چگونه بر خشم خود غلبه کنم؟

پرخاشگري ( aggression ) عبارتست از رفتاري كه هدف آن صدمه زدن به خود يا به ديگري مي باشد در اين تعريف قصد و نيت فرد مهم است. يعني رفتاري پرخاشگري محسوب مي شود كه از روي قصد و عمد براي صدمه زدن به ديگري يا به خود انجام گرفته باشد.
سنین جوانی و پایان نوجوانی علاوه بر اينكه با تغييرات بيولوژيكي، شناختي و رشد جنسي روبه‌رو است، همچنین سن ایجاد سازگاری با انتظارات والدين، مدرسه و گروه همسالان است كه با سرعت در حال تغییر و تحول اند. یکی از ویژگی های این دوران، احساس خشم و رفتار پرخاشگرانه است.
علل پرخاشگری:
1- تجاوز به مالكيت فرد: يعني زماني كه كسي بدون اجازه و با زور و قلدري و يا پنهاني وسايل ومتعلقات فرد را برمي‌دارد و در امور شخصي وي دخالت مي‌كند
2- تحقیر شدن: مانندمورد تمسخر، بي‌احترامي و حتی فحش و ناسزا واقع شدن.
3- مورد حمله فيزيكي قرار گرفتن: مانند هل، كتك، پرت شدن شي و فشار از جانب عاملی خارجی مانند والدین.
4- طرد كردن: وقتي جوان توسط فرد يا گروهي طرد مي‌شود و يا به جمع ساير همسالانش پذيرفته نمي‌شود.
5- اصرار و پافشاري براي انجام كاري: زماني كه جوان مايل نيست كاري را انجام دهد ولي والدين و اطرافيان وي با اصرار و زور او را مجبور به انجام كاري مي‌كنند.
6- از ديگر عوامل مهم رفتار پرخاشگرانه، اعمال شيوه‌هاي تربيتي مستبدانه و پرخاشگرانه در خانواده است. پدر يا مادري كه در خانواده پرخاشگري مي‌كند، سرمشقي براي نوجوان خود مي‌شود، جوان یا نوجوان با مشاهده و تقليد رفتار پرخاشگرانه والدين، پرخاشگري را ياد مي‌گيرد و از آن براي غلبه بر ناكامي‌ها و كنار آمدن با موقعيت‌هاي سخت زندگي، استفاده مي‌كند.
7- يكي از دلايل تكرار رفتار پرخاشگرانه اين است كه نوجوان به اين نتيجه مي‌رسد كه نه‌تنها رفتار پرخاشگرانه‌اش منجر به پيامد بدي نمي‌شود. بلكه تقويت هم مي‌شود. مثلاً والدين گاهي چون حوصله سر و صدا و داد و فريادهاي جوان یانوجوان خود را ندارند يا از رفتارهاي پرخاشگرانه او مي‌ترسند، هنگام بروز رفتار پرخاشگرانه از سوي او سريع او را به خواسته‌اش مي‌رسانند تا او را آرام كنند، در نتيجه فرد ياد مي‌گيرد براي رسيدن به خواسته‌اش پرخاشگري كند.
8- در نهایت می توان این احتمال را هم در نظر گرفت که مشکل پرخاشگری راهی برای خروج از مشکلات و بحران های روحی و روانی باشد. در صورتی که احساس غم و افسردگی در زندگی شما وجود دارد، هر چه سریعتر با همکاران ما در بخش پاسخ گویی تلفنی تماس بگیرید (09640 بدون پیش شماره و به صورت رایگان)
در مواردی که مشکل پرخاشگری تنها با همکاری کل خانواده قابل حل باشد، متخصصین امر توصیه به برگزاری جلسات مشاوره با تمام اعضای خانواده می کنند. بنابراین در ادامه راه کارهایی را جهت حل مشکل شما ارائه می دهیم و از شما می خواهیم، در صورت لزوم به همراه والدین خود از کمک های تخصصی مشاورین خانواده بهره مند شوید.
راه کارها.
1. كاملا به خود مطمئن باشيد كه مى‏توانيد روحيه خود را تغيير دهيد ولى براى نتيجه گيرى عجول نباشيد؛ برای تغییر نیاز به یک سال تمرین دارید.
2. از حساسيت بيش از حد در هر زمينه بپرهيزيد.
3. همواره در هر مسأله‏اى ابتدا از ديگران انتظار بدترين برخورد را داشته باشيد و خود را براى تحمل آن آماده كنيد. اين مسأله باعث مى‏شود برخوردهاى بهتر از مورد انتظار در شما ايجاد خوشنودى نمايد. در حالى كه اگر هميشه انتظار برخورد خوب داشته باشيد چه بسا نتيجه عكس خواهيد گرفت.
4. با خود شرط كنيد كه هيچ گاه و در هيچ شرايطى برخورد تند نداشته باشيد و اگر ناگهان از شما برخورد تندى سر زد خود را جريمه كنيد؛ مثلا تصميم بگيريد كه مثلا اگر بر سر كسى فرياد زديد فلان مبلغ صدقه بدهيد، يا شب نماز شب بخوانيد، و يا يك روز روزه بگيريد.
5. از تفريحات سالم و تقويت كننده اراده؛ مانند شنا، و پياده‏روى و گردش در طبيعت و... نيز استفاده كنيد.
6. در تصميم‏گيرى‏ها حتى‏الامكان با افراد عاقل و پخته مشورت نماييد و از اقدامات عجولانه و مطالعه نشده بپرهيزيد.
7. بيشتر با افراد خوش خلق و غير عصبى معاشرت كنيد.
8. از موقعيت‏هاى كه زمينه تندخويى در آن فراوان است اجتناب كنيد و در موقعيت‏هايى حضور يابيد كه رفتار پرخاشگرانه در آن جا ديده نمى‏شود و از موقعيت‏هاى كه شما را به تندى نمودن دعوت مى‏كند دور شويد.
9. قبل از هر عملى در مورد پيامد آن تفكّر و انديشه كنيد و آنگاه اقدام نمائيد و با تمرين اين راهكار و بكارگيرى آن در مورد تمام رفتارها، اندك اندك كنترل خويش را بر تمام رفتارها توسعه بخشيد.
10. به برخى رفتارها و حالاتى كه از افراد سر زد و شما را به عصبانيت دعوت مى‏كند توجه نكنيد مثلاً اگر كسى با حرف ناروا شما را بر مى‏افروزد از شنيدن و گوش سپردن به سخنان وى اجتناب كنيد و حتى گوش ندهيد يا محيط را ترك كنيد و ديگر به گفته‏هاى او دقت و توجه نكرده و آنها را در ذهن خود مرور نكنيد نسبت به ديگر اعمال فيزيكى و رفتارهاى پرخاشگرانه و تحريك كننده نيز همين طور واكنش نشان دهيد و راه بى‏توجهى و تغافل را پيش گيريد.
11. سطح شناخت خود را با مطالعه و تفكر از زشتى، ناپسند بودن، غيرقابل جبران بودن اعمال پرخاشگرانه بالا ببريد. مثلاً روايات، آيات و داستان‏هايى را كه در مورد اين نوع رفتارها و آثار آن‏ها نوشته شده مطالعه كنيد و بعد در مورد آنها فكر كنيد.
12- برای خاموش شدن آتش خشم باید تغییر وضع و حالت داد. پیامبر اكرم(ص) می‏فرماید: «اگر یكی از شما دچار خشم شد اگر ایستاده است بنشیند و اگر نشسته است بخوابد و اگر خشمش فرو نشست با آب سرد وضو بگیرد یا بدن را شستشو دهد» (محجة البیضاء، ج 5، ص 307).
13. از خواندن قرآن به مقدار زياد و در نوبت‏ها متعدد در طول 24 ساعت هرگز غفلت نورزيد چه قرآن تأثير عظيم در رسيدن به حالت سكينه و آرامش درونى دارد. همين طور عبادت‏هاى خود مانند نماز را در اول وقت و با حضور قلب كامل بجا آوريد كه تأثير بزرگى در رسيدن به اطمينان خاطر دارد و آدمى را از درون به سكوى آرامش مى‏سپارد.
14. شرح موارد فوق را در جدولى بنويسيد و موارد انجام و يا تخلف از آن را يادداشت كنيد و همواره سعى كنيد موارد تخلف را كاهش داده و بيشتر از پيش خود را به انجام آنها مقيد سازيد و حتى قبل از بروز آن موقعيت‏ها و به صورت مستمر راهكارهاى فوق را سرلوحه اعمال خود قرار دهيد و از آن به بعد بايد ميزان موارد پرخاشگرى شما كاهش يابد و آنها را نيز يادداشت كنيد و كم كم از ميزان آن‏ها در طول روز، هفته و... بكاهيد و خود تنبيهى را بكار بگيريد.
15. از ميزان پايبندى خود به راهكارها و تأثير آنها در تسلط بر رفتارتان گزارشى براى ما ارسال نمائيد تا پيشرفت و سير حل مشكل را با همكارى همديگر پيگيرى نماييم و در صورت لزوم راهكارهاى ديگرى خدمتتان ارائه كنيم.
16- بهترین ذکر و دعا جهت مقابله با عصبانیت، گفتن "اعوذ بالله من الشیطان الرجیم" است. گفتن این كلمه انسان را متوجه می‌كند كه غضب حالت شیطانی است و ابلیس دشمن انسان است و نباید آدمی به حرف شیطان گوش دهد. اگر گوش داد، به ضررش تمام می‌شود.
17 - ساكت شدن و حرف نزدن : علی (ع) فرمود: «غضب را با سكوت مداوا كنید».( محمد محمدی ری شهری، همان، واژة غضب)
18 - تفكر در ثواب و منفعت فرونشاندن غضب: پیامبر (ص)می فرمود: «هر كس غضبش را نگه دارد، خداوند عذابش را از وی نگه می‌دارد» (همان).