خداوند در بعض موارد از خودش با لفظ متکلم وحده یاد می کند و در غالب موارد با لفظ متکلم مع الغیر که در توجیه این اختلاف سیاق و بیان هم توجیهاتی به شرح زیر بیان شده:
1_ گاهى آوردن ضمير جمع به جهت اهميت دادن به موضوع مهمى بوده كه بايد به آن اهميّت ويژه اى داده مى‌شد، مانند حفظ و نگه دارى قرآن از تحريف. خداوند مى فرمايد: «انّا نحن نزّلنا الذّكر و انّا له لحافظون؛(1) ما قرآن را نازل كرديم و خود آن را حفظ مى كنيم».
اين تعبير پر از اعجاز و دربردارنده پنج ضمير جمع ، به جهت اهميت دادن به قرآن است.
2_ تدبیر خدا به واسطه ملائكه كه جنود و كارگزاران هستند، انجام مى شود. همچنین ضمیر جمع اشاره به اسباب و مسبباتي است که خداوند در عالم قرار داده است. در عين حال که همه به خداوند بازمي گردند، مانند: «إنّا كلّ شى خلقناه بقدر؛(2) ما هر چيزى را به اندازه خلق كرديم».
3_ گاهى جمع آوردن ضمير فقط براى گراميداشت و تعظيم است، مانند: «انّا هديناه السبيل؛(3) ما راه را به شما نشان داديم».
4-گاهی كه عنايت خاص به چيزى است یا می خواهد خلق بلاواسطه چيزى را معلوم کند و احتمال دخالت غير و واسطه ها را دفع نماید، از ضمیر متکلم وحده استفاده می کند ، مثلا خطاب به حضرت موسی می فرماید: « انّنى أنا الله». (4) در اين مورد آوردن ضمير جمع منافى با مقصود است.
وجوه دیگری هم هست که باید برای آگاهی از آن ها به تفاسیر مراجعه کرد.
پي‌نوشت‌ها :
1. حجر (15) آيه 9.
3. قمر(54) آيه 49.
4. انسان (76) آيه 3.
4. طه (20) آیه 14.
