خلقت آدم (ع)

در ابتدا تذكر اين نكته لازم است كه به دليل فراواني پرسشهاي رسيده به مركز، امكان پاسخ به سوالهاي متعدد يك شخص وجود ندارد و لذا از ميان پرسش هاي شما به چند مورد به صورت برگزيده پاسخ داده مي شود.
بنا بر ظهور آیات قرآن و روایات، آدم و حوا (ع) اولین انسان ها از نسل موجود بشر روی زمین بوده و نسل کنونی بشر به آن ها می­رسد. اما ظاهرا قبل از این نسل بشر موجوداتی شبیه به انسان هم در زمین وجود داشتند. به نوعی موجودات تکامل نیافته و ابتدایی محسوب می شدند.
ما معتقدیم انسانی که به عنوان اشرف مخلوقات محسوب می شود،نسل آدم و حوا است. آدم و حوا اولین افراد این نوع هستند. قبل از آنان فردی از این نوع وجود نداشته و مخلوقاتی که بوده­اند، از نوع های دیگر بوده اند. اما شباهت های بسیاری به ما انسان ها داشتند.
از امام سجاد(ع)سؤال شد: آیا قبل از این انسان، انسان هایی بوده‌اند ؟ فرمود: آری، به خدا سوگند! خداوند هزارهزار آدم و هزار هزار عالَم آفرید که تو در آخرین آن عوالم قرار داری.(1)
از امیرالمؤمنین (ع) نیز روایت شده که حضرت در پاسخ کسی که پرسید: قبل از آدم که بود؟ فرمود: آدم. وی سؤال خود را تکرار کرد، فرمود: اگر صد بار بپرسی، خواهم گفت: آدم .
روشن است که منظور از هزار هزار آدم ، انسان کاملی همچون حضرت آدم (ع) نیست، بلکه موجودی هم سنخ با انسان کنونی و مشابه او است که دارای فردی در اول سلسله خود بود و آدم نامیده شد.
همچنین از امام باقر(ع)روایت شده: خداوند پس از فنای این خلق و جهان ، جهان و خلقی دیگر پدید می آورد، با زمین و آسمانی دیگر، که او را به یگانگی پرستش کنند. آیا می پنداری خدا جز شما بشری نیافریده است؟ چنین نیست‌، بلکه هزار هزار عالم و هزار هزار آدم آفرید که تو آخر آن عالم ها و آدم هایی.(2)
بر اساس این روایات اندیشمندان اسلامی به این نتیجه رسیده اند که از هزاران بلکه میلیون ها سال قبل از خلقت حضرت آدم و بنی آدم، موجوداتی همچون انسان در زمین می زیسته اند؛ مرحوم علامه طباطبایی می‌فرماید: «از بعض روایات اهل بیت(ع) معلوم می‌شود که این نوع (انسان) ادوار زیادی قبل از این دوره به خود دیده است».(3) در واقع نسل کنونی بشر دوره آخر از حیات موجودی دو پا به نام انسان محسوب می شود.
بر این اساس می توان نتیجه گرفت چه بسا پاره ای ‌آثار تمدنی از هزاره های دور و یا فسیل هایی که امروزه از برخی انسان های اولیه در دست است، متعلق به نمونه هایی نظیر انسان نئاندرتال و مانند آن یعنی نسل هایی از همین انسان نماها باشد؛ البته در مورد حقیقت وجودی این انسان های اولیه اطلاعات چندانی در منابع دینی وجود ندارد ؛ در حدیثی از امام علی(ع) آمده است که پیش از خلقت آدم، موجودی شبیه بشر به نام "‌نسناس" وجود‌ داشت.(4)
غلامحسین مصاحب در دایره المعارف فارسی، واژه نسناس می‏گوید: «نسناس در جانورشناسی، نام عمومی گروهی از آدم نمایان است که شبیه به انسان هستند.» (5)
اما در باب قسمت انتهايي سوال شما بايد گفت: چون از جزئیات حال چنین انسان‌هایی اطلاع چندانی نداریم، بلکه ابهامات فراوانی وجود دارد، پاسخ به این بخش را با مشکل مواجه می‌کند. برخی از ابهامات عبارتند از:
آیا این انسان‌ها از عقل و اختیار برخوردار بوده‌اند؟
در صورتی که از عقل و اختیار برخوردار بوده‌اند، آیا پیامبری برای شان آمده است؟
آیا این افراد فقط ظاهراً شبیه انسان‌ها بوده یا واقعاً انسان بوده‌اند؟
چون علم بشری تاکنون نتوانسته است پاسخ‌های قطعی به پرسش‌های فوق بدهد و در آموزه‌های دینی به جز آن چه در ابتدای پاسخ آمد، اطلاعاتی در دسترس نیست،
پي نوشت ها:
1. مجلسي، محمدباقر، بحارالانوار، موسسه الوفاء، بيروت، 1404ق، ج 25،ص 25.
2. حسيني دشتی، سید مصطفی، معارف و معاریف، نشر آرايه، تهران، 1385ش، ج 1،ص 53 به نقل ازسفینةالبحار.
3. علامه طباطبایى، سيدمحمدحسين، ترجمه تفسیر المیزان، سيدمحمد باقر موسوي همداني، جامعه مدرسين، قم، 1374ش، ج 4، ص 239.
4. بحارالانوار، همان، ج58، ص 298.
5. مصاحب، غلامحسين، دائره المعارف فارسی، انتشارت اميركبير و كتابهاي جيبي، تهران، 1383ش، ج 2، بخش 2، ص 3027، واژه نسناس.