معارفا اسلامی

پرسش: معارفا اسلامی
شرح : سلام!!! با عرض ادب واحترام خدمت شما عزیزان گرامی 1-روایتی از امام علی علیه السلام خواندم که نوشته بود :وای از سرازیری قبر وای از سرازیری قبر وای از سرازیری قبر.لطفا در مورد سرازیری قبر برایم کامل و مفصل توضیح دهید.احادی و روایات از سایر معصومین علیه السلام را نیز بگنجانید.و چه گناهانی باعث می شود که انسان مستحق سرازیری قبر است! اگر کتابی منبعی نیز می شناسید نام آن را برایم ذکر کنید؟
پاسخ:

قبر به تعبیر روایات، همان برزخ است نه گودال ظاهری که در قبرستان حفر شده آن چنانكه از پيامبر(ص) نقل شده است كه فرمود "الْقَبْرُ رَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النِّيرَان‏"(1) قبر، يا باغى از باغهاى بهشت است يا گودالى از گودالهاى دوزخ"بنابراين برخي از عذابها و سختي هايي كه براي ميت در قبر مطرح مي شود در حقيقت عذاب و فشار بر روح میت است که در قبر برزخی بر روح متوّفی وارد می‌شود و او را به شدّت معذّب و ناراحت می‌کند.(1)
از امام صادق (ع)سوال شد: کسی را که به دار آویخته اند، چگونه فشار قبر می‌بیند؟ حضرت فرمود"َ إِنَّ رَبَّ الْأَرْضِ هُوَ رَبُّ الْهَوَاءِ فَيُوحِي اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَى الْهَوَاءِ فَيَضْغَطُهُ ضَغْطَةً أَشَدَّ مِنْ ضَغْطَةِ الْقَبْرِ"(2) خدای زمین، خدای هوا نیز است. به هوا امر می‌کند روح او را در فشار و سختی قرار دهد.
بر اين اساس اگر چه روايتي از حضرت علي (ع) با مضمون"واي از سرازيري قبر" يافت نشد. اما در عين حال بر فرض چنين باشد،كنايه از جایگاه روح مرده در عالم برزخ و بياني از ورود لحظه اي خطرناك است كه قبر نمادي از آن است كه ممكن است اين نماد براي عده اي نباشد نه آنكه شكل ظاهري ورود در قبر بدون در نظر گرفتن آن جايگاه، مراد باشد چرا كه در اين صورت لازم مي آيد همه انسانهايي كه به نوعي در قبر دفن نشده و بدنها ي آنها در غير زمين، از بين رفته است، سرازيري قبر نداشته باشند و انسان همواره بايد دعا كند بدن وي در غير زمين مانند آب و...از بين برود.
بنابر اين اگر چه ما از جزئيات قبر و كيفيت آن آگاه نيستيم. اما آنچه با ظاهر برخي از روايات ما هماهنگ است آن است مراد از سرازیری قبر ، زمان ورود انسان به برزخ بعد خروج روح از بدن است نه ورود و سرازيري ظاهري در قبر كه ممكن است براي برخي اتفاق نيفتد.
حال با اين بيان روشن مي شود كه مراد از استحقاق سرازيري قبر تعبیر درستی نیست. زیرا سرازیری قبر خود عذاب نیست. بلکه ورود به مرحله ای سخت برای انسان است که حضرت از سختی آن یاد می کند، و خطر پیش رو در این مرحله همان عذاب های روح بعد وارد شدن در برزخ است كه به برخي از عوامل آن مانند سخن چینی، بد رفتاری با خانواده،کفران نعمت و... در روايات اشاره شده است آن چنانكه از امام علی (ع) نقل شده كه فرمود:
"عُذابْ الْقَبًرِ یُکُونْ مِنُ النّمِیُهِ وُ الْبُوًلِ وُ عُزْبِ الرُجْلِ عُنً اَهًلِهِ" عذاب قبر از سخن چینی و پرهیز نکردن از بول و دوری مرد از زنش حاصل می‌شود"(3) و يا در روايت ديگري از پيامبر اكرم (ص)‌نقل شده كه فرمود"ضَغْطَةُ الْقَبْرِ لِلْمُؤْمِنِ كَفَّارَةٌ لِمَا كَانَ مِنْهُ مِنْ تَضْيِيعِ النِّعَم‏"(4)فشار قبر برای مؤمن کفّاره تضییع نعمت هائی است که نموده است .
برا ي مطالعه بيشتر در اين زمينه مي توانيد به كتاب معاد از نظر روح و جسم اثر استاد فلسفي چ دفتر نشر فرهنگ اسلامي يا تصویر برزخ و برزخیان در قرآن کریم ، اثر خانم فاطمه کریمی چ جامعه القرآن الکریم مراجعه كنيد.
پي نوشت ها:
1.مجلسی،محمد باقر،بحار الانوار،چ الوفاء،بیروت1404 ه ق، ج 58، ص 7 .
2.همان ، ج 6 ،ص 266.
3.شيخ صدوق، علل الشرائع، چ داوري،بي تا، ج 1،ص 309 .
4.شيخ صدوق،امالي، محمد باقر، چ اعلمي،بيروت 1400 ه ق،ص 540 .

پرسش: لطفا در مورد بهشت عدن که در کشور یمن است نیز مفصل و کامل توضیح دهید.سخنرانی از خطیب بزرگوار شهید شیخ احمد کافی رحمه الله گوش می کردم که می گفت در مورد بهشت عدن در روایات غوغاست.می خواستم بیشتر بدانم. ممنونم از بزرگواری شم
پاسخ:
@@@@@
در ابتدا باید گفت آن چه از مرحوم کافی نقل شده، منظورش برای ما روشن نیست. ولی در باره بهشت عدن این که در یمن باشد در آموزه های اسلامی چیزی نیامده، ولی در باره بهشت عَدن نه تنها در روایات بلکه در آیات متعدد قرآن سخن گفته شده، (1) و از جمله فرمود : أُولئِكَ لَهُمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْري مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهارُ يُحَلَّوْنَ فيها مِنْ أَساوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَ يَلْبَسُونَ ثِياباً خُضْراً مِنْ سُنْدُسٍ وَ إِسْتَبْرَقٍ مُتَّكِئينَ فيها عَلَى الْأَرائِكِ نِعْمَ الثَّوابُ وَ حَسُنَتْ مُرْتَفَقاً (2)آنها كسانى هستند كه بهشت جاودان براى آنان است باغهايى از بهشت كه نهرها از زير درختان و قصرهايش جارى است در آنجا با دستبندهايى از طلا آراسته مى‏شوند و لباسهايى (فاخر) به رنگ سبز، از حرير نازك و ضخيم، دربر مى‏كنند در حالى كه بر تختها تكيه كرده‏اند. چه پاداش خوبى، و چه جمع نيكويى!
درتبیین این آیه گفته شده: جنات جمع جنت اشاره به باغ‌های متعدد بهشتی است و عدن بر وزن عدل است. در اصل به معنای اقامت و به معنای استقرار و ثبات می‌آید، از این رو به محل و قرارگاه فلزات و مواد گران قیمت معدن گویند. در این آیه اشاره به جاودانگی بهشت است. بعضی از صاحب‌نظران گفته‌اند منظور از جنات عدن وسط بهشت است که در واقع باغی از بهشت محسوب می‌شود. اما چون گسترده است (به طوری که هر گوشه‌ای از آن گویی بهشت مستقلی است) به صورت جمع ذکر شده است.(2)
پی‌نوشت‌ها:
1. توبه (9) آیه 72 و نیز: رعد(23)آیه13و نیز:طه (20) آیه 76.
2. سوره کهف،(18) آیه 31.
3.ناصر مکارم، پیام قرآن،نشر دار الکتب الاسلامیه تهران، بیتا، ج 6، ص 348.