سلام

پرسش: سلام
شرح : 1سلام به شما حکم احضار جن و ارواح چیست؟
پاسخ:

احضار روح و ارتباط با ارواح عقلا امکان پذير است، ولي اين کار شرعاً جايز نيست و مفاسد زيادي به بار مي آورد. شرح اين مطلب را در کتاب «ارتباط با ارواح» نوشته ايم.
و در مورد احضار جن اين امر اگر چه ممکن است. ولي شرعا جايز نيست، و بسياري از مدّعيان آن افرادي دروغگو يا خطاکارند. (1)
پی نوشت:
1. آیت الله مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ج3، ص176 ، س 502 ؛ سئوال از دفتر معظم له در قم (7840001-0251).

پرسش: مرجع تقلید را بر چه اساسی باید انتخاب کرد؟ آیا نیاز به شناخت تمامی مراجع و انتخاب از بین آن هاست؟ یا اینکه میتوان بر اساس شنیده ها انتخاب کرد؟

پاسخ:

در رساله­ های توضیح المسائل مراجع آمده :
تقلید از مجتهدی جایز است که علاوه بر مرد بودن، بالغ و حلال زاده و شیعة دوازده امامی باشد. شرایط زیر را نیز داشته باشد. چنین مرجعی را باید برای تبعیت انتخاب کرد:
1- زنده باشد؛ بنا بر این نمی­شود از مجتهدی که از دنیا رفته ،تقلید کرد، ولی اگر از مجتهد زنده­ای تقلید کرده، سپس آن مرجع از دنیا برود، می تواند با اجازه مجتهدان زنده بر تقلید همان مجتهد باقی بماند . اگر وی اعلم از مجتهدان زنده باشد، باید به تقلید او باقی بماند .
2- عادل باشد؛ منظور از عدالت، تقوا و حالت خداترسی باطنی است که انسان را به انجام واجبات وادار کند و از ارتکاب گناهان کبیره یا اصرار بر گناه صغیره باز دارد.
3- حریص به مال، قدرت و ریاست دنیا نباشد.
4- در فهمیدن حکم خدا از همة مجتهدان عصر خویش عالِم‌تر باشد و یا لااقل با آن ها مساوی باشد.(1)
برای شناختن مجتهد اعلم سه راه وجود دارد:
اوّل: انسان اهل علم باشد و بتواند مجتهد اعلم را بشناسد.
دوم: دو نفر عالِم عادل که می‏توانند مجتهد اعلم را بشناسند و تصدیق نمایند؛ البته به شرطی که دو نفر عالِم عادلِ دیگر با گفته آنان مخالفت ننمایند.
سوم: عده‏ای از اهل علم که می‏توانند مجتهد اعلم را تشخیص دهند و از گفته آنان اطمینان حاصل می‏شود، مجتهد یا اعلم بودن کسی را تصدیق کنند.(2)
ممکن است تشخیص اعلم مشکل باشد و چند نفر مجتهد به عنوان مراجع هم سطح معرفی شوند.
مراجعی که موجود هستند و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم بعد از رحلت آیت الله اراکی به عنوان مراجع مورد توجه انتخاب و اعلام کردند، عبارت‏اند از حضرات آیات: خامنه‏ای، شبیری زنجانی، وحید خراسانی، مکارم شیرازی.
آیات عظام دیگری مانند آیات عظام صافی، سیستانی و...وجود دارند. اگر چه در این انتخاب نیامده­اند، اما آنان نیز به عنوان مراجع، مورد نظر هستند.
حال اگر کسی یکی از این افراد را به عنوان اعلم می شناسید، یا روحانی شهر به عنوان اعلم معرفی کرده است، از او تقلید نمایید . اگر نمی­شناسید، از هر کدام که تقلید نمایید، کفایت می­کند و صحیح است.
در هر حال برای اینکه اعمال و عبادات و معاملات درست انجام شود ، تقلید از یک مرجع بر اساس شیوه ای که بیان شد لازم است. و نمی توان بر اساس شنیده ها کسی را به عنوان مرجع انتخاب کرد .

پی‌نوشت‌:
1. توضیح المسائل مراجع، مسئله 2.
2. همان، مسئله 3.

پرسش: 2. چشم زخم وجود دارد و راه های مقابله با ان چیست؟
پاسخ:
در منابع دینی ما اصل تاثیرات چشم زخم مورد اشاره قرار گرفته است ؛ مثلا گفته شده در عصر پیامبر(ص) میان قبیله بنی اسد بد چشمانی بودند که چشمان شان اثرات به خصوصی در اشیا می‏نهاد. اینان تصمیم گرفتن با چشم خویش پیامبر را صدمه و زیانی بزنند که آیه: «وَ إِنْ یَکَادُ الَّذِینَ...»؛(1) نازل شد.
همين طور در قرآن آمده که حضرت یعقوب در توصیه به فرزندانش برای ورود به مصر فرمود: «ای فرزندانم! از یک در داخل نشوید و از درهای گوناگون وارد شوید». (2) مفسران نقل نموده‏اند که حضرت یعقوب(ع) بیم آن داشت که مردم به فرزندانش رشک برده و مورد چشم زخم واقع شوند، (3) زیرا، این احتمال را می‏داد که وقتی یازده برادر جوان و رشید با هم وارد بر عزیز مصر شوند، مورد چشم زخم قرار گیرند.
امیر مؤمنان نيز می‏فرمایند: «چشم زخم حق است. توسّل به دعا برای دفع آن نیز حق است». (4)
اما حقیقت این مسئله و میزان تاثیر گذاری آن چندان روشن و قطعی نیست و نمی توان به طور قطع در مورد کم و کیف اثر بخشی چشم زخم اظهار نظر کرد و در منابع دینی هم نکته قطعی در این زمینه وجود ندارد .
به طور کلی می توان گفت این گونه امور بر اساس ساختار علّی و معلولی عالم و اختیار انسان ها در انجام خوبی ها و بدی ها شکل گرفته است ؛ در عین حال به جهت همین قدرت که در برخی افراد وجود دارد در روایات به ما توصیه شده است هر گاه برادر خود را در وضعیتی نیکو دیدید برای جلوگیری از اثر گذاری چشمتان بر او رفتار خاصی را داشته باشید ؛ مثلا در روایتی از امام صادق (ع) نقل شده:
« مَنْ أَعْجَبَهُ شَيْ‏ءٌ مِنْ أَخِيهِ الْمُؤْمِنِ فَلْيُكَبِّرْ عَلَيْهِ فَإِنَّ الْعَيْنَ حَقٌّ (5) هر كه از چيزى كه برادرش دارد خوشش آيد بر آن تکبیر بگوید. ( خدا را تهنیت و بزرگداشت بگوید) كه چشم زدن درست است و اثر دارد. »
همچنین در منابع دینی برای در امان ماندن از این اثرات خاص نیز توصیه هایی شده، یعنی همان گونه که انسان برای در امان ماندن از صدمات جسمی که ممکن است از جانب یک انسان شرور دریافت نماید خود را با تمهیداتی حفظ می کند یا مسلح می نماید، برای در امان ماندن از این خطرات هم می تواند با رعایت دستورات دینی خود را محافظت نماید ؛ مثلا از امام صادق(ع) روایت شده است که:
"چشم [زخم] حق است و تو از خودت در امان نیستی، نیز نسبت به دیگران از خودت، اگر در این مورد ترسیدی بگو: ما شاءالله [لا حول و] لا قوّة إلاّ بالله العلیّ العظیم،(6) این جمله سه بار ادا شود".

پی‌نوشت‏ها:
1. قلم (68) آیه 51.
2. یوسف (12) آیه 67.
3. مكارم شيرازي، تفسیر نمونه، دارالكتب الاسلاميه، تهران، 1374ش، ج10، ص30.
4. سيدرضي، نهج البلاغه، دارالهجره، قم، بي تا، ج1، ص546، حکمت 400.
5. علامه مجلسى، بحار الأنوار، مؤسسة الوفاء بيروت - لبنان، 1404 ه ق، ج 92 ص 127.
6. همان، ج 60، ص 26، حدیث 23.