دعاكردن

یکی از چیزهایی که در قرآن و روایات مورد توجه و تأکید قرار گرفته دعا می باشد. خداوند در قرآن می­فرماید: « أُدعُونِی أستَجِب لکُم »بخوانید مرا تا دعای شما را اجابت کنم.
در آیات و روایات بسیاری این نکته مورد تأکید قرار گرفته است که دعای شما اگر با شرایط آن صورت بگیرد مورد قبول واقع می شودامام صادق (ع) می­فرمایند : «إحفِظ آدابَ الدّعا و أُنظُر مَن تَدعُو و کیف تَدعُو و لماذا تَدعُو ... فإن لم تأتِ بشرطِ الدّعا فلا تَنتَظِر الاِجابهَ»(2)آداب دعا را به جا آور و ببین چه کسی را می­خوانی و چگونه می­خوانی و برای چه می­خوانی ...پس اگر شرط دعا را بجا نیاوری منتظر استجابت نباش.
دعا دارای آداب و شرایطی است؛ اینکه انسان در ابتدا حمد و ثنای الهی را بگوید و بر پیامبر صلوات بفرستد و اصرار بر دعا و خواسته خود داشته باشد، و برای همگان دعا کند و...؛ اگر انسان آداب و شرایط دعا را در نظر بگیرد و با خلوص نیت دعا کند دعای او مورد قبول قرار می گیرد و هرگز دعای او بی اثر نخواهد بود. از روايات استفاده مي شود که هيچ دعايي بي اثر نيست. هر دعايي در دنيا و آخرت تأثير مناسب خود را دارد، پس در واقع هر دعائي به اجابت مي رسد، اما گونه هاي اجابت آن مختلف است. نتيجه آن که دعا در هر صورت مستجاب است. اما نحوه استجابت دعا فرق مي کند.
امام سجاد(ع) مي فرمايد: دعاي مؤمن يکي از سه فايده را دارد:
1-يا براي او ذخيره مي گردد تا در آخرت بهتر از آن چه در دنيا طلب کرده بود به او داده شود،
-2يا در دنيا برآورده مي شود
3-يا بلايي را که مي خواست در دنيا به او برسد، از وي دور مي کند (3)
البته در رابطه با دعا از این نکته نباید غفلت نمود که خداوند تمام کارهایش را از روی مصلحت انجام می دهد، خداوند، هر چيزي را براي انسان آفريده و هر نعمتي را به او داده و يا هر چيزي را به او نداده و باز داشته، با توجه به خير و صلاح و در نظر گرفتن منفعت و خوشبختي انسان بوده است. بنا بر اين خداوند چون بنده مؤمنش را دوست دارد، دعاها و حاجاتي را که از خدا مي خواهد، اگر خير و مصلحت و منفعت بنده اش در آن باشد، اجابت مي کند و بايد به اين نکته توجه کرد که همانگونه که ذکر شد، دعا در هر صورت مستجاب است، ولي نحوه استجابت دعا متفاوت است، اگر چه در ظاهر آنچه به مصلحت ما نبوده، برآورده نشده است، ولي به دعاي ما توجه شده و مورد اجابت قرار گرفته است،چرا که ما از غيب و سرانجام کارها بي اطلاع هستيم. خيلي اوقات برآورده شدن حاجاتي را صد در صد به نفع و مصلحت خود مي پنداريم، در حالي که واقع امر اين گونه نيست يا بر عکس سختي ها، مصيبت ها و مشکلات يا نرسيدن به يک هدف يا جور نشدن يک معامله يا ازدواج و مانند آن را صد در صد به ضرر خود مي پنداريم؛ حال آن که آنچه خداوند مي داند و براي ما مقرر کرده ، به ضرر ما نيست. قرآن کريم مي فرمايد: عسي ان تکرهوا شيئا و هو خير لکم و عسي ان تحبوا شيئا و هو شرّ لکم(4) ؛ چه بسا چيزي را بد و ناگوار بدانيد، در حالي که خير شما در آن است يا چيزي را دوست داشته باشيد. اما واقع امر اين است که آن چيز به ضرر شما است.
بنا بر این انسان در هر حال نباید از دعا کردن نا امید شود. چرا که گاهي خود دعا مورد اجابت قرار می گیرد، اما خواسته انسان در ظاهر به خاطر اينکه مصلحت او نبوده، بر آورده نمي شود؛ زيرا آنچه خداوند در عوض دعا براي بنده اش در نظر گرفته و مي خواهد آن را در آخرت به بنده خود عطا کند، بسيار برتر از آن چيز هايي است که انسان از خدا خواسته است.
اگر کسي بداند خداوند در عوض عدم اجابت دعا، چه پاداشي براي او در آخرت در نظر گرفته است، هرگز نااميد نمي شود و دست از دعا و راز و نیاز با خداوند بر نمی دارد، همانگونه که در سؤال خود نیز ذکر کرده اید خداوند از همه ما مهرمان تر و دلسوز تر است، او در برابر دعای ما سکوت نمی کند و قطعا هیچ دعایی از ما در درگاه خداوند بی جواب و بی تأثیر نخواهد بود. امام صادق(ع) مي فرمايد: روز قيامت خداوند مي فرمايد: اي بنده من! مرا خواندي و اجابتت را به تأخير انداختم. اکنون ثواب و پاداش تو چنين و چنان است. پس مؤمن آرزو مي کند که اي کاش هيچ دعايي از او در دنيا اجابت نمي شد، براي آن ثواب و پاداش نيک که مي بيند. (5)
موفق باشید.
پی نوشت:
1.غافر(40)آیه 60.
2.علامه مجلسی، بحار الانوار، بیروت، موسسه الوفاء، 1404ه.ق ، ج 90 ، ص322 ، باب 17 آداب الدعا.
3. حسن بن شعبه حراني، تحف العقول،قم، نشر اسلامي، 1404 ه ق، ص 22.
4.بقره (2) آيه 216.
5.ثقه الاسلام کليني، اصول کافي، دار الکتب الاسلاميه، تهران ، 1365 ه ش ، ج 4 ،ص 247.