اجتماعی و خانوادگی

پرسش 1:
اجتماعي و خانوادگي
شرح : سلام در مورد غيبت چند سوال بصورت مثال داشتم: 1- مثلآ يکي از دوستان و نزديکان مشکلي دارد و با يک يا چند نفر ديگر مي نشينيم و در مورد مشکلش صحبت مي کنيم تا راه حلي براي رفع آن بيابيم و براي اصلاحش است، اين هم غيبت است؟
پاسخ:

با سلام و سپاس از ارتباطتان با مرکز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
اگر قصد جدي براي حل مشکل ديگران باشد، مطرح کردن مشکل ديگران درصورتي که عيب او حساب شود به مقداري که براي حل آن مشکل نياز است و راه حل ديگري جزء گفتن آن عيب نباشد، به مقدار ضرورت اشکال ندارد و بيش از مقدار نياز جايز نيست، هم چنين در صورتي که راه حل ديگري بدون گفتن عيب او با ديگران باشد گفتن آن عيب جايز نيست؛ اما اگر مشکل جوري باشد که عيب او حساب نشود در هرصورت اشکال ندارد. (1)
پي نوشت
1. سؤال تلفني(7746666-0251) از دفتر آيت الله خامنه اي.

پرسش 2:
فردي دچار مشکلي است که همه ميدانند (يعني پنهان نيست که من يا عده خاصي بدانند) آيا صحبت کردن در مورد آن عيبش؛ وقتي که خودش نباشد غيبت است؟
پاسخ:

اگر صحبت کردن در مورد آن عيبي که همه مي دانند از باب تنقيص و تحقير آن شخص باشد حرام است. ولي اگر قصد تنقيص نباشد و سبب تحقير و تنقيص بيشتر هم براي آن شخص نشود اشکال ندارد.(1)
پي نوشت:
1. سؤال تلفني(7746666-0251) از دفتر آيت الله خامنه اي.
پرسش 3:
نسبتهايي مانند احمق و نادان و بي شعور و..... اگر در مورد کسي صدق کند و به او بگوييم آيا گناه دارد؟ (چون ناسزا نيست و فرد سزاوار آن است و نسبتها نيز فحش به حساب نميآيند چون در قرآن هستند مثل "لا يعقلون" "لا يشعرون" و "حُمَقا")
پاسخ:

گفتن اين کلمات نسبت به مؤمنين جايز نيست.
نسبت دادن حرف هايي که اهانت حساب شود مانند احق و نادان و بي شعور، به ديگران حرام است هرچند اين امور نسبت به او صدق کند، زيرا، اگر در حضور ش باشد اهانت است و اگر در غياب شخص باشد غيبت و اهانت است و غيبت کردن و اهانت به ديگران حرام است.
اما اگر اين امور در مورد آن شخص صادق نباشد، علاوه بر غيبت و اهانت، در برخي موارد تهمت نيز حساب مي شود و اين نوع نسبت به مؤمنين حرام است.(1)
و آنچه قرآن نسبت مي دهد به کفار و مشرکين و منافقين و کساني هستند که از نظر قرآن مؤمن حساب نمي شوند.و اعتقاد صحيح را نمي پذيرفتند.
پي نوشت:
1. سؤال تلفني(7746666-0251) از دفتر آيت الله خامنه اي.

پرسش 4:
به چه حرفها و کلامهايي فحش و دشنام ميگويند؟ (يعني به عرف بستگي دارد يا خود کلام مشخص کننده دشنام بودن آن است و اگر چنين است در چه حد ميتوان به کلامي نسبت فحش و دشنام داد؟)
پاسخ:

بعضي کلمات شرعا فحش حساب مي شود. هر چند عرف آن را فحش نداند. مانند حرام زاده زنا زاده ولد الزنا و امثال اين امور که شرعا فحش حساب مي شود.
بعضي از فحش ها نيز امر عرفي است و اگر عرفا فحش و دشنام حساب شود، فحش دادن جايز نيست. (1)
پي نوشت:
1. سؤال تلفني (7746666-0251) از دفتر آيت الله خامنه اي.
پرسش 5:
تنبيه و دعوا و درگير شدن فيزيکي با چه افرادي و در چه صورت اشکالي از لحاظ دين ندارد؟ (در جامعه و خانواده بعنوان پدر پسر مادر يا خواهر) باتشکر .......خدا نگهدار.......
پاسخ:

دعوي و درگير شدن با افراد خانواده به هيچ وجه جايز نيست، و اذيت پدر و مادر حتي به صورتي که با خشونت به پدر و مادر حرف بزند حرام است.
احترام به پدر و مادر در هر حال لازم است و بي احترامي به آن ها جايز نيست.
قرآن، حتى کم ترين بى احترامى را در برابر پدر و مادر اجازه نداده است:«فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍّ وَ لا تَنْهَرْهُما وَ قُلْ لَهُما قَوْلاً کَريما؛(1) به پدر و مادر اف نگوئيد و داد نزنيد و با آن ها نيکو صحبت کنيد».
در حديثى از امام صادق (ع) مى‏خوانيم: لَوْ عَلِمَ اللَّهُ شَيْئاً هُوَ أَدْنَى مِنْ أُفٍّ لَنَهى‏ عَنْهُ وَ هُوَ مِنْ أَدْنَى الْعُقُوقِ وَ مِنَ الْعُقُوقِ أَنْ يَنْظُرَ الرَّجُلُ إِلى‏ والِدَيْهِ فَيُحِدَّ النَّظَرَ إِلَيْهِما؛
اگر چيزى کم تر از اف وجود داشت، خدا از آن نهى مى‏کرد (اف کم ترين اظهار ناراحتى است) و اين حداقل مخالفت و بى احترامى نسبت به پدر و مادر است. از اين جمله، نظر تند و غضب‏آلود به پدر و مادر کردن مى‏باشد». (2)
هم چنين در گير شدن فيزيکي با ساير افراد خانواده به صورت که موجب اهانت يا ضربه افراد خانواده باشد حرام است.
البته تنبيه فرزند توسط پدر و مادر براي تا ديب به مقداري که موجب ديه نباشد اشکال ندارد.
هم چنين درجامعه:دعوا و درگير شدن فيزيکي بدون جهت دفاعي با ديگران جايز نيست و اگر موجب ضربه زدن به ديگران باشد ديه دارد.
بله درصورتي که انسان در مقام دفاع از خود يا ناموس مسلمين باشد و يا در مقام دفاع از اموال خود نا چار به درگير شدن باشد، بارعايت مراتب دفاع، اشکال ندارد و ضامن نيست.
مثلا اول با تهديد و اگر اثر نکند با درگيري کمي که طرف دعوي از تجاوز به اموال و ابرو و ناموس ديگران منصرف شود. و ار اين مقدار هم اثر نکند با ضربه زدن به مقداري که لازم باشد اورا دفع کند اشکال ندارد.(3)
پي نوشت:
1. اسراء (17)آيه 23.
2.تفسير نمونه، ج‏12، ص 95 .
3. سؤال تلفني(7746666-0251) از دفتر آيت الله خامنه اي.