تقلب

با سلام و سپاس از ارتباطتان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
تقلب به معنای دگرگون و زیر و رو کردن (1) و به تعبیر عامیانه واقعیت و حقیقت را عوض نمودن است. تقلب در امتحان نیز بر همین مبنا است و جایز نیست. در برخی موارد باعث پایمال شدن حق دیگران می شود. می توان تقلب را شکلی از دزدی نامید. بنابراین عملی حرام است. مضافا به اینکه تقلب در امتحان خلاف مقررات نظام است. نوعی خیانت در دانش است که به مراتب از خیانت در مال بدتر است.(2)
اما روایت خاص به این موضوع وارد نشده، ولی در مورد غش در معامله و کم فروشی و در باره دروغ و خیانت و دزدی روایات زیادی داریم و تقلب می تواند از مصادیق این موضوعات باشد. لذا بنا به فتوای مراجع عظام تقلب حرام است.
در قرآن هم آیه ای که مربوط به تقلب و خیانت در امتحانات مدرسه ای و درسی باشد وجود ندارد. ولی همانطور که گفته شد. تقلب چون یک نوع ظلم به دیگری و پایمال کردن حق دیگران است در قرآن و کتب روایی آیات و روایات فراوانی در مورد رعایت حق دیگران و ظلم نکردن به دیگران آمده است:
َ « وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ »(3)
ْمٍ إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمينَ (4)
ْ أَنْ لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمينَ (5)
قال الباقر علیه السلام:
« الظُّلْمُ ثَلَاثَةٌ ظُلْمٌ لَا يَغْفِرُهُ اللَّهُ وَ ظُلْمٌ يَغْفِرُهُ اللَّهُ وَ ظُلْمٌ لَا يَدَعُهُ اللَّهُ فَأَمَّا الظُّلْمُ الَّذِي لَا يَغْفِرُهُ اللَّهُ فَالشِّرْكُ بِاللَّهِ وَ أَمَّا الظُّلْمُ الَّذِي يَغْفِرُهُ اللَّهُ فَظُلْمُ الرَّجُلِ نَفْسَهُ فِيمَا بَيْنَهُ وَ بَيْنَ اللَّهِ وَ أَمَّا الظُّلْمُ الَّذِي لَا يَدَعُهُ اللَّهُ فَالْمُدَايَنَةُ بَيْنَ الْعِبَاد»(6)
. ظلم سه گونه است: يكى آن كه قابل آمرزش نيست، ديگر آن كه قابل آمرزش است، و سوم آن كه خدا از آن نگذرد، نخست شرك به خدا است. دوم ظلم به نفس يعنى گناهى كه بين تو و خدا باشد. سوم حق الناس.
پی نوشت ها:
1. المنجد.
2. امام خمینی، استفتاات، ج 2، ص 46، س 125 و سوال از دفتر رهبری به شماره 7112467 . و آیت الله مکارم، استفتائات جدید، ج1،سوال 1608 .
3. ال عمران(3)آیه140.
4. انعام(6)آیه144.
5. اعراف(7)آیه44.
6. حرانی، تحف العقول، انتشارات جامعه مدرسین، ص293.