من 15 ميليون در بانك داشت و ماهيانه حدود دويست و شصت هزار تومان سود مي گيرم. بعد از اينكه مدت قرارداد 5 ساله اون تمام شد، قراردادم را براي 5 سال ديگر تمديد كردم و روي پولم دوازده ميليون وام گرفتم. پنج ميليون آنرا به مادرم دادم و هفت ميليون ديگر را در بانك گذاشتم و ماهيانه حدود صدهزار تومان سود مي گرفتم.
از آنجاييكه براي اين دوازده ميليون بايستي ماهيانه 360 هزار تومان قسط داد، اين مقدار پول را به اين صورت پرداخت مي كنم: از 15 ميليون حساب اوليه ام دويست و شصت هزار تومان و از 7 ميليون حساب بعدي ام صد هزار تومان.
پس از مدتي حدود يك سال بعد از گرفتن وام تصميم گرفتم به كمك برادرزاده ام يك مغازه باز كنيم و اين هفت ميليون رو براي راه اندازي آن استفاده كنيم و از درآمد آن حدود صد هزار تومان كه ماهيانه پرداخت مي كرديم به بانك بابت قسط بدهيم .
پس از مدتي من كنار كشيدم و قرار براين شد تا برادرزاده ام ماهيانه صدهزار تومان به بانك پرداخت كند و من هيچ درآمدي از مغازه نداشته باشم ولي در عوض حدود 4ميليون تومان در چندين سال به من بدهد. در ضمن من در مدتي كه در مغازه كار مي كردم درآمدم را به سرمايه مغازه اضافه مي كردم و دريافتي نداشتم.
آيا اين كار به نظر شما درست بوده ؟
الان هم من حدود 3 ميليون پول در بانك دارم و ماهيانه مقداري سود دريافت مي كنم، اگر بخواهم اين پول را وارد مغازه كنم و اين سود را از سود حاصل از مغازه دريافت كنم آيا موردي دارد (در صورتي كه مورد توافق طرفين باشد)؟
با سلام و سپاس از ارتباطتان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
1. سپرده گذاری در بانک و گرفتن سود ، در صورتی که بانک؛ طبق یکی از قرار داهای شرعی مانند مضاربه یا شرکت سود بدهد، و به این قوانین شرعی عمل کند، گرفتن سود بانکی، اشکال ندارد. اما اگر طبق قرارداد های شرعی نباشد ویا به آن عمل نکند و صرف دادن پول و گرفتن سود باشد ربا و حرام است.(1)
2- اگر بانک طبق یکی از قرارداهای شرعی مانند مضاربه، مشارکت وام بدهد، و گیرنده وام به این قوانین عمل کند، گرفتن وام بانکی و دادن سود اشکال ندارد، اما اگر طبق قوانین شرعی نباشد و گیرنده وام به آن عمل نکند، گرفتن وام با دادن سود، قرض ربوی است و دادن سود آن ربا است و ربادادن مثل ربا گرفتن حرام است.
بنابراین اگر وام طبق قرار داد صحیح شرعی گرفته شده باشد، باید طبق قرار دادی که صورت گرفته است در موردی که برای آن گرفته شده مصرف شود و گرفتن وام و دادن پول آن به دیگران و یا گذاشتن در بانک و گرفتن سود آن جایز نیست. شماباید وام را در همان موردی مصرف می کردید که برای آن وام گرفته اید.(2)
اما اگر طبق قانون شرعی وام نگرفته باشید در این صورت راه حل این مسأله به نظر ایت الله سیستانی آن است که پولی را که بابت وام از بانک گرفته اید، به عنوان مجهول المالک، بگیرید و بعد از گرفتن پول وام را از طرف حضرت آيت الله سیستانی به خودتان قرض بدهيد یعنی نیت کنید که این پول مجهول المالک از طرف آیت الله سیستانی برذمه من قرض باشد و بعد از آن می توانید به جای دیگری مصرف کنید و سپس مبلغي را که بانک مطالبه مي کند به تدریج پرداخت کنید.(3)
3- شما توضیح نداده اید که مغازه را چگونه به برادر زاده خود و اگذار کرده اید. اگر پول مغازه را به صورت مضاربه نزد برادر زاده خود گذاشته اید که او درصد در امد خود را به شما ماهیانه بدهد و درصد آن را از اول معین کرده اید اشکال ندارد.
لیکن اگر فقط پول مغازه را به ذمه او قرض گذاشته اید و او ماهیانه صد هزار تومان سود به شما بدهد و بعد اصل پول را به شما بدهد، این کار ربا و حرام است.(4)
چنانچه مواردبرای شما ابهام داشته باشد می توانید با شماره (7741415-0251) از دفتر آیت الله سیستانی، سؤال کنید تا مسأله برای شما روشن شود.
پی نوشت:
1. سایت آیت الله سیستانی احکام ربا، سؤال 1
2.همان، احکام وام ؛ سؤال 1 و سؤال تلفنی (7741415-0251) از دفتر آیت الله سیستانی.
3. همان ،سؤال 2 و 4.
4.آیت الله سیستانی، توضیح المسائل، مسأله 2250.
