دینی

پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
در اينكه امام شجاع و باغيرت ترين انسان مي باشد، ترديدی نیست . چرایی سکوت امام را در این امر باید در عوامل دیگر جستجو کرد. سكوت امام يا بدان جهت بوده كه حضرت قدرت دفاع را نداشت و یا در این امر مصلحتی بوده است. چگونه امكان دارد انسانی مانند امام علي در برابر ظلم به همسرش سكوت كند؟ داده هاي تاريخي نشان از آن دارد كه حضرت قدرت دفاع نداشت. طبیعی است تکلیف از کسی که قدرت دفاع ندارد، بر داشته شده است. چنان که دفاع از جان و ناموس و مال واجب است، اما اگر کسی قدرت دفاع نداشته باشد، دفاع بر او واجب نیست، کسی هم بر چنین انسانی خرده نمی گیرند که چرا وی دفاع نکرده است. بر این اساس علی (ع) قدرت دفاع از حضرت زهرا (س) نداشت. نمی توان بر حضرت خرده گرفت که چرا به دفاع از حضرت زهرا (س) نپرداخت. و یا اینکه این سکوت به جهت مصالح مهمی بوده که درک آن برای خیلی از افراد مشکل است.
یکی از بخش های مهم زندگانی امام علی (ع) سکوت 25 ساله او در برابر خلفای سه گانه است. رویکرد سیاسی و سکوت امام در برابر خلفا بدان معنا نیست که امام به دفاع از حق خود نپرداخته و خلفا را تأیید می کرد، بلکه سکوت امام در راستای حفظ وحدت اسلامی، (1) حفظ دین (2) و فراهم نبودن شرایط قیام بود. (3)
سکوت امام در برابر شکنجه حضرت زهرا (س) نیز در راستای سکوت 25 ساله امام شکل گرفته است. بی تردید علی(ع) یکی از شجاع ترین انسان‌ها بود . عدم دفاع امام مبتنی بر ترس از مرگ و یا بی اعتنایی در برابر شکنجه حضرت زهرا(س) نبود، بلکه سکوت امام بدان جهت بود که شرایط دفاع فراهم نبود. امام قدرت لازم برای احقاق حقوق از نظر اجتماعی و یاران را نداشت. و در آن شرائط که قدرت دفاع کافی نیست و زمینه اجتماعی برای مقاومت وجود ندارد،مصلحت در سکوت است.
البته قدرت دفاع نداشتن،‌ به معنای ضعف و ترس حضرت نیست، بلکه مقصود این است که به خاطر مصالحی، در موضوع حق حاکمیت بر مسلمانان که بزرگ ترین حق حضرت و حق مردم مسلمان بود، سکوت کرد، در مسایل شخصی مانند شکنجه حضرت زهرا و شکنجه خود نیز سکوت کرد. و این روش امامان دیگر نیز بوده است که در مصالح اسلام و مسلمانان از بسیاری از حقوق خود گذشته و حتی جان خود را فدا نموده و بعضاً راضی شدند که خانواده شان اسیر شود.
این مسئله را در پاسخ حضرت علی (ع) به فاطمه (س) در همین موضوع می یابیم. حضرت زهرا (س) بعد از بیان خطبه در مسجد نبی (ص) خطاب به علی (ع) عرض نمود: ای فرزند ابی طالب!‌ آیا مانند کودکی که در جنین است،‌ پرده پوشیده و در خانه نشسته ای، مانند کسی که به او تهمت زده شده است؟! شاه پرهای بازها را در هم می شکستی، اما اکنون از پر و بال های مرغان ناتوان فرو مانده ای! اینک فرزند ابی قحافه ... آشکارا با من دشمنی می ورزد و به سختی در سخن من می‌تازد! (4)
علی (ع) در جواب فرمود: "... غم و اندوه تان را فرو نشان ، ای دختر برگزیده عالمیان و یادگار پیامبر آخر الزمان!‌ من که در دینم هرگز سستی نورزیدم و از حدّ توانم دور نشده ام ... آنچه را که برای شما (در آخرت) مهیا و آماده شده، برتر از آن است که از دست شما گرفتند. بنا بر این مسئله را به خدا وا گذارید. (5)
البته علی (ع)حضرت فاطمه (س) را برای باز کردن درب خانه نفرستاد .
در اين جا قسمتی از كتاب فروغ ولايت، آيت الله جعفر سبحاني را مي آوريم.
بعد از شكل گيري سقيفه، عمر به همراه برخي افراد ديگر به دستور ابابكر به خانه علي (ع) هجوم بردند تا از حضرت و تعداد كمي كه متحصن شده بودند، بيعت گيرند . مأموران خليفه خطاب به متحصّنان گفتند: هر چه زودتر خانه را ترك كنند، ‌ولي آنان از خانه بيرون نيامدند. در اين هنگام مأمور خليفه هيزم خواست تا خانه را بسوزاند.
"خليفه به عمر مأموريت داد كه متحصنان را از خانه بيرون كند .اگر مقاومت كردند، با آنان بجنگد. از اين رو، عمر آتشي آورد كه خانه را بسوزاند. در اين موقع با فاطمه رو به رو شد. دخت پيامبر به او گفت: فرزند خطّاب، آمده اي خانه ما را به آتش بكشي؟! وي گفت: آري، مگر اين كه همچون ديگران با خليفه بيعت كنيد .
مأمور خليفه آتشي بر افروخت و فشاري به در آورد و وارد خانه شد، ولي با مقاومت فاطمه رو به رو گرديد . برخي از مورخان شيعي نوشته اند كه متأسفانه عوامل حكومت با وضع دلخراش و دردناك حضرت علي(ع) را به مسجد بردند، كه چهل سال بعد، معاويه آن را به صورت طعن و انتقاد نقل مي كند. معاويه خطاب به علي(ع) گفت:
تا آن جا كه دستگاه خلافت تو را مهار كرده و همچون شتر سركش براي بيعت به طرف مسجد كشاندند ؛يعني نه تنها در مورد حضرت فاطمه(س) بلكه حتي نسبت به خود هم قدرت دفاع از حضرت سلب شده بود. (6)
برای آگاهی بیشتر به کتاب فروغ ولايت،ایت الله جعفر سبحانی،مراجعه نمائید .
پی نوشت ها:
1. نهج البلاغه، خطبه 72؛ سیری در نهج البلاغه، ص 182.
2. شرح ابن ابی الحدید، ج 17 - 18، ص 107؛ سیری در نهج البلاغه، ص 182.
3. ابن قتیبه دینوری، الامامه و السیاسه، تحقيق: طه محمد الزيني، مؤسسة الحلبي وشركاه للنشر والتوزيع، ص 15.
4. عزالدين حسيني زنجاني، شرح خطبه حضرت زهرا (س)، ، موسسه بوستان کتاب،قم ،1383ف ج 2، ‌ص 332
5. شرح خطبه حضرت زهرا (س) همان ، ص 333، 334.
6. فروغ ولايت، جعفر سبحانی، قم ، انتشارات صحیفه ، 1368، ص182- 187