وسواس

پرسش 1:
وسواس
شرح : بنام خدا با عرض سلام لطفا به سوالات زير که در مورد اشخاص مختلف و فرضهاي مختلف است، بطور جداگانه و بر اساس نظر آيت الله خامنه اي پاسخ فرمائيد: 1- لطفا منظور از وسواس و شخص وسواسي را بطور دقيق بيان فرمائيد؟
پاسخ:

با سلام و سپاس از ارتباطتان با مرکز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
کساني که دارايي حساسيت نفساني شديدي نسبت به يک چيز مانند مسئله نجاست و پاکي باشد، وسواس و يا وسواسي هستند.(1)
پي نوشت:
1. آيت الله خامنه اي، اجوبه استفتائات ، س 312.

پرسش 2:
2- چند بار دريک موضوع خاص بايد شک رخ داده شود تا به آن وسواس بگويند؟
پاسخ:

تحقق عنوان وسواسي يک امر عرفي مي باشد يعني اگر مردم و عرف متدين جامعه به کسي بگويند که وسواسي شده است آن فرد وسواسي مي باشد.
و به عبارت ديگر اگر انسان از حالت طبيعي و عادي خارج شود يعني از حالتي که معمولا مردم متدين به آن شکل عمل مي کنند ، در اين صورت وسواسي مي باشد.
با تعداد دفعات نمي شود وسواسي را مشخص کرد مهم خارج شدن از حد معمول مي باشد.
توجه داشته باشيد که بايد بين کثير الشک و وسواسي فرق قايل شد وسواس به کسي مي گويند که به خيال خودش علم و يقين به نجاست دارد اما ديگران مي دانند که آن علم و يقين از روي وسوسه شيطان است و و اقعيت ندارد ، اما کثير الشک به کسي مي گويند که در مسئله اي زياد شک مي کند و اين فرد نبايد به شک هاي خود اعتنا کند اما اگر جايي يقين داشت بايد به يقين خود اعتنا کند.
بنابراين توجه به اين مطلب که بين وسواس و کثير الشک فرق مي باشد لازم است و در پاسخ به سوال هاي ديگر هم اين مطلب را در نظر داشته باشيد.(1)
پي نوشت :
1. آيت الله خامنه اي ، اجوبه استفتائات ، س311 و س 312 ؛ سوال تلفني از دفتر آيت الله خامنه اي (7746666-0251)
پرسش 3:
3-منظور از "موضوع"، دقيقا چيست؟(يک عمل مشخص است، مثل تطهير دست، يا يک مسئله مشخص، مثل مسئله تطهير اشياء نجس)
پاسخ:

موضوع معاني زيادي دارد و در جملات مختلف معاني متفاوتي دارد اما اگر منظور از شما از دانستن تعريف موضوع ، شناخت وسواسي مي باشد بايد بگوييم که موضوع هم مي تواند يک عمل خاص باشد و هم مي تواند يک مسئله عام باشد موضوع خاص مثل طهارت و نجاست لباس مثلا و مسئله عام مانند طهارت و نجاست در هر چيزي.(1)
پي نوشت :
1. آيت الله خامنه اي ، اجوبه استفتائات ، س311 و س 312 ؛ سوال تلفني از دفتر آيت الله خامنه اي (7746666-0251).

پرسش 4:
4-آيا فاصله زماني بين شک ها هم، اهميت دارد، يعني، آيا شک ها بايد، در کارهاي مشابه و متوالي باشند؟(مثلا شخصي که، هر مرتبه که به تطهير مخرج بول اقدام مي کند برايش شک ايجاد مي شود، با شخصي که روزي يکبار يا در هفته چندبار در حال تطهير مخرج بول شک مي کند، تفاوتي دارد)
پاسخ:

نمي توان براي فرد وسواس تعداد دفعات و يا فاصله زماني مشخص کرد.
مهم خارج شدن از حد معمول مي باشد و مسلما با يک بار وسواس داشتن در طول شبانه روز و يا چند بار ، در طول هفته در مورد طهارت و نجاست نمي شود به کسي عنوان وسواسي داد.(1)
پي نوشت :
1. آيت الله خامنه اي ، اجوبه استفتائات ، س311 و س 312 ؛ سوال تلفني از دفتر آيت الله خامنه اي (7746666-0251).
پرسش 5:
5- آيا شکهاي زياد، بايد در يک موضوع خاص باشد يا اينکه اگر در موضوعات مختلف باشد و در مجموع، شکهاي زيادي کند، باز هم وسواسي محسوب مي شود (و مي تواند طبق احکام وسواسي عمل کند)؟
پاسخ:

وسواسي در همان چيزي که زياد به آن حساسيت دارد بايد به احکام وسواسي عمل کند مثلا اگر کسي در نجاست و پاکي زياد وسواس دارد بايد به احکام وسواسي عمل کند و اين فرد نمي تواند در صورت يک بار شک کردن در تعداد نماز ها به احکام وسواسي يا کثير الشک ، عمل کند.(1)
پي نوشت :
1. آيت الله خامنه اي ، اجوبه استفتائات ، س311 و س 312 ؛ سوال تلفني از دفتر آيت الله خامنه اي (7746666-0251).
پرسش 6:
6- کسي که حال او به گونه اي است که معمولا - و نه هميشه- در هر موضوع جديدي(که مربوط به طهارت و نجاست باشد) وارد شود، دچار شک مي شود، آيا مي تواند در آن موضوع جديد هم طبق احکام وسواسي عمل کند(به همه ي اين شک ها، که برايش ايجاد مي شود بي اعتنائي کند و بنا را، بر انجام طهارت به شکل صحيح بگذارد) يا اينکه بايد تا قبل از اين که تعداد شکهايش در آن موضوع زياد شود طبق احکام افراد عادي- و نه وسواسي- عمل کند؟
پاسخ:

اگر کسي در مسائل مربوط به طهارت و نجاست وسواسي باشد فرقي نمي کند که براي اولين بار ، کاري را مي خواهد انجام بدهد و يا چندين بار ؛ مهم اين است که در مسئله طهارت و نجاست وسواس داشته باشد.
اما بايد توجه داشت که بهانه وسواسي ، نبايد انسان را نسبت به مسئله طهارت و نجاست بي اعتنا کند ، معمولا افراد وسواسي به گونه اي هستند که زندگي آنها با مشکل مواجه مي باشد و براي اينکه اين حالت آن ها از بين برود ، بايد به شک ها و علم هاي خود اعتنا نکنند تا به وضعيت عادي برگردند.(1)
پي نوشت :
1. آيت الله خامنه اي ، اجوبه استفتائات ، س311 و س 312 ؛ سوال تلفني از دفتر آيت الله خامنه اي (7746666-0251)
پرسش 7:
7- کسي که وضعيت او به گونه اي است که مجموعا، در کارهائي که مربوط به طهارت و نجاست باشد، زياد دچار شک مي شود، ولي نه در يک کار مشابه، مثلا شخصي که، امروز به اين شک مي کند که، آيا فلان شيء نجس را تطهير کرده يا نه، روز بعد در چنين مواردي شک نمي کند، ولي در هنگام تطهير شيء نجسي به اين شک مي کند که آيا آب به همه جاي آن رسيده يا نه يا مثلا،شخصي که، روزي در مورد تطهير لباس نجسي شک ميکند، اما روز بعد در حال تطهير لباسي ديگر، به هيچ وجه شک نمي کند، ولي در تطهير مخرج بول شک مي کند، و روز بعد در هنگام تطهير دست نجسش شک مي کند، اما با وجود اينکه در همين روز اقدام به تطهير لباس نجس و مخرج بول هم کرده است، ولي شکي در آن ها نکرده؟ آيا چنين فردي مي تواند به همه ي اين شک ها، که برايش ايجاد مي شود بي اعتنائي کند و بنا را، بر انجام طهارت به شکل صحيح بگذارد؟
پاسخ:

پرسشگر گرامي ، اگر شک هاي او به حد وسواسي نرسيده باشد نمي تواند احکام وسواسي را اجرا کند
البته همان گونه که بيان کرديم وسواس شدن به تعداد دفعات ارتباطي ندارد بلکه معيار در وسواسي ، خارج شدن از حد متعارف مردم مي باشد و اگر انسان به اين حد نرسيده باشد بايد به احکام شرعي خود به صورت عادي عمل کند.(1)
پي نوشت :
1. آيت الله خامنه اي ، اجوبه استفتائات ، س311 و س 312 ؛ سوال تلفني از دفتر آيت الله خامنه اي (7746666-0251) .
پرسش 8:
8-شخصي که در تطهير برخي چيزهاي مشخص، دچار وسواس است(معمولا هرگاه به تطهير آنها اقدام مي کند، دچار شک مي شود) و در تطهير چيزهاي مشخص ديگر، گاها و يا بندرت شک مي کند، مثلا در تطهير دستش از نجاست دچار وسواس است(معمولا هر بار اين کار را مي کند دچار شک مي شود که آيا آب به همه جاي دستش رسيده يا نه) اما در تطهير مخرج بول به ندرت شک مي کند، آيا مي تواند در مواردي هم که گاها و بندرت شک برايش ايجاد مي شود بر اساس احکام وسواس عمل کند و به شک ايجاد شده اعتنا نکند و بنا را، بر انجام طهارت به شکل صحيح بگذارد ؟
پاسخ:

اگر انسان فقط در برخي موارد شک مي کند فقط بايد در همان موارد به شک خود اعتنا نکند و در بقيه موارد به صورت معمولي به احکام شرعي عمل کند.
بنابراين اگر انسان مثلا در مسائل تطهير مخرج بول کم شک مي کند نمي تواند طبق احکام کثير الشک عمل کند.
اما بايد توجه داشت که اگر شک کردن منجر به رسيدن به حد وسواسي مي شود براي جلو گيري از رسيدن به اين حالت بايد به شک ها اعتنا نکرد.(1)
پي نوشت :
1. آيت الله خامنه اي ، اجوبه استفتائات ، س311 و س 312 ؛ سوال تلفني از دفتر آيت الله خامنه اي (7746666-0251).
پرسش 9:
9-شخصي که معمولا، به اين شک مي کند که، آيا در موقع تطهير شيء نجس، آب، به همه ي مکان هاي نجس شده، رسيده يا نه، و گاها و يا بندرت ، شک مي کند که در مورد شيء نجسي، اصلا، اقدام به تطهير، کرده يا نه، آيا مي تواند در اين موارد هم که گاها و بندرت شک برايش ايجاد مي شود، بر اساس احکام وسواس عمل کند و به شک ايجاد شده اعتنا نکند و بنا را، بر انجام طهارت به شکل صحيح بگذارد؟
پاسخ:

از پاسخ هاي قبلي مشخص شد که شک در نحوه تطهير ، ارتباطي به شک در اصل انجام تطهير ندارد.
بنابراين اگر انسان در اصل انجام تطهير شک نمي کند ولي يک بار شک کرده است بايد لباس را آب بکشد.
ولي به صورت کلي اگر انسان در مسائل مربوط به طهارت و نجاست زياد شک مي کند به صورتي که متعارف نمي باشد بايد به شک هاي خود اعتنا نکند.(1)
پي نوشت :
1. آيت الله خامنه اي ، اجوبه استفتائات ، س311 و س 312 ؛ سوال تلفني از دفتر آيت الله خامنه اي (7746666-0251).