"اعوذبالله من الشیطان الرجیم" یا" اعوذبالله من ال شیاطین الرجیم" ؟؟کدام بهتر است؟
با سلام و سپاس از ارتباطتان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
شیطان اسم خاص نیست، بلکه «اسم عام» است و بر هر موجود طغیانگر و گمراه کننده اطلاق میشود. به همین خاطر آیات قرآن از شیاطین جنّی و انسان سخن گفته است. اما آن که بر آدم سجده نکرد، ابلیس است که به خاطر فریبکاری نام شیطان بر او نهاده شد. بنابر این به هر موجود وسوسهگر و گمراه کننده، شیطان گفته میشود.
اما اگر بخواهیم به صورت مفصل تری به سوال شما بپردازیم، باید بگوییم: شیاطین جمع شیطان است، شیطان به معنای موجود شریر است و موجودی که شرّ در وجود او ملکه راسخه شده، او را شیطان گویند. ابلیس نیز چون منشأ و مرکز همه شرارت هاست، شیطان گفته است. (1) بنابراین شیاطین متعدد و فراوان اند. هم از جنس جنیان اند و هم از نوع آدمیان. قرآن کریم فرمود:«... لِکُلِّ نِبِیٍّ عَدُوًّا شَیَاطِینَ الإِنسِ وَالْجِنِّ... »(2) برای هر پیامبری دشمنی انسانی و جنی وجود دارد. پس شیاطین دسته ی ویژه ای از جنیان و آدمیان هستند که کارشان شرارت است. میان شیاطین جن فرد ممتازی در شیطنت وجود دارد که او را ابلیس گویند. (3)
اما درباره چگونگی تکثیر و پیدایش شیاطین باید گفت: برای این مفهوم سه مصداق در قرآن ذکر شده :
1 . ابلیس که همان "الشیطان الرجیم" است:
«إِنِّي أُعيذُها بِكَ وَ ذُرِّيَّتَها مِنَ الشَّيْطانِ الرَّجيمِ؛ (4) او و فرزندانش را از (وسوسههاى) شيطان رانده شده، در پناه تو قرار مىدهم». منظور از شیطان رجیم که در اینجا مادر مریم او و ذریه اش را از شرّ وی به خدا پناه می دهد، و در هر جای قرآن که ذکر شده، شیطان جن و "ابلیس" است که مظهر عصیان در برابر حق می باشد.
2. شیطان های جنی که ظاهرا ذریه و لشکر ابلیس هستند: «فَسَجَدُوا إِلاَّ إِبْليسَ كانَ مِنَ الْجِنِّ فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ أَ فَتَتَّخِذُونَهُ وَ ذُرِّيَّتَهُ أَوْلِياءَ مِنْ دُوني وَ هُمْ لَكُمْ عَدُوٌّ بِئْسَ لِلظَّالِمينَ بَدَلا ؛ (5) همگى سجده كردند جز ابليس- كه از جن بود- و از فرمان پروردگارش بيرون شد آيا (با اين حال،) او و فرزندانش را به جاى من اولياى خود انتخاب مىكنيد، در حالى كه آنها دشمن شما هستند؟! (فرمانبردارى از شيطان و فرزندانش به جاى اطاعت خدا،) چه جايگزينى بدى است براى ستمكاران!».
3. شیطان های انسانی که مریدان و یاوران ابلیس و ذریه او می باشند:
«وَ إِذا لَقُوا الَّذينَ آمَنُوا قالُوا آمَنَّا وَ إِذا خَلَوْا إِلى شَياطينِهِمْ قالُوا إِنَّا مَعَكُمْ إِنَّما نَحْنُ مُسْتَهْزِؤُنَ؛ (6) و هنگامى كه با شيطان هاى خود خلوت مىكنند، مىگويند:«ما با شمائيم! ما فقط (آن ها را) مسخره مىكنيم».
این شیاطینی که منافقان به هنگام خلوت با آن ها ، خود را مسخره کننده مؤمنان معرفی می کنند، شیاطین انسانی هستند؛ یعنی همان رهبران نفاق و گمراهی.
بنا بر این شیطان یک مفهوم است که مصداق های مختلفی می تواند داشته باشد که هم از جن هستند و هم از انسان ها و جمع آن شیاطین است.
نتیجه گیری: از آنجایی که شیطان بزرگ و معلم، شیطان رانده شدۀ از درگاه الهی است، وقتی شما "اعوذبالله من الشیطان الرجیم" می گویید، شیاطین دیگر که شاگردان این شیطان است را در بر می گیرد؛ لذا واژۀ شیطان رجیم از آل شیطان، عام و کلی تر است و با گفتن شیطان، بقیۀ شیاطین را هم در بر می گیرد.
پی نوشت ها:
1. محمدتقی مصباح، معارف قرآن، ص297-298، قم: نشر مؤسسه در راه حق، 1366ش.
2. انعام(6)آیه 112.
3.محمدتقی مصباح، معارف قرآن، ص498. قم: نشر مؤسسه در راه حق، 1366ش.
4. آل عمران (3) آیه 36.
5. کهف (18) آیه 50.
6. بقره (2) آیه 14.
