اجنه

آنچه در مورد اجنه می دانیم آن است که آنان پدیده‌های بسیار لطیفی هستند که قدرت انبساط و انقباض خویش را دارند. در حالت عادی در حال انبساطند و قابل دیدن نیستند، ولی اگر منقبض گردند، تجسم محسوسی می یابند و می‌توان آنان را دید و لمس کرد.(1)
در این خصوص علاوه بر انچه در نامه قبل و در خصوص ابلیس بیان شد روایات متعددی وجود دارد ؛ مثلا یکی از اصحاب امام صادق می‌گوید: روزی در منا، نزد امام صادق(ع) بودم، ناگهان عده‌ايی وارد شدند که شمایلی ویژه داشتند؛ گمان بردم از طایفه جنیان باشند. آنها به خیمه مخصوص امام(ع) رفتند؛ مدتی گذشت؛ بعد خدمت حضرت رفتم و سؤال کردم اینها چه کسانی و از کجا آمده بودند؟ حضرت فرمود: «اینان جمعی از برادران جن بودند که آمده بودند تا مسایل شرعی خود را سؤال کنند».(2)
از این گونه روایات معلوم می‌شود که غیر از ائمه(ع) برخی از اصحاب آنها نیز جن را می‌دیده‌اند. پس جنیان قابلیت شکل گرفتن در قالب جسم را دارند و طبیعی است که در این وضعیت قابلیت تصرفات جسمانی را نیز دارا هستند و در برخی روایات هم اشاره شده که ایشان برخی اجسام را جابجا می نمایند .
سدیر صیرفی می‌گوید: روزی از مدینه عازم کوفه شدم، امام باقر(ع) به من سفارشاتی فرمود، وقتی از مدینه بیرون شدم ،در یکی از منازل بین راه ناگهان مردی را دیدم که نزد من آمد و نامه‌ای به من داد که مرکب مُهر آن هنوز خشک نشده بود، دیدم مُهر امام باقر علیه السلام است ، در نامه دستوراتی بود، چون به آن مرد متوجه شدم کسی را ندیدم، بعد از مدتی وقتی دوباره به مدینه آمدم و محضر امام رسیدم، جریان را به حضرت عرض کردم، حضرت فرمودند : « ما خدمتکارانی از جن داریم .وقتی بخواهیم کاری به طوری فوری انجام بپذیرد، آن ها را در پی آن می‌فرستیم».(3)
اما در مورد کم و کیف این توانایی ها و تصرفات آنان در عالم ماده نمی توان اظهار نظر قطعی و مشخصی داشت بجز آنکه در قرآن بیان شده که ایشان از جانب حضرت سلیمان به انجام کارهایی سخت و دشوار گماشته شده بودند مانند غواصی در اعماق آب ها و... :
وَ مِنَ الشَّياطينِ مَنْ يَغُوصُونَ لَهُ وَ يَعْمَلُونَ عَمَلاً دُونَ ذلِكَ وَ كُنَّا لَهُمْ حافِظين (4) و گروهى از شياطين (را نيز مسخّر او قرار داديم، كه در دريا) برايش غوّاصى مى‏كردند و كارهايى غير از اين (نيز) براى او انجام مى‏دادند و ما آنها را (از سركشى) حفظ مى‏كرديم!»
با توجه به این نکات باید گفت که اجنه دارای قدرت ها و توانندی ها و اختیاراتی هستند اما این قدرت ها و توانایی ها مطلق نبودهو به علاوه طبیعی است که اختیار آنان نیز مطلق نبوده و موانعی مانند اراده خاص الهی یا اولیاء الهی می تواند مانع به کار بستن همین توانایی ها و اختیارات گردد ؛ در مورد امکان موارد ذکر شده هم امکان اظهار نظر قطعی وجود ندارد . اما به طور کلی در قرآن اشاره شده که ممکن است به واسطه مس و تماس جنیان با انسان نوعی اختلال روحی و رفتاری برای فرد پدید بیاید .
در قرآن در خصوص افرادی که اهل رباخواری هستند این تمثیل به کار رفته که مثل این افراد در هنگام برخواستن همانند مثل فردی است که به واسطه مس شدن توسط شیطان (جن) تعادل خود را از دست داده است :
« الَّذينَ يَأْكُلُونَ الرِّبا لا يَقُومُونَ إِلاَّ كَما يَقُومُ الَّذي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطانُ مِنَ الْمَس (5)كسانى كه ربا مى‏خورند، (در قيامت) برنمى‏خيزند مگر مانند كسى كه بر اثر تماسّ شيطان، ديوانه شده (و نمى‏تواند تعادل خود را حفظ كند گاهى زمين مى‏خورد، گاهى بپا مى‏خيزد) ؛ هرچند مطلب بیان شده در این آیه از تصریح کاملی برخوردار نیست ، اما می توان از آن به این نکته رسید که ممکن است افراد بر اثر تماس با برخی از اجنه گرفتار برخی عدم تعادل های روحی روانی یا رفتاری بشوند.
برای توضیحات بیشتردر مورد جنیان و زندگی آنان رجوع کنید به کتاب جن و شیطان، تألیف علی‌رضا رجالی تهرانی.

پی‌نوشت‌ها:
1. محمدتقی مصباح، معارف قرآن، ص 316، نشر مؤسسه در راه حق، قم 1367ش.
2.علامه مجلسى، بحار الأنوار، مؤسسة الوفاء بيروت - لبنان، 1404 ه ق ، ج 47 ص 149.
3. همان ، ج 27 ص 17.
4. انبیاء (21) آیه 82.
5. بقره (2) آیه 275.