با سلام
آیا بسم الله الرحم رحیم جزو آیات سوره های قرآن محسوب می شود ؟
و در نماز، پس از حمد هنگام خواندن سوره، باید بسم الله آن را حتما به نیت همان سوره خواند ؟
با تشکر
پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
این که عبارت "بسم الله الرحمن الرحیم" عبارتی قرآنی است، هیچ اختلافی نیست، زیرا این عبارت، جزیی از آیه 30 سوره نمل است. اما سوال این است که آیا این عبارت در ابتدای سوره های قرآن جز توبه، در وحی تکرار شده یا این که نویسندگان وحی این عبارت را در ابتدای سوره ها (جز سوره توبه) گذاشته اند؟
این که عبارت "بسم الله الرحمن الرحیم" در اول سوره ها از وحی است یا بعدا نویسندگان قرآن این عبارت را در ابتدای سوره ها قرار داده اند و این که یک آیه مستقل است یا جزو آیه اول سوره است، اختلاف می باشد.
شیعه در این مورد تابع امامان است. با توجه به تعلیم امامان آن را در ابتدای همه سوره های قرآن (جز توبه )، از وحی دانسته، در سوره حمد آن را مستقلا یک آیه شمرده شده و در بقیه سوره ها جزئی از آیه اول می شمارد.
بعض اهل سنت نظر شیعه را بر گزیده اند .ابن عباس و عبدالله بن مبارک آن را در ابتدای همه سوره ها (جز توبه) از وحی می دانند. شافعی از علماي اهل سنت هم در یکی از قول هایش بر این نظر است.
بعضی دیگر آن را در ابتدای سوره حمد از قرآن و وحی می دانند، ولی در بقیه سوره ها از وحی نمی دانند. شافعی در قول دیگرش آن را فقط در ابتدای حمد از وحی می داند. در ابتدای بقیه سوره ها از وحی نمی داند.
گروه سوم هم فقط آن را جزیی از آیه 30 نمل شمرده اند که توسط نویسندگان مصاحف در اوایل سوره ها (جز توبه) نهاده شده است. (1)
البته فلسفه این که در سوره حمد یک آیه شمرده شده، در بقیه سوره ها، جزیی از آیه اول، را نمی دانیم . در روایات هم راجع به فلسفه آن مطلبی بیان نشده است.
شايد بتوان گفت شماره گذاري آيات توسط اهل سنت صورت گرفته است و آن ها فقط بسم الله سوره حمد را جزء قرآن مي دانند.
پی نوشت :
1.البحر المدید،ج1،ص52؛ التحریر و التنویر،ج1،ص137.






