ریا

پرسشگر گرامی با مطالعه سوال شما می توان جمله ای که در سطر آخر نوشته اید را تایید کرد :( احساس می کنم شیطون داره منو اذیت می کنه که کار خیر نکنم،)افکاری که در ذهن شما می آید وسوسه های شیطانی است، چرا که گاهی شیطان با القاء این تفکرات به ذهن انسان ،سعی می کند انسان را از این طریق از کارهای خیر باز دارد و به انسان می گوید الان فلانی دارد کار تو را می بیند و از تو خوشش می آید ، پس کار تو با ریا مخلوط شده است. درحالی که این وسوسه شیطان و یکی از راه های او برای جلوگیری از انجام کار های خیر است. همانطور که خودتان گفتید(البته نیتی هم ندارم اینا همش تو چند ثانیه از ذهنم رد میشه) این افکار به صورت آنی از ذهن تان می گذرد و در اختیار شما نیست. و به این ریا نمی گویند. بله اگر این افکار به سراغ شما آمد و شما آنها را قبول کردید و یا در عمل به خاطر نشان دادن به مردم کاری را انجام دادید ویا به خاطر خوشایند مردم بر کیفیت و یا کمیت کاری افزودید، ریا می شود. کار را برای رضای خدا انجام دهید و این افکاری هم که به سراغتان آمد اعتنا نکنید و بدانید، مهم نیت شماست طوری که مردم چه ببینند وچه نبینند و یا خوششان بیاید و یا خوششان نیاید من کار را برای خدا انجام می دهم.
به طور کلی به فرموده امیرالمومنین ریا کار سه نشانه دارد: ثَلَاثُ عَلَامَاتٍ لِلْمُرَائِي يَنْشَطُ إِذَا رَأَى النَّاسَ وَ يَكْسَلُ إِذَا كَانَ وَحْدَهُ وَ يُحِبُّ أَنْ يُحْمَدَ فِي جَمِيعِ أُمُورِهِ(1)
1. اگر مردم او را ببینند با نشاط می شود(یعنی اعمال را باکیفیت بهتر انجام می دهد. چون برای مردم کار می کند)
2. وقتی تنها شود کسالت او را فرا می گیرد (یعنی نسبت به اعمال بی رغبت می شود چون دیگر مردمی که به خاطر آنها این کار را انجام می داد، نمی بینند).
3. دوست دارد در تمام کار ها ستایش شود.
ولی از توضیحی که دادید معلوم می شود این موارد در شما نیست و گاها دچار تفکراتی می شوید که تصور می کنید ریا است. و مرحوم شبر در کتاب اخلاق خود در جواب این سوال که اگر خوشحال شدن از اعمال خیر بعد از اطلاع مردم ، ریا است، پس همه مردم دنیا ریاکارند، می فرماید: خوشحال شدن از اعمال چند قسم دارد:
1. گاهی بعد از اطلاع مردم خوشحال می شود، از این جهت که می داند عملش با خواست خدا اشکار شده و خدا به او نظر لطف و مرحمت داشته است
2. گاهی خوشحال می شود، چون استدلالش این است که همانطور که خدا در دنیا کارهای خوبش را اشکار کرده و بدی هایش را پنهان ساخته، معلوم است در اخرت هم چنین معامله ای با او می کند، همانطور که رسول اکرم (ص) فرمود:ماستر الله علی عبد فی الدنیا الا ستر علیه فی الاخره
هربنده ای که خدا در دنیا بر او پرده پوشی کند در آخرت نیز بر زشتی هایش پرده خواهد پوشاند.
3. گاهی خوشحالی اش از این جهت است که هر کس از این عمل اگاه شود، از او پیروی می کند و بدین جهت اجرش چند برابر می شود.
4. گاهی خوشحال می شود، چون از این که انها یک نفر عابد و مطیع را دوست دارند، علم پیدا می کند که خود مطیع هستند و قلبا میل به اطاعت دارند.
که هیچ کدام از این خوشحالی ها اشکال ندارد. ولی خوشحالی برای این که در بین مردم مقام و منزلتی پیدا کرده است و مردم اورا می ستایند و به او رجوع خواهند کرد، و به این قصد از ابتدا، کارهایش را انجام داده، ریا و نکوهیده است.(2)
در ضمن اگر بر فرض شما مبتلا به ریا هم بودید باز نباید به خاطر ریا کارهای خیر تان را ترک کنید، بلکه باید با مبارزه با ریا و اخلاص در کار ها به جنگ شیطان بروید، نه این که عرصه را خالی کنید و شیطان را به خاطر ترک کارهای خیر خوشحال نمایید.
امید واریم با استقامت بر سر کارهای خیر و ارتباط با خدا و ذکر(مخصوصا در خلوت)، بتوانید کارهای خیری که ذکر کردید را خالصانه تر انجام دهید.برای توضیحات بیشتر می توانید با شماره (09640) تماس بگیرید.
پی نوشت ها :
1. ثقة الاسلام كلينى، الكافي،دار الكتب الإسلامية تهران، 1365 هجرى شمسى؛ ج 2؛ ص 295.
2. سید عبدالله شبر، اخلاق شبر، مترجم محمد رضا جباران ، سال1378 ه ش ،انتشارات هجرت، ص 270 و 271.