رفتن به حج تمتع واجب است یا کمک به مستضعف ؟

در خصوص فروش فیش حج تمتع و اینکه آیا از نظر شرعی این کار اشکالی دارد یا نه؟ فتوای حضرت امام در این خصوص این است: اگر صاحب فیش خودش مستطیع نباشد یا در گذشته حج واجبش را انجام داده باشد و نیز خرید و فروش فیش مخالف مقررات جمهوری اسلامی نباشد، فروختن آن به قیمت توافقی مانعی ندارد. (1)
با توجه به اینکه شما مرجع تقلید خود را مشخص نکرده اید، در صورت تمایل می توانید با بخش فقه و احکام این مرکز و یا با دفتر مرجع تقلید خود ارتباط بر قرار کنید تا جوابگوی پرسش شما باشند.
برادر عزیز!
در هر حال چه فروش فیش حج جایز باشد و یا جایز نباشد، شما وظیفه دارید که در حد توان خود به اقوام و بستگان نیازمند خود کمک کنید.
تنها راه کمک کردن به دیگران فروش فیش حج نیست، شما می توانید به حج بروید و مخارج اضافی حج را (مانند خرید سوغات و غیره) حذف کنید و با پول آن به اقوام نیازمند خود کمک کنید. در قرآن و در روایات بسیار زیادی بر این نکته تأکید شده که انسان نباید نسبت به مشکلات دیگران بی تفاوت باشد کسی که نسبت به مشکلات برادران مسلمان خود بی تفاوت باشد و اهتمامی نسبت به رفع مشکل آنها نداشته باشد مسلمان نمی باشد. پیامبر عظیم الشأن اسلام (ص) در روایتی می فرمایند: «مَنْ أَصْبَحَ لَا يَهْتَمُّ بِأُمُورِ الْمُسْلِمِينَ فَلَيْسَ مِنْهُم‏»(2) هر کس صبح کند و اهتمام و توجهی به مشکلات برادران مسلمان خود نداشته باشد مسلمان نیست.
به این نکته توجه داشته باشید حج از واجبات بسیار بزرگ می باشد و اگر کسی مستطیع باشد و حج واجب به عهده او باشد نمی تواند حج خود را ترک کند. انفاق در راه خداوند نیز دارای ثواب و برکات زیادی است و همانطوری که ذکر کردیم، شما می توانید با کم کردن مخارج اضافی حج به اقوام و خویشاوندان خود کمک کنید.
در روایتی بسیار زیبا امام صادق (ع) می فرمایند: آن هنگام كه پيامبر خدا (ص) به عرفات ره مى‏پيمود، صحرانشينى در بيابان آن حضرت را ملاقات كرد و گفت: اى پيامبر خدا! به راستى، من آهنگ حجّ نمودم ولى مشكلى پيش آمد و از حجّ باز ماندم. من مردى دارا هستم. بفرماييد كه با دارايى‏ام كارى انجام دهم كه به آنچه حج‏گزاران دست مى‏يابند، برسم. پيامبر (ص) به كوه ابو قبيس رو نموده و فرمودند: چنانچه همسنگ كوه ابو قبيس طلاى سرخ داشته باشى و آن را در راه خدا انفاق كنى، به آنچه كه حج‏گزاران دست يابند، نمى‏رسى.(3)
بنا بر این درست است که هر کسی باید با توجه به توان خود به فکر حل مشکلات دیگران باشد؛ به خصوص اگر از اقوام و خویشاوندان انسان کسی نیازمند باشد وظیفه شرعی و اخلاقی انسان است که به او کمک کند؛ ولی تنها راه کمک به اقوام نیازمند خود را در فروش فیش حج منحصر نکنید بلکه از راه های دیگری نیز می توان به فکر کمک به دیگران بود، مثلا شما می توانید برای رفع نیاز اقوام خود پولی را به آنان برای مدتی قرض بدهید؛ خداوند قرض الحسنه به مردم را قرض به خود قلمداد کرده و می‌فرماید: « مَن ذَا الَّذی یُقرِض‌ُ اللّه‌َ قَرضـًا حَسَنـًا فَیُضـَعِفَه‌ُ لَه‌ُ اَضعافـًا کَثیرَة‌ً (4) کیست که به خدا قرض الحسنه‌ای‌ دهد، تا آن را برای او، چندین برابر کند؟ » .
این آیه به خوبی گویای این مطلب است که اگر کسی از نظر اقتصادی مشکلی داشته باشد و انسان به خاطر جلب رضایت خداوند به او کمک کند و به او قرض بدهد در واقع به خداوند قرض داده است و مسلما این کار او در نزد خداوند بی اجر و پاداش نخواهد بود.
موفق باشید.
پی نوشت ها:
1. امام خمینی، مناسک حج، مسأله 98 و 6 و 7 .
2. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، تهران، اسلامیه، ج71، ص339.
3. شیخ صدوق، ثواب الاعمال، ترجمه صادق حسن زاده، تهران ، ارمغان طوبی، چاپ اول، 1383ش، ص123.
4. بقره‌، (2)، آیه249.