چند سوال

پرسش: چند سوال
شرح : با عرض سلام و خسته نباشید.سوالاتی داشتم که اگر ممکن است پاسخ دهید: 1-چه دعا یا آیه هایی برای از بین بردن ترس در وجود و همینطور افزایش دادن اراده در کار ها خوب است؟
پاسخ:
جناب آقای ارزیاب
علاوه بر پاسخ روانشناختی پاسخ از منظر اخلاق(توسط پاسخگوی اخلاق پاسخگویی شده) را نیزگذاشتیم. در صورت عدم تایید از منظر اخلاقی حذف گردد.

پرسشگر گرامی؛ پاسخ سوال شما را از دو جنبه روانشانسی و اخلاقی- تربیتی خدمتتان ارائه می نماییم.
نخست از منظر روانشناسی
با سلام و سپاس از اینکه مرکز ما را برای پاسخ و راهنمایی برگزیده اید، پرسشگر گرامی ما در اینجا علاوه بر تقدیم دعاهایی در موضوعات درخواستی شما، چند کلمه ای در مورد ریشه روانشناختی ترستان صحبت خواهیم نمود، زیرا همان طور که می دانید جهان، جهان اسباب و مشببات است و خداوند حکیم برای هر مسببی سببی نهاده و برای هر دردی دارویی مشخص ساخته، دعا و نیایش را التیام بخش دردهای روحی قرار داده، و درمانهای روانشناختی را التیام بخش مشکلات روان، و شفای بیماریهای جسمی را در دارو قرار داده است. لذا برای اینکه ما درک بهتری از مشکلتان داشته باشیم تا بتوانیم به ریشه یابی و راهنمایی جهت درمان آن بپردازیم نیاز به دانستن مسائلی داریم که در زیر برایتان مطرح می‌کنم، در وهله ی اول بهتر بود مقداری در مورد موضوع ترس خود برایمان می نوشتید، مثلا می فرمودید، از چه می ترسید؟ هنگام ترس چه علائم جسمی و روانی مثل اضطراب در شما پیدا می شود؟ این ترستان از کی شروع شده؟ ترس‌تان در چه موقعیتهایی بروز می کند و عامل شدت یافتن آن چیست؟ در چه موقعیتهایی این شدت افت پیدا می کند؟ به نظر خودتان علت پیدایش ترس‌تان چه می باشد؟ آیا در خانواده ی درجه یک خود مثل پدر، مادر، خواهر، برادر، عمه، دایی، خاله، و عمو موردی مشابه حالت خود دارید؟ این ترس چه مشکلاتی برای شما ایجاد کرده است؟ آیا تا کنون در مورد ترس خود با مشاور و یا رواندرمانگر صحبت کرده اید؟ پرسشگر عزیز اگر خواهان حل ریشه ای مشکل خود هستید لطفا به سوالات مطرح شده پاسخ داده و آنرا برای ما ارسال نمایید تا بتوانیم به نحو شایسته ای پاسخگوی شما باشیم.
و اما در مورد افزایش اراده نیز باید می فرمودید چه امری باعث شده که نسبت به اراده و نفس خود سوء ظن پیدا کنید؟ یعنی ریشه ی طرحواره «من بیکفایت» شما در چه چیزی نهفته است؟ و بعد از چه واقعه ای این طرحواره برای شما شکل گرفته است و به نظر شما عامل آن چه بوده است؟ اگر صورت مسئله را بصورت شفافی برای ما روشن می ساختید، توضیحات و راهکار ارائه شده توسط ما نیز می توانست جنبه عینی تر و عملی تری بخود بگیرد. اما بهر حال ما در اینجا به برخی راهکارهای تقویت اراده اشاره می کنیم و برای ارائه ی راهکارهای عملی تر منتظر مکاتبه ی بعدی شما می مانیم.
1. هر كاري كه ميýخواهيد انجام دهيد با دقت آن را ارزيابي كنيد و سپس براي انجام آن تصميم بگيريد.
2. از تقليد و پيروي كوركورانه از ديگران در هر كاري جداً اجتناب كنيد.
3. از بيان جمله «نميýتوانم» خودداري و بجاي آن به خود تلقين كنيد كه «من به خوبي از عهده اين كار بر ميýآيم».
4. براي شروع كار و تقويت اراده خود از كارهاي كوچك شروع كنيد مثلا تصميم بگيريد صبحýها در يك ساعت معيني از خواب بيدار شويد.
5. بعد از بيدار شدن از خواب و خواندن نماز صبح تصميم بگيريد 10 دقيقه قرآن بخوانيد.
6. اگر در انجام كارها موفق شديد حتما به خودتان جايزه بدهيد و آن را در دفتر كارهاي روزانه خود به عنوان يك موفقيت ثبت كنيد.
7. بعد از هر موفقيتي خدا را شكر كنيد و با خود عهد ببنديد كه به شكرانه موفقيتي كه نصيب شما شده آن كار را ادامه دهيد.
8. بعد از موفقيت در كارهاي فوق برای ارتقاء وجودی خودتان تصميم جديدي اتخاذ كنيد مثلا با خود شرط كنيد كه هر روزبه جای 10 دقیقه ورزش 15 دقيقه ورزش كنید و بعد از موفقیت هی تدریجا ساعات را زیاد کنید تا بحد نرمال برسد..
9. در صورت موفقيت در تصميم جديد يك علامت مثبت ديگر در كارنامه خود ثبت كنيد.
10. اگر در تصميم جديد ناكام شديد علل آن را بررسي كنيد در صورت تنبيلي و كاهلي خود را جريمه كنيد مثلا يك روز روزه بگيريد.
11. به همين ترتيب هر روز چند كار ارادي براي خود در نظر بگيريد و انجام دهيد البته مراقب باشيد انتخاب كارها از روي واقعýبيني باشد و از تصميمýگيريýهاي بلند پروازانه خودداري كنيد و سعي نمائيد درجه مشكلي كارها را بتدريج افزايش دهيد تا با تحمل نفس شما همخواني داشته باشد. زیرا در غیر اینصورت من بیکفایت شما تقویت شده و اراده و اعتماد بنفستان کاهش می یابد.
12. بعد از اين كه خود را در انجام برخي از كارهاي ايجابي مثل صبح زود بيدار شدن، نماز سر وقت، تلاوت قرآن و ورزش صبحگاهي، موفق شديد براي انجام كارهاي سلبي تصميم بگيريد يعني تصميم بگيريد كارهايي كه نبايد انجام دهيد را بتدريج ترك كنيد مثلا به عنوان نمونه ميýخواهيد غرايز جنسي خود را مهار كنيد.
13- دقت داشته باشید که رعایت تدریج در برنامه ریزی ها اساس موفقیت درآن است، لذا مثلا یکهو تصمیم نگیرید، که روزی سه ساعت ورزش کنید و یا دویست صفحه کتاب بخوانید، زیرا قطعا در این تصمیم شکست می خورید و اعتماد به نفس شما آسیب می بیند و طرحواره ی من بی‌کفایت در شما شکل می گیرد و تصورتان این می شود که شما ذاتا اهل برنامه ریزی نیستید و شکست در امور سرنوشت حتمی شما است.
12- خواندن دعای« لاحول و لاقوه الا بالله» تاثیر زیادی در تقویت اراده و اعتماد به نفس در مراحل یاد شده دارد. زیرا دعا به معنی خواستن و آرزوی قلبی داشتن است و وقتی شما دعا می کنید به این معنی است که می خواهید و وقتی می خواهید باید راهکارهای عملی را نیز انجام دهید زیرا طبق فرموده قرآن کریم، خداوند سرنوشت هیچ کسی را تغییر نمی‌دهد مگر اینکه او هم خود را تغییر دهد. و یا می فرماید که انسان فقط به اندازه تلاش خود بهره می برد. و این امر معنی واقعی دعا را که تلاش همراه درخواست است، روشن می سازد.
در کتاب شریف مفاتیح الجنان دعایی برای دفع غم و ترس ذکر شده که امام صادق علیه السلام آنرا برای برخی از اصحاب خود تعلیم نموده است: اعددت لکل عظیمه لااله الا الله و لکل هم و غم لاحول و لا قوه الا بالله محمد النور الاول و علی النور الثانی، و الائمه الابرار عده للقاء الله ذل کل شی لعظمه الله و اسئل الله عز و جل الکفایه.

پاسخ از منظر اخلاقی

برادر گرامی!
سؤال شما شامل دو قسمت است، یکی راجع به ترس و دیگری راجع به اراده؛ و اما پرسش شما در رابطه با ترس؛،
برای تحقق این خواسته و رسیدن به هدف لازم است همزمان سه گونه نگاه درمانی و آسیب زدایی به موضوع داشته باشیم0
یکی نگاه علمی وتجربی ،
دوم، نگاه معرفتی
سوم، دعا درمانی0
نگاه اول:
به طور کلی برای رفع استرس روش های ذیل به صورت یک برنامه روزانه پیشنهاد می‏شود.
1- هر روز به آرامی از خواب بیدار شوید ،یعنی با بیدار شدن از خواب بلافاصله از رختخواب با عجله جدا نشوید. سعی کنید یک تا دو دقیقه در رختخواب بمانید0 ابتدأ نفس عمیق بکشید و با نام و یاد خدا روز را شروع کنید . آرزوی یک روز خوب را برای خودداشته باشید، و به خدای متعال توکل کنید
2- ارتباط خودتان را با خداوند قوی کنید .همیشه به خودتان بگوئید خداوند مرا دوست دارد و از کمک‏های او بهره مند خواهید شد.
3- تلقین و دور کردن ترس منفی از خود
4- به تغذیه‏ی خودتان توجه داشته باشیدیک رژیم غذائی سا لم را در پیش بگیرید و به ورزش نیز توجه داشته باشید0
5- مهم ترین توصیه ما به ا فرادی که دچار استرس و اضطراب هستند،‌ این است که درهای دیروز و فردا را به روی خویش محکم ببندید. فقط به کارها و تکالیف امروزتان بیند یشید. در حواد ث و خاطرات گذشته را قفل کنید، و درمورد آینده چه پیش خواهد آمد هر گز فکر نکنید0.
نگاه دوم:
روح انسان برای رهایی از هیجانات و استرس ها محتاج تکیه گا هی مطمئن است . اعتقاد توحیدی صحیح در مؤمن این با ور را به وجود می آورد که ذره ای در عا لم هستی مؤثر نیست مگر به اذن خدا .چنین توکل واعتقادی نیازمند مقدمات معرفتی خاصی است، به گونه ای که در گام اول ، عقل انسان قانع شود که خداوند، قادر به هر چیزی است وچیزی از اختیار او خارج نیست و در بر آوردن حوائج انسان بخلی ندارد0 این معرفت عقلانی هنگامی که با عمل خا لصانه همراه شد ،به معرفت قلبی تبدیل می شود وسبب «استقرار ایمان در قلب» می شود.
آنچه انسان را به آرامش و نشاط روحی نایل می گرداند ،قوّت و انرژی می بخشد ،عشق و دلبری می آفریند و از همه خستگی ها ،استرس ها ،اضطراب ها ،دغدغه ها،و بالاخره از همه هیاهو های جهان مادی دور نگه می دارد ،ایمانی است که از مرحله معرفت عقلانی به معرفت قلبی رسیده باشد و ایمان را در قلب مستقر و مأوا داده باشد.
نگاه سوم:
دعا هایی که ذیلا ذکر می گردد، جهت رفع خوف و ترس و اضطراب و پیدایش آرامش روان و تقویت ایمان و حل بسیاری از مشکلات مؤثر است.
1- از امام باقر روایت شده هرگاه از چیزی ترسیدی روبه قبله کن و دو رکعت نماز بخوان و بعد بگو: « يَا أَبْصَرَ النَّاظِرِينَ وَ يَا أَسْمَعَ السَّامِعِينَ وَ يَا أَسْرَعَ الْحَاسِبِينَ وَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِين» این کلمات را هفتاد مرتبه و در هر مرتبه حاجت خود را ذکر کن.(1)
2.از پیامبر اکرم (ص) وارد شده است هرکه هم و غمی و یا اندوه و بلا و بلایی به او برسد این دعا را بخواند: «اللَّهُ رَبِّي لَا أُشْرِكُ بِهِ شَيْئاً تَوَكَّلْتُ عَلَى الْحَيِّ الَّذِي لا يَمُوتُ‏»(2)
در مفاتیح الجنان مرحوم شیخ عباس قمی (ره) در قسمت ادعیه برای دفع اندوه و خوف دوازده دعا را در این خصوص ذکر کرده است که در صورت تمایل به این کتاب مراجعه فرمایید.
3- توجه به این آیه شریفه:«الا بذکر الله تطمئن ا لقلوب»(2)
4- پای بندی به خواندن نماز در اول وقت.
5- بعد از هر نماز ده مرتبه بخوانید: "سبحان ربی العظیم و بحمده و لا حول و لا قوة الا بالله العلی العظیم"
و اما در رابطه با اراده؛
برای تقویت اراده نیز باید به عوامل تأثیر گذار توجه کنید.عوامل مؤثر در اراده دو دسته اند : معنوی و غیر معنوی یا کاربردی .
عوامل کاربردی جهت تقویت اراده :
1- اصل مقاومت
اصل مقاومت یا اصل تسلیم ناپذیرى به این معنی است که انسان در برابر شکست‏ها و ناکامى‏ها مقاومت کند؛ زیرا برخى از شکست‏ها زمینه پیروزى‏هاى بزرگ را فراهم مى‏کند.
2- امید داشتن
دومین اصلى که نقش بنیادى در تقویت اراده دارد، امیدوارى است. انسان باید در زندگى با امید زندگى نماید. یأس و نا امیدى انسان را از رسیدن به هدف باز داشته و روند زندگى را دچار مشکل مى‏کند. آن دسته از بزرگان که قله‏هاى موفقیت را کسب نمودند، امید به زندگى داشتند.
3 -تلقین به داشتن اراده قوى‏ و اعتماد به نفس
تلقین و خودباورى و اعتماد به نفس نیز عامل مهم تقویت اراده است. اگر انسان استعداد و قابلیت‏هاى خویش را بشناسد و باور کند که توان انجام خیلى از چیزها را دارد، در تصمیم‏گیرى خویش دچار مشکل نمى‏شود.
4- مطالعه و بهره‏گیرى از سرگذشت انسان‏هاى با اراده

برخی از عوامل معنوی جهت تقویت اراده :
1- روزه ، به ویژه روزه مستحبی سبب تقویت اراده می شود .
2- پایبندی به نماز به خصوص نماز اول وقت
3- خواندن نماز شب
بی تردید نماز در تقویت اراده انسان نقش بسزایی دارد. اراده محکم و استوار داشتن برای رویاروی با مشکلات است و نماز در این رابطه نقش مؤثری می تواند داشته باشد. خداوند در قرآن می فرماید:«و استعينوا بالصبر و الصلاه»(4)
علامه طباطبایی در ذیل این آیه می گوید: كلمه استعانت بمعناى طلب كمك است، و اين در وقتى صورت مى‏گيرد كه نيروى انسان به تنهايى نمى‏تواند مهم و يا حادثه‏اى را كه پيش آمده بر وفق مصلحت خود بر طرف سازد، و اينكه فرموده: از صبر و نماز براى مهمات و حوادث خود كمك بگيريد، براى اينست كه در حقيقت ياورى به جز خداى سبحان نيست، در مهمات ياور انسان مقاومت و خويشتن دارى آدمى است، به اينكه استقامت به خرج داده، ارتباط خود را با خدا وصل نموده، از صميم دل متوجه او شود، و به سوى او روى آورد، و اين همان صبر و نماز است، و اين دو بهترين وسيله براى پيروزى است، چون صبر هر بلا و يا حادثه عظيمى را كوچك و ناچيز مى‏كند، و نماز كه اقبال بخدا، و التجاء به او است، روح ايمان را زنده مى‏سازد، و به آدمى مى‏فهماند: كه بجايى تكيه دارد كه انهدام پذير نيست، و به سببى دست زده كه پاره شدنى نيست.(5)
4- تلاوت قرآن
5- توسل به امام زمان علیه السلام و خواندن زیارت آل یاسین و خواندن دعایی که بعد از زیارت در مفاتیح الجنان حاج شیخ عباس قمی آمده که ابتدای آن با این عبارت شروع می شود : اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَى مُحَمَّدٍ نَبِيِّ رَحْمَتِكَ وَ كَلِمَةِ نُورِكَ وَ أَنْ تَمْلَأَ قَلْبِي نُورَ الْيَقِينِ وَ صَدْرِي نُورَ الْإِيمَانِ وَ فِكْرِي نُورَ الثَّبَاتِ وَ عَزْمِي نُورَ الْعِلْمِ وَ قُوَّتِي نُورَ الْعَمَلِ وَ لِسَانِي نُورَ الصِّدْق‏ ....
موفق باشید.
پی نوشت ها:
1. قمی، شیخ عباس، مفاتیح الجنان، ذیل ادعیه رفع اندوه و خوف
2. همان،
3. رعد(13)،آیه 28.
4. بقره(2) آیه 45
5. علامه طباطبایی ، ترجمه المیزان، ترجمه محمد باقر موسوی همدانی ، قم، جامعه مدرسین، ج‏1، ص 229

پرسش: 2-آیا مایعی که هنگام شهوت یا غیر از زمان شهوت از بدن خارج میشود نجس است؟
پاسخ:
با سلام و تشکر به خاطر ارتباطتان با این مرکز.
مایعی که خارج می شود، اگر نشانه های خارج شدن منی را نداشته باشد، پاک می باشد .
آبی که گاهی بعد از تحریک جنسی از انسان خارج می شود و نشانه های منی را نداشته باشد و به آن «مذی» گفته می شود ،حکم منی را ندارد و پاک می باشد . غسل هم لازم ندارد و وضو را هم باطل نمی کند.(1)
نشانه های خروج منی در مردانی که مریض نیستند، دو تا است:
1- باجستن و پرش خارج می شود.
2- همراه با لذت و شهوت خارج می شود.
اگر رطوبتی از انسان خارج شود و شک کند که منی است یانه و هیچ یک از این دو نشانه یا بعضى از این دو نشانه را نداشته باشد، حکم منى را ندارد، غسل هم ندارد و لباس و بدن را هم نجس نمی کند . وضو را هم باطل نمی کند.(2)
پی نوشت ها:
1. آیت الله مکارم شیرازی، توضیح المسائل، مسأله 79
2. همان، مسأله 361.

پرسش: 3-آیا بغل کردن یا بوسیدن دختر دایی که از فرد 5 سال بزرگتر است توسط نوجوانی 15 ساله ایرادی دارد؟
پاسخ:
بوسیدن یا بغل کردن دختر دائی برای نوجوان 15 ساله نیز حرام است و فرقی نمی کند دختر دائی باشد یا غیر آن و بزرگ تر از پسر باشد یا کوچک تر.
حتی نگاه کردن به بدن و موی دختر دائی غیر از صورت و دستها تا مچ هرچند بدون قصد لذت باشد حرام است و نیز نگاه با قصد لذت به صورت همدیگر حرام است(1)
از بوسیدن و هر نوع ارتباط غیر متعارف با دختر دائی خود داری کنید و این کار ها شرعا حرام است و اثار منفی در زندگی شما و آن دختر ایجاد می شود.و بترسید که مجازات آن در همین دنیا شمارا گرفتار کند
پی نوشت:
1. آیت الله مکارم، توضیح المسائل؛ مسأله 2080

پرسش: 4-حکم دیدن فیلم های غیراخلاقی چیست و از کجا میتوانیم به مسئولان اطلاع دهیم تا اقدام به فیلتر آنان کنند؟
پاسخ:
1- نگاه کردن به فیلم های غیر اخلاقی که تحریک کننده غریزه جنسی و شهوی می باشد حرام است.(1)
2- این گونه امورظاهرا مربوط به وزارت اطلاعات و مخابرات می شود ولی مسئولین خود شان از وجود این نوع فیلم ها در اینترنت آگاهی دارند، و معمولا فیلتر می گذارند ولی ممکن است در برخی موارد فیلتر کار نکند.
پی نوشت:
1.آیت اله مکارم، استفتائات جديد، ج‏3، سؤال 679و 1688