سلام.
با توجه به اينكه فقط در مذهب شيعه صيغه حلال است.عده اي ميگويند هدف ازآن تعهد به زن و بهداشت و ... است ولي مرد ميتونه هر لحظه يكي رو صيغه كنه اين كار برا مرد با زنا(زن شوهردار نه) چه فرقي داره آيا اين كار ظلم به همسرش نيست چون ميتونه عامل انتقال هزاران نوع بيماري به همسرش باشه اسلام چطور جواب ميده؟
با سلام و تشکر از ارتباط شما با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی!
به چند نکته توجه فرمائید:
1.در این مطلب که صیغه و یا همان ازدواج موقت و یا متعه فقط در مذهب شیعه حلال شمرده شده است. اندکی تسامح وجود دارد. زیرا بر اساس ادله قرآنی (1) و روائی (2)و تاریخی(3) که برخی از آنها در منابع مهم اهل سنت نیز بیان شده است(4) حلال بودن چنین ازدواجی، طبق سنت پیامبر اسلام(ص) و ادامه سیره مسلمین می باشد که به جهت داشتن مصالح فراوان هم در زمان حیات حضرت رسول (ص) و هم سالها پس از وفات ایشان رایج بوده است. و در زمان خلیفه دوم و با اعمال سلیقه ایشان این امر حلال الهی مورد نفرات او واقع شده و بر خلاف سنت الهی آن را ممنوع اعلام می نماید.(5) اگر چه به جهت ضرورت وجود چنين ازدواجي در جامعه اهل سنت به ناچار به مواردي نظير ازدواج مسيار روي آوردند.(6)
2. در مورد این که یکی از تاثیرات وجود چنین حکمی می تواند ایجاد یک نوع احساس رقابت در بین زنان باشد که برای جلوگیری از اقدام همسر خود به چنین ازدواجی، نوعی تعهد بیشتر در مورد زندگی و آرایش و بهداشت در مقابل همسر خود ایجاد کند. لکن نمی توان صرفا این برداشت را حکمت چنین حکمی دانست. زیرا چنین تاثیری در اجازه اسلام به تعدد زوجات نیز وجود دارد، و از سوی دیگر با وجود راه های بازدارنده دیگر عملا چنین تاثیری در بسیاری از زنان ایجاد نمی گردد .
3.با توجه به اینکه هر یک از احکام اسلام بر اساس مصالح حقیقی و جهت جلوگیری از مفاسد واقعی می باشد. لذا حکمتهای متعددی در وضع چنین حکمی از سوی خداوند برای مردان وجود دارد که جهت اختصار شما را به مطالعه این موارد ارجاع می دهیم. (7) لکن با توجه به همین حکمتها مشخص می گردد که اگر چه اسلام مشوق افراد براي ازدواج موقت نيست و توصيه اوليه دين به تشكيل خانواده با رويكرد ازدواج دائم مي باشد. لذا از روي آوردن به متعه بدون داشتن نياز حقيقي نهي شده است (8) اما در عين حال در منظر ديني علی رغم نظر منفی برخی از افراد به اصل روابط جنسی، نگاه اسلام به این مقوله منفی نبوده، بلکه با یک نگرش منطقی و مبتنی بر نیازهای حقیقی و غریزی انسان،به آن نگاهی مثبت و جهت دار دارد و این نوع رابطه را به عنوان یک ضرورت جدانشدنی از حیات انسان تایید نموده و و جهت قرار گرفتن آن در مسیر هدایت و رشد انسان برنامه ریزی نموده و در عین حال محدودیت ها و ضابطه های لازم را برای آن ایجاد می نماید.(9)
4.اگر چه ضوابطی که اسلام در چنین روابطی قرار داده است عملا مانع تحقق بسیاری از آفات می باشد که شما به برخی نظیر انتقال بیماری به همسر دائمی خود اشاره فرمودید، به برخی از این ضوابط اجمالا اشاره می شود:
الف)-ایجاد محدودیت زمانی برای زنانی که به چنین ازدواجی تن می دهند و قرار دادن فاصله زمانی به نام عده (حدود دو ماه )در اجازه جهت ازدواج با فرد دیگر، که باعث می شود در طی این مدت بسیاری از آلودگی های احتمالی یا شناسائی شود و یا بر طرف گردد و به شوهر بعدی او منتقل نگردد. لذا زمینه بسیاری از روابط آلوده و هرزه از بین می رود.
ب)-نهی مردان از ازدواج با زنان هرزه و افرادی بی قید بند که حدود الهی را نظیر رعایت عده و داشتن روابط مشروع حفظ نمی نمایند . و ...
اما در كنار اين موارد بايد به تاثيرات مخرب و منفي و خطرناك تر عدم تجويز ازدواج موقت نيز توجه داشت زيرا افرادي كه به لحاظ جمساني و يا ترشحات هورموني در بستري از زمان در معرض نياز شديد جنسي قرار مي گيرند و به هر دليل امكان ازدواج دائم نداشته و يا در صورت متاهل بودن به همسر خود دسترسي ندارند اگر راه كار ازدواج موقت نيز بر روي آن ها بسته باشد كه افراد بتوانند از طريق مشروع و ضابطه مند نياز ضروري خود را تامين نمايند در صورتي كه چنين آنها افرادي خويشتن دار باشند امكان آسيب ديدن جدي روحي و جسمي براي خود آنها وجود دارد و در صورت بي مبالات بودن منجر به حوادث ناگوارتري نظير تجاوزات به عنف و ساير آلودگي هاي فردي و اجتماعي مي گردد كه خطري به مرابت بيشتر از آلودگي هاي بهداشتي دارد.
5. در عین حال با توجه به اینکه انتقال بیماری نتیجه اصل این حکم یعنی حلال بودن ازدواج موقت نیست. بلکه این پیامد مربوط به بی توجهی افراد در حفظ بهداشت و نظافت و ... می باشد که عدم رعایت آن می تواند برخی افراد دیر را در معرض بیماری قرار دهد و اگر چه دستورات اسلام با تاکید بر نظافت همین گونه انتقال بیماری به دیگران را نیز نهی نموده و تایید نمی کند. لکن در صورت انتقال بیماری به صورت ناخواسته و یا جاهلانه به دیگران به آن ظلم تلقی نمی گردد.
اگر هم با بی توجهی فردی ظلمی در این بین اتفاق بیفتد مربوط به اصل حلیت چنین روابطی نیست به بخصوص که راه انتقال بیماری منحصر در رابطه جنسی نبوده و اگر جلوگیری از انتقال بیماری بخواهد ملاک ممنوعیت یک حکم الهی گردد، بسیاری از مسائل عادی و در عین حال لازم مثل غذا خوردن و نوشیدن و بیرون رفتن و سوار بر وسائل عمومی شدن و ... نیز باید ممنوع گرد که عقلائی نمی باشد.
6. در منظر دینی وجود چنین ضوابطی باعث می شود از حیث ماهیت بین زنا و ازدواج موقت تفاوتهای متعددی ایجاد گردد که اجمالا به برخی از آنها اشاره می شود:
به جهت رعایت حدود الهی در ازدواج موقت ثمرات معنوی در آن وجود می یابد در حالی که در زنا یافت نمی شود. (10)
کسی که ازدواج موقت می کند ،به جهت رعایت حدود الهی هم ثواب می کند و هم خود را از گناه نجات می دهد ، اما کسی که زنا می کند، زشتی گناه از چشم او می افتد و نفس او برای پذیرش گناهان دیگر نیز آماده می شود و ... (11)
پی نوشت ها:
1. نساء(4) آیه 24.
2. عروسى حويزى عبد على بن جمعه، تفسيرنور الثقلين، ج1، ص 467 ، انتشارات اسماعيليان، قم، 1415 ق.
3. آیت الله مکارم ،تفسير نمونه، ج3، ص 337، دارالکتب الاسلامیه،1374ش
4. قرطبى محمد بن احمد،الجامع لأحكام القرآن ج5 ص 130، انتشارات ناصر خسرو،تهران،1364 ش.
5. بحرانى سيد هاشم، البرهان فى تفسير القرآن ،ج1، ص 360بنياد بعثت، 1416 ق.
6. جزيري، عبدالرحمن: «الفقه علي المذاهب الاربعة»، بيروت، دارالثقلين، چ اول، 1419ق.
7. استادشهيدمطهرى،مجموعهآثار، ج19، ص 81،نشر صدرا ، 1375ش
8. شيخ حر عاملى، وسائل الشيعة ج 21، ص 22، مؤسسه آل البيت (ع) قم، 1409 ه.ق .
9. مجموعه آثار شهيد مطهري ،همان.
10. شيخ حر عاملى، وسائل الشيعة، ج20، ص 313، مؤسسه آل البيت (ع) قم، 1409 ق.
11.همان.
