مضاربه

پرسش 1:
مضاربه
شرح : بسم الله الرحمن الرحيم با سلام و احترام احتراما شرکتي تحت لواي سرمايه گذاري و نيز اينکه اعلام داشت خارجي است و صاحبان آن آمريکايي و بالطبع از کفار هستند شروع به جذب سرمايه کرد.به اين شکل که مثلا با سرمايه گذاري يک ميليون و پنجاه هزار تومان در اين شرکت به مدت 52 هفته 3% يا 30 هزار تومان پرداخت مينمايد که مجموعا يک ميليون و پانصد و شصت هزار تومان مي شود.و با در نظر گرفتن اينکه قرار نبود اصل سرمايه يعني يک ميليون و پنجاه هزار تومان در آينده عودت داده شود اينطور تلقي ميشد که مبلغ دريافتي در 52 هفته شامل اصل سرمايه و سود يک سال است.پس از مدتي کاشف به عمل آمد که اين شرکت جعلي بوده و صاحبان آن ايراني و مسلمان بوده اند و قصد کلاهبرداري از عموم مردم را داشته اند.شرعا سوالاتي مطرح مي گردد که خواهشمند است از لحاظ شرعي اين جانب را راهنمايي بفرمائيد. 1.آيا با در نظر گرفتن اينکه طبق اعلام صاحبان شرکت که به دروغ گفته بودند اين شرکت آمريکائي و صاحبان آن از کفار بوده اند گمان سرمايه گذار نيز بر اين بوده است آيا حتي اگر اين سرمايه گذاري ربوي بوده باشد براي سرمايه گذار با آن پيشينه ي ذهني مذکور اشکال شرعي داشته است؟ ؟
پاسخ:

با سلام و سپاس از ارتباطتان با مرکز ملي پاسخگويي به سوالات ديني و مذهبي
1- در فرض سؤال که نمي دانسته صاحب شرکت افراد مسلمان و کلاه بردار هستند، اصل سرمايه گذاري براي گرفتن سود حرام نبوده است و از اين جهت مرتکب گناه نشده است، چون به قصد سود گرفتن از کفار پول گذاشته و سود گرفتن از کفار اشکال ندارد. (1)
پي نوشت:
1. آيت الله نوري همداني، توضيح المسائل، مسأله 2074.
پرسش 2:
اگر شخصي موفق نشده باشد به مدت 52هفته سود دريافت نمايد و بنابراين نه تنها سودي دريافت نکرده باشد بلکه اصل سرمايه گذاري اوليه خود را نيز دريافت ننموده باشد. آيا مبلغي که دريافت کرده درآمد و سود محسوب ميشود يا بخشي از سرمايه ي خودش؟و آيا دريافت آن اشکال شرعي داشته است؟
پاسخ:

در فرض سؤال پولي که دريافت کرده است به نيّت بخش از اصل سرمايه حساب کند؛ دريافت آن اشکال ندارد.(1)
پي نوشت:
1. سؤال حضوري از دفتر آيت الله نوري همداني.
پرسش 3:
اگر شخصي که خود سرمايه گذاري کرده باشد و شخص ديگري را نيز به اين کار ترغيب کرده باشد و شخص دوم چون بر اساس پيشنهاد شخص اول سرمايه گذاري کرده است و مالباخته شده است به اين دليل که صاحبان شرکت از پرداخت سرمايه شخص دوم امتناع کرده باشند شخص اول به جاي آنها سرمايه شخص دوم را از جانب خودش پرداخته باشد آيا حق دارد اين مبلغ را از صاحبان شرکت دريافت نمايد؟
پاسخ:

در صورتي که فرد اول ضامن شخص دوم از جهت خسارت نشده باشد و فقط به شرکت معرفي کرده باشد، فرد دوم حق رجوع به فرد اول را ندارد و فرد اول ضامن پول تلف شده فرد دوم نيست.
اما اگر فرد اول پول فرد دوم را از خودش داده باشد، و خسارت هم از طرف همان شرکت وارد شده باشد، به عنوان جبران خسارت خود مي تواند از صاحبان شرکت پول را دريافت کند. (1)
پي نوشت:
1. سؤال تلفني (7740850-0251) از دفتر آيت الله نوري همداني.

پرسش 4:
اگر شخصي موفق شده باشد کل 52هفته را دريافت کند و بنابر اين سود کرده باشد و نيز در اثر جذب سرمايه گذار براي اين شرکت مبالغي دريافت نموده باشد و با در نظر گرفتن اينکه گمان ميکرده که اين سرمايه گذاري در يک شرکت خارجي بوده است دريافت سود سرمايه براي اين فرد چه حکمي داشته و دارد؟و اگر قرار باشد بخشي از آن را به عنوان رد مظالم مسترد نمايد چه مقدار از آن است؟آيا ميتواند اصل سرمايه خويش را پس ندهد؟ با تشکر و التماس دعا
پاسخ:

در فرض سؤال که علاوه براصل پول ، سود هم گرفته است و قرار داد مضاربه هم نبوده است، گرفتن سود آن حرام است و بايد به صاحبان شرکتي که سود داده بر گرداند و اگر دسترسي به صاحبان شرکت به هيچ وجه ممکن نباشد، بايد سود ان را از طرف صاحبان شرکت به فقراء صدقه بدهد.(1)
پي نوشت:
1. سؤال تلفني (7740850-0251) از دفتر آيت الله نوري همداني.