با سلام
در بسیاری از احادیث نهی از یک عمل زشت را در قبال موءمن گناه دانسته اند. مثلا در چهل گناه بزرگ زبان یکی از آنها رنجاندن موءمن است طبیعی است آنهایی که کمی روحیه عناد دارند فورا به این حدیث ایراد میگیرند که چرا رنجاندن مشمول همه انسانها نمیشود؟ یا احدیث مشابه که در آن از لفظ موءمن استفاده شده است.
با تشکر
رنجاندن انسان ها از نظر اخلاقی و دینی به طور مطلق امری ناپسند و مذموم است. در آیات متعدد قرآن و نیز روایات بسیار بدون آن که رعایت احترام و حدود مربوط به قشر خاصی باشد، به همگان احترام به طور عام تاکید شده است .
قرآن عیب جویان و غیبت کنندگان را تهدید می کند و می فرماید "وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ" (1)واى بر هر عيب جوی مسخره كننده
مفسرین نوشته اند:
اين سوره با تهديدى كوبنده آغاز مىشود مىفرمايد:" واى بر هر عيبجوى مسخره كنندهاى!" وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ" آنها كه با نيش زبان و حركات، دست و چشم و ابرو در پشت سر و پيش رو، ديگران را استهزاء كرده، يا عيب جويى و غيبت مىكنند، يا آنها را هدف تيرهاى طعن و تهمت قرار مىدهند.
" همزه" و" لمزة" هر دو صيغه مبالغه است. اولى از ماده" همز" در اصل به معنى" شكستن" است و از آنجا كه افراد عيب جو و غيبت كننده شخصيت ديگران را درهم مىشكنند به آنها" همزه" اطلاق شده.و" لمزة" از ماده" لمز" (بر وزن رمز) در اصل به معنى غيبت كردن و عيب جويى نمودن است.(2)
توضیح بیشتر این که:
یکی از گناهان زبان و آفاتی که برای آن وجود دارد، فحش دادن به دیگران است. از نظر آداب دینی ، مسلمانان موظف به رعایت آداب زبان هستند.
در قرآن کریم آیاتی وجود دارد که مسلمانان را به گفتن حرف نرم و نیکو امر می کند مانند "وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنا" (3) و در جای دیگر می فرماید: "قُولا لَهُ قَوْلاً لَیِّناً"(4)
حتی یکی از آیات ما را از لعن و سب کردن به کفار بر حذر داشته است."وَ لا تَسُبُّوا الَّذينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَيَسُبُّوا اللَّهَ عَدْواً بِغَيْرِ عِلْمٍ كَذلِكَ زَيَّنَّا لِكُلِّ أُمَّةٍ عَمَلَهُمْ ثُمَّ إِلى رَبِّهِمْ مَرْجِعُهُمْ فَيُنَبِّئُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ "(5) (به معبود) كسانى كه غير خدا را مىخوانند دشنام ندهيد، مبادا آنها (نيز) از روى (ظلم و) جهل، خدا را دشنام دهند! اين چنين براى هر امّتى عمل شان را زينت داديم سپس بازگشت همه آنان به سوى پروردگارشان است و آن ها را از آنچه عمل مىكردند، آگاه مى کند (و پاداش و كيفر مىدهد).
این آیات به ما یاد می دهد که بد زبانی در همه حال امری ناپسند بوده و خارج از حدود اخلاقی و شرعی است و تاثیر بسیار منفی و زشتی از خود بر جامعه می گذارد و از طرفی موجب عکس العمل و گاهی تلافی به شکل بدتری می شود همان طور که آیه قبل به آن اشاره داشت.(البته دقت كنيد كه طرف مقابل هم بايد رعايت كند و امنيت و دين شما را به خطر نيندازد)
و اما این که چرا در بعضی احادیث و روایات حدود احترام و رعایت آداب به مومن نشانه شده است به این دلیل است که مومن به خاطر رعایت حدود الهی نزد خدای متعال از احترام بیشتری برخوردار است و این احترام موجب اولویت ذکر نام مومن در بیان معصوم می شود یعنی مسلمان مومن احترام بیشتری دارد، نه این که سایرین، هیچ احترامی ندارند و بر عکس مستحق بی احترامی اند در نتیجه رنجاندن به زبان طعن و لعن و فحش امری ناپسند بوده و مرتکب آن، از ضوابط و اخلاق انسانی بهره ندارد.
پی نوشت ها:
1.سوره همزه، آیه 1 .
2. مکارم شیرازی، تفسير نمونه، تهران، انتشارات دارالکتب الاسلامیه، سال 1374 ه.ش ،چاپ اول، ج27، ص 309 .
3.سوره بقره، آیه 83.
4.سوره طه، آیه 44.
5.سوره انعام، آیه 108
