفهء رسول ابلاغ این دستورها میباشد. (1)
بسیاری ازپیامبران مانند پیامبر اسلام (ص) هر سه مقام را دارا بودند.
در جواب بايد بگوئيم اولا تمامي انبيا در يك حدت ومقام نيستند برخي داراي مقام والاتر از ديگران مي باشند و اين نكته(اولو العزم بودن) موجب گشته كه توجه بيشتري به آنها و شده باشد. همان گونه كه اين نكته در قرآن كريم نيز مورد اهتمام قرار گرفته است طبعه انبيايي كه از جهت مقام و منزلت در مرتبه پايين ترن كمتر از آنان ياد شده و يا اصلا يادي نمي شود.
البه گرچه برخي از انبيا گرچه داراي مقام اولو العزم نبوده، اما از آن جهت كه سرگذشت عبرت آموزي دارند مانند حضرت سليمان و يا حضرت يوسف مورد توجه قرار گرفته اند.
دوم آنكه نسبت به بسياري از انبياء اطلاعي در دست نيست تا مورد توجه قرار گيرند از اين رو مورد غفلت يا فراموشي قرار گرفته اند.
اما در باره امامان :
گرچه طبق برخی روایات همه ائمه بلکه همه چهارده معصوم (ع) یک نور واحدند، از امام صادق(ع) نقل شده:
«فضلنا واحد،ونحن شیء واحد؛(2) فضیلت ما یکسان است و ما یک حقیقت هستیم».
اما در مقام مقایسه، حضرت پیامبر(ص) از اهل بیت(ع) برتر است، چه این که حضرت امیر مؤمنان (ع)برتر از سایر امامان است، از این رو لقب امیر مؤمنان اختصاص به علی(ع) دارد و بر سایر ائمه (ع) اطلاق نمیشود، چه بر اساس روایات مقام امیر مؤمنان برتر از دو فرزندش حسن و حسین است. رسول خدا فرمود: حسن و حسین سروران جوانان بهشتی اند پدرشان از آن دو برتر است.(3)فضیلت بعدی از حسن و بعد حسین است.(4)
در روایت دیگر فرمود:
«خیر من یمشی على وجه الأرض بعدی علیّ بن ابی طالب؛(5) پس از من علی بن ابی طالب بهترین کس روی زمین است».
بر اساس این گونه آموزهها معلوم میشود که بعد از مقام ختمی مرتبت، حضرت امیر مؤمنان از همه برتر و بالاتر است.
بر اساس اين تفاوتها نيز تفاوتهاي اجتماعي زمان خود مثل قيام وشهادت و تربيت شاگردان و غيره برخي از امامان نمود كرده و بيشتر از آنان ياد مي شود.
گر چه همه ائمه عليهم السلام در راه دين نهايت تلاش و فداكارى را نمودند و جان خود را فدا كردند اما در اين ميان فداكارى امام حسين (ع) و تلاشهاى او و رنجها و مصيبتهايى كه ديده از مصائب ديگر ائمه (ع) بيشتر بوده است و بعد مظلوميت ايشان جلوه ويژهاى دارد. زيرا آن حضرت علاوه بر اينكه خود در راه خدا شهيد شد، ياران و فرزندان ايشان نيز مظلومانه به شهادت رسيدند به همين خاطر عزادارى براى آن حضرت هم بسيار مفصلتر است خداى متعال محبت خاصى را در دلهاى دوستداران آن حضرت افكنده است.
بعلاوه اين، سيره تمامى ائمه ما مىباشد كه نسبت به عزادارى امام حسين عنايت خاصى داشتند و در هر جاى مناسبى ذكرى از مصائب امام حسين (ع) مىفرمودند.
پینوشتها:
1. براي آگاهي بيشتر رك : موسوی همدانی، ترجمه تفسیر المیزان، انتشارات جامعه مدرسین، ج 1، ص 372 تا ص 382.
2. بحار الانوار، ج 26، ص 317.
3.همان، ج 39، ص90 .
4. موسوعه الامام علی بن ابی طالب، محمد محمدی ری شهری، با همکاری نویسندگان، قم، دارالحدیث للطباعة و النشر ج 8، ص 115.
5. اربلی، کشف الغمه فی معرفه الائمه، ج 1، ص 157.
